ΣΑΛΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΠΟΥ «ΚΥΝΗΓΟΥΣΑΝ» ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΜΕΤΡΑ ΤΙΣ ΠΛΗΓΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ

Βικτώρια Μαρίνοβα, ετών 30. Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία, ετών 53. Γιαν Κούτσιακ, ετών 27. Δολοφονήθηκαν βάναυσα στο όνομα της… αιώνιας σιωπής. Σε διάστημα 355 ημερών, τρεις Ευρωπαίοι δημοσιογράφοι προστέθηκαν στη μακάβρια λίστα με τα ονόματα αυτών που πλήρωσαν φόρο αίματος αναζητώντας την αλήθεια και υπηρετώντας με θάρρος και παρρησία το λειτούργημά τους.

Το «ποινικό μητρώο» της ΕΕ παραμένει περιορισμένο σε σύγκριση με αυτό άλλων χωρών, αλλά ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι έστω και μία απόπειρα αφαίρεσης του δικαιώματος ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης καταφέρνει ρωγμές στην επικρατούσα αντίληψη, που θέλει τα εδάφη της ΕΕ να αποτελούν ασφαλές εργασιακό περιβάλλον για τους λειτουργούς του Τύπου και προπύργιο δημοκρατίας στον Δυτικό κόσμο.

Σε ποιο βαθμό, όμως, υπάρχει πραγματική ελευθεροτυπία στις χώρες της Ένωσης; Επί της ουσίας του ζητήματος, απαντούν στη «Σημερινή» της Κυριακής τρεις έγκριτοι και πολύπειροι δημοσιογράφοι, οι οποίοι δεν παραλείπουν την προέκταση του θέματος και εντός Κυπριακής Δημοκρατίας. Αντρέας Καννάουρος, Αντώνης Μακρίδης και Κώστας Βενιζέλος θέτουν τον δάκτυλον εις τον τύπον των ήλων…

Κ. Βενιζέλος: Η αιματηρή σιωπή και οι αντοχές των ΜΜΕ

Ο δημοσιογράφος Κώστας Βενιζέλος σχολιάζει τον βαθμό ελευθεροτυπίας στην ΕΕ ως εξής: «Τα λεφτά είναι πολλά και η διαφθορά μεγαλύτερη. Αυτός ο συνδυασμός δημιουργεί ένα μείγμα εκρηκτικό, ανθρωποφάγο, δολοφονικό. Η υπόθεση "GPGate" στη Βουλγαρία, με την οποία ασχολείτο μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων, είχε τραγική εξέλιξη: Τη δολοφονία της δημοσιογράφου, Βικτώρια Μαρίνοβα.

»Βρισκόμαστε, λοιπόν, ενώπιον ενός θλιβερού γεγονότος. Μιας δολοφονίας, που φέρνει στο προσκήνιο τρία ζητήματα: Πρώτο, το μέγεθος της διαφθοράς που υπάρχει, όχι μόνο στη συγκεκριμένη χώρα, τη Βουλγαρία (που κατέχει με τη Ρουμανία τα σκήπτρα), αλλά ευρύτερα. Δεύτερο, την χωρίς αναστολές αντίδραση των ανθρώπων της διαφθοράς, του συστήματος εν γένει, σε όσους επιχειρούν να αγγίξουν τα συμφέροντά τους. Τρίτο, τον βαθμό εξάρτησης ΜΜΕ από το σύστημα της διαπλοκής και της διαφθοράς.

»Είναι σαφές πως, άλλοτε σε λιγότερο βαθμό και άλλοτε σε μεγαλύτερο, υπάρχουν εξαρτήσεις των ΜΜΕ, οι οποίες επηρεάζουν την αποστολή τους, που είναι η αλήθεια στην ενημέρωση. Αυτές οι εξαρτήσεις είναι πρωτίστως οικονομικές και επηρεάζουν την ποιότητα και την αντικειμενικότητα της ενημέρωσης. Η ΕΕ, που παρουσιάζεται ευαίσθητη στις υποθέσεις αυτές, περιορίζεται σε ανακοινώσεις καταδίκης, στη διενέργεια ερευνών που ακριβοπληρώνει, αλλά επί της ουσίας τίποτα. Οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών θεωρούν πως ξοφλούν με τις διακηρύξεις».

Επί του σημείου στο οποίο εντοπίζει ο ίδιος την ουσία του ζητήματος, αναφέρει ότι «όσο αυξάνονται τα φαινόμενα διαφθοράς/ διαπλοκής, τόσο πλήττεται η δημοκρατία και η ελευθεροτυπία.

»Στην Κύπρο, μέχρι το 2013 -ίσως και λίγο νωρίτερα- ήταν πρόδηλη η εξάρτηση ΜΜΕ από ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες. Μετά την κατάρρευση της οικονομίας, την ισοπέδωση του τραπεζικού συστήματος, αυτή η σχέση εκ των πραγμάτων χαλάρωσε. Γι’ αυτό και παρακολουθήσαμε διά των ΜΜΕ πολλές αποκαλύψεις για οικονομικά σκάνδαλα. Κατά πόσον η παλιά εξάρτηση θα επανέλθει, αυτό θα φανεί. Θα εξαρτηθεί από την εκατέρωθεν… προδιάθεση».

Α. Καννάουρος: Η δύναμη των ΜΜΕ είναι ο έλεγχος

«Σχετική η ύπαρξη της ελευθεροτυπίας», δηλώνει στη «Σ» ο πρώην Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου, Ανδρέας Καννάουρος, και εξηγεί: «Η ελευθεροτυπία περιορίζεται, ακρωτηριάζεται με πάρα πολλούς τρόπους. Ακόμα και στις πολύ ανεπτυγμένες δημοκρατικές χώρες. Είτε μέσα από το Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης, για διάφορα συμφέροντα και σκοπιμότητες, αλλά κυρίως από διάφορες καταστάσεις που δεν ανέχονται την ελευθερία της έκφρασης, την ελευθερία του Τύπου, τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των δημοσιογράφων. Στη σύγχρονη εποχή το κύριο φόβητρο αυτών των καταστάσεων είναι η ελεύθερη, ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Είναι, όμως, σημαντικά τα επιτεύγματα των τελευταίων χρόνων στην Ευρώπη. Υπάρχουν δεδικασμένα που δικαιώνουν τους δημοσιογράφους, τις ελευθερίες τους και την αποστολή τους».

Προσθέτει δε ότι «υπάρχουν πολλά ακόμα που μπορούν να γίνουν από τη νομοθετική και εκτελεστική εξουσία για να διασφαλιστούν περισσότερο, να κατοχυρωθούν, να τσιμεντωθούν αυτά τα δικαιώματα και οι ελευθερίες των δημοσιογράφων. Να πάψουν οι δημοσιογράφοι να φοβούνται τις διώξεις και να φύγει από πάνω τους η απειλή. Η Μαρίνοβα διερευνούσε τη διαφθορά και οι διαφθορείς και οι απατεώνες την σίγησαν, δολοφονώντας την. Πίσω, όμως, από τα εκτελεστικά όργανα υπάρχουν τα άνομα συμφέροντα. Η δύναμη των ΜΜΕ είναι ο έλεγχος: η διείσδυση για να βγάλουν στην επιφάνεια την αλήθεια. Αυτή είναι η πεμπτουσία της δημοσιογραφίας».

Α. Μακρίδης: «Πετσοκόβουν» και εδώ ελευθερίες

Αναπόφευκτος ο κίνδυνος για τους δημοσιογράφους που τα βάζουν με τα συμφέροντα, υποστηρίζει ο δημοσιογράφος και πρώην πρόεδρος της ΕΣΚ, Αντώνης Μακρίδης. «Σε μια εποχή που στη ζωή μας κυριαρχούν τα σκάνδαλα, οι ατασθαλίες, οι λοβιτούρες και οι αρπαχτές, ο σωστός δημοσιογράφος δεν ασχολείται με "λούλουδα και κούλουδα" - η πένα του πρέπει να είναι δίκοπο μαχαίρι. Όσοι τα βάζουν με τα συμφέροντα της κάθε μορφής, αναπόφευκτα κινδυνεύουν. Είναι, όμως, αυτοί που ασκούν σωστή δημοσιογραφία, με δυνατό και κοφτερό λόγο, έχοντας ορθή την πένα τους», αναφέρει στη «Σ».

Στο ερώτημα για τον βαθμό ύπαρξης ελευθεροτυπίας στην ΕΕ, απαντά ότι όσον αφορά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των δημοσιογράφων παρατηρείται πλέον «μία τροπή προς άλλες οδούς, όπου οι κρατικές εξουσίες θέλουν να φιμώνουν τον δημοσιογράφο και να του περικόπτουν τα δικαιώματά του».

Ως «τρανταχτό και αδιάσειστο» παράδειγμα, αναφέρει το εξής: «Το νομοσχέδιο "Περί Τύπου" που προωθείται στην κυπριακή Βουλή, με τη συνεργασία και της ΕΣΚ, βάσει του οποίου θα θεωρείται ποινικό αδίκημα η άρνηση του δημοσιογράφου να αποκαλύπτει τις πηγές του για θέματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, την ασφάλεια. Πρωτάκουστο! Η ελευθεροτυπία είναι αδιαπραγμάτευτη. Το κύριο όπλο του δημοσιογράφου, πέρα από την πένα του, είναι οι πηγές του και, κατ’ επέκτασιν, το ιερό του χρέος να τις προστατεύει. Ο δημοσιογράφος που αποκαλύπτει τις πηγές του δεν είναι δημοσιογράφος. Η δε πρόθεση να νομοθετήσουν τον κώδικα δεοντολογίας και να τον εντάξουν στον "Περί Τύπου" δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Ούτε στη Δανία, όπως οι ίδιοι ψευδώς ισχυρίζονται», καταλήγει.

Κλειστά τα στόματα

Β. Μαρίνοβα: Βιάστηκε, χτυπήθηκε στο κεφάλι, στραγγαλίστηκε. Βρέθηκε νεκρή στις 6.10.2018, στην πόλη Ρούσε στη Βουλγαρία. Ο Υπ. Εσωτερικών της χώρας, Μλάτεν Μαρινόβ, έκανε λόγο για μια «εξαιρετικά βάρβαρη» δολοφονία. Η 30χρονη δημοσιογράφος εργαζόταν στο τηλεοπτικό δίκτυο TVN Ruse και στην τελευταία εκπομπή της (30.09) ασχολήθηκε με υποθέσεις ενδεχόμενης απάτης πολιτικών και επιχειρηματιών στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Πρόκειται για την τρίτη δημοσιογράφο στην ΕΕ που πλήρωσε με τη ζωή της την έρευνα για θέματα διαφθοράς. Προηγήθηκαν άλλοι δύο.

Ν. Κ. Γκαλιζία: Σκοτώθηκε από βομβιστική επίθεση στις 16.10.2017, λίγα μέτρα μακριά από το σπίτι της στη Μάλτα. Η 53χρονη δημοσιογράφος ασχολήθηκε εκτενώς με υποθέσεις διαφθοράς και επίκεντρο της έρευνάς της ήταν τα διαβόητα Panama Papers. Οι αποκαλύψεις της στο «Running Commentary» για ύποπτες δοσοληψίες μεταξύ πολιτικών -αποκάλυψε ότι ο Πρωθυπουργός και η σύζυγός του διατηρούσαν κρυφούς τραπεζικούς λογαριασμούς που συνδέονταν με «μαύρο χρήμα»- οδήγησαν τη χώρα σε πρόωρες εκλογές. Τα κίνητρα των δραστών -άμεσα συνδεδεμένα με το επάγγελμά της- είναι επιβεβαιωμένα.

Γ. Κούτσιακ: Με μία σφαίρα στο στήθος γράφτηκε ο επίλογος του 27χρονου Σλοβάκου, που δολοφονήθηκε στο σπίτι του, μαζί με τη σύντροφό του, στις 25.02.2018. Διερευνούσε ενδεχόμενη διασύνδεση ανάμεσα στον επιχειρηματικό κόσμο και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα SMER-SD του Πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο. Το βράδυ πριν από τη δολοφονία, η ιστοσελίδα του δημοσίευσε απόσπασμα άρθρου του για διασπάθιση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Δεν πρόλαβε ποτέ να το δει ολοκληρωμένο στη δημοσιότητα.