ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΠΡΟΞΕΝΗΤΡΕΣ ΙΣΡΑΗΛ-ΗΠΑ-ΤΟΥΡΚΙΑΣ. ΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΕΞΕΦΡΑΣΕ Ο ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ ΣΕ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛOΝ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ-ΑΓΚΥΡΑΣ

Η οριοθέτηση ενεργειακών συμφερόντων Λευκωσίας-Αθήνας-Τελ Αβίβ και Καΐρου συνιστά την πιο ισχυρή απάντηση στον Ρ. Τ. Ερντογάν και τις μεθοδεύσεις του στην Ανατολική Μεσόγειο

Αποκαλυπτικές πληροφορίες ήρθαν στο φως αυτήν την εβδομάδα για το διπλωματικό παρασκήνιο της συνάντησης του περασμένου μήνα στην Ιερουσαλήμ, μεταξύ του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου και των Υπουργών Εξωτερικών Κύπρου και Ελλάδας. Διπλωματικές πηγές αποκάλυψαν ότι ο κ. Νετανιάχου εξέφρασε την ανησυχία του για ενδεχόμενες τουρκικές κινήσεις κατά τη διάρκεια των γεωτρήσεων το επόμενο διάστημα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Χαρακτήρισε μάλιστα τον Ερντογάν απρόβλεπτο και ανέφερε στους Χριστοδουλίδη και Κοτζιά ότι δεν θα υπάρξει πρόοδος στην επίλυση της κρίσης των ΗΠΑ-Τουρκίας πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του επόμενου μήνα, διότι η υπόθεση του Brunson είναι σημαντική για πολλούς ευαγγελιστές ψηφοφόρους του Τραμπ. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι δυνάμεις εντός των ΗΠΑ που βλέπουν με το ίδιο μάτι την εικόνα της περιοχής. Κατά πολλούς, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τη συνεργασία Ισραήλ-Τουρκίας με τρόπο που θα ευνοεί την Ουάσιγκτον, όπως κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, για να μειωθεί ο ρόλος της Ρωσίας και να αναχαιτιστεί το Ιράν, που αυξάνει την επιρροή του στην περιοχή, κάτι που προβληματίζει άλλωστε και το Τελ Αβίβ.

H εκτίμηση του Stratfor

Όπως εκτιμά το κέντρο αναλύσεων Stratfοr, που πολλοί αποκαλούν και «σκιά της CIA», η πίεση, αυτήν τη φορά, η οποία ενισχύεται από τα οικονομικά προβλήματα, πέφτει στην Τουρκία. «Παρά τη χαμηλή τάση των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να ενθαρρύνουν την Τουρκία να συνεργαστεί με το Ισραήλ. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βρίσκονται σε μιαν ασυνήθιστα στενή περίοδο στις σχέσεις τους, γεγονός που θα μπορούσε να ενθαρρύνει το Ισραήλ στις περιφερειακές και εσωτερικές πολιτικές του, γνωρίζοντας ότι έχει τις πλάτες των ΗΠΑ. Το Ισραήλ έχει εκμεταλλευτεί τη μεγάλη πίεση των ΗΠΑ στην Τουρκία και πιέζει επιπλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην πουλήσουν το προηγμένο αεροσκάφος F-35 στην Άγκυρα».

Από την άλλην, η Τουρκία, σημειώνει το Stratfor, πρέπει να εξετάσει την ειρηνική προσέγγιση μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας. «Η συνεργασία τους, που ενθαρρύνεται από την Ουάσιγκτον και καθοδηγείται από την αμοιβαία επιθυμία συγκράτησης και καταπολέμησης του Ιράν, θα μπορούσε να υπονομεύσει τον στόχο της Άγκυρας να αυξήσει την επιρροή της στη βόρεια Συρία και στο βόρειο Ιράκ.

Αυτή η κατάσταση, φυσικά, αφήνει την Τουρκία να θέλει να συνεργαστεί στενότερα με το Ισραήλ, ώστε να μετριάσει τις τυχόν κινήσεις της Σαουδικής Αραβίας, που ενδέχεται να απειλήσουν τα τουρκικά συμφέροντα και ασφάλεια, όπως η δυνατότητα να οπλίσουν ορισμένες κουρδικές ομάδες που αγωνίζονται εναντίον του Ιράν. Μια βελτιωμένη σχέση Τουρκίας - Ισραήλ θα μπορούσε, επίσης, να συμβάλει στην ανακούφιση ορισμένων από τις πιέσεις των ΗΠΑ», προσθέτει.

Όσον αφορά τις προοπτικές ενεργειακής συνεργασίας Τελ Αβίβ- Άγκυρας, σημειώνεται πως η συμφωνία μεταξύ της Noble Energy και της Delek και της αιγυπτιακής East Gas, που υπογράφηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου για την παράδοση φυσικού αερίου από τα πεδία Tamar και Leviathan του Ισραήλ προς την Αίγυπτο, σε συνδυασμό με τη δυσκολία κατασκευής ενός αγωγού σε αμφισβητούμενη περιοχή της κυπριακής ΑΟΖ, μετατρέπουν σε όνειρο τα όποια σχέδια αγωγών Ισραήλ-Τουρκίας στο εγγύς μέλλον.

East Med -ΤΑP και σταθμός LNG

Επομένως, η συνεργασία και η ευθυγράμμιση ενεργειακών συμφερόντων Ισραήλ, Αιγύπτου, Κύπρου και Ελλάδας είναι η μοναδική απάντηση απέναντι στην περιφερειακή ενεργειακή ηγεμονία που επιδιώκει να ασκήσει η Τουρκία μέσω του αγωγού ΤΑP. O αντίκτυπος του αγωγού East Med στον αγωγό TAP εξακολουθεί να παραμένει ασαφής, δεδομένου ότι ο πρώτος παραμένει σε μεγάλο βαθμό στο στάδιο του σχεδιασμού, αλλά οι πιθανότερες επιπτώσεις θα είναι η μείωση της σημασίας του Νότιου Αγωγού, ως εναλλακτικής λύσης έναντι του ρωσικού φυσικού αερίου, καθώς και η επιδείνωση των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας.

Ωστόσο, το πιο άμεσο πρόβλημα για τον TAP δεν είναι ο East Med, αλλά το γεγονός ότι, ενώ οι παραδόσεις στην Τουρκία από τους Αζέρους έχουν αρχίσει, υπάρχει ένα τεράστιο ερώτημα σχετικά με την ολοκλήρωση του αγωγού στην Ιταλία, που έχει περιβαλλοντικές ανησυχίες στα σχέδια κατασκευής του αγωγού στο έδαφός της.

Σε κάθε περίπτωση, οι τρέχουσες συμβάσεις εισαγωγής φυσικού αερίου από τη Ρωσία, την Αλγερία και τη Λιβύη στην Ιταλία λήγουν τον επόμενο χρόνο και, επομένως, η Ιταλία, έχοντας επιλογές τον TAP και τον East Med, θα είναι σε θέση να αυξήσει τη διαπραγματευτική της ισχύ για νέα συμβόλαια. Κανείς, όμως, δεν πρέπει να υποτιμά τη Ρωσία, η οποία μέσω της Gazprom μπορεί να σπεύσει να αξιοποιήσει τον TAP μέσω της Τουρκίας και του TurkStream.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, πέρα από τη στήριξη της Κομισιόν, ο Νότιος Διάδρομος έχει και τη στήριξη των ΗΠΑ και μάλιστα αυτήν την εβδομάδα ο αναπληρωτής Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τις ευρωπαϊκές και ευρασιατικές υποθέσεις, George Kent, δήλωσε από το Μπακού του Αζερμπαϊτζάν ότι ο αγωγός θα διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια με τη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού της Ε.Ε. Κάτι τέτοιο δεν έχει ακουστεί μέχρι στιγμής εκ μέρους των ΗΠΑ για τον East Med.

Σίγουρα η ιδέα ενός τερματικού υγροποίησης σε έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας θα είχε επιπλέον στήριξη απ' όλες τις μεγάλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης και της Ρωσίας, για διαφορετικούς λόγους.

Οι αποφάσεις στη Ρώμη

Ερωτηθείς στο περιθώριο της 6ης Συνόδου Κορυφής Κύπρου-Αιγύπτου-Ελλάδας, που έγινε στην Κρήτη, κατά πόσον η Αίγυπτος θα συμμετάσχει ενεργά στον αγωγό East Med, ο Υπουργός Ενέργειας της Ελλάδος Γιώργος Σταθάκης είπε πως είναι πολύ νωρίς για να το σκεφτεί κάποιος αυτό. «Υπάρχει συνεχής συζήτηση. Σε μεταγενέστερες συναντήσεις θα δούμε πώς και υπό ποίες συνθήκες θα μπορούσε να συνεχιστεί μια τέτοια συνεργασία», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Independent Balkan News Agency.

Ο Κύπριος Υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Λακκοτρύπης, πρόσθεσε τη σημασία που έχουν υποδομές όπως ο σταθμός υγροποίησης στην Αλεξανδρούπολη, ενώ από την πλευρά του ο Υπουργός Πετρελαίου της Αιγύπτου, Ταρέκ Ελ Μόλα, είπε πως το φυσικό αέριο είναι τώρα «το όνομα του παιχνιδιού» στην Ανατολική Μεσόγειο και όταν γίνεται λόγος για καταναλωτές, εννοούν την ευρωπαϊκή αγορά.

«Οι τρεις χώρες είναι πλήρως συντονισμένες στο θέμα αυτό, πιστεύω ότι θα επιτευχθεί σίγουρα μια ευρύτερη συνεργασία και ευθυγράμμιση μεταξύ περισσότερων χωρών της Μεσογείου. Υπάρχει πλήρης κατανόηση και πλήρης ευθυγράμμιση», επεσήμανε σε δικές του δηλώσεις. Το επόμενο μεγάλο βήμα για τις αποφάσεις του αγωγού East Med αναμένεται να γίνει πριν από το τέλος του έτους, στη δεύτερη διευρυμένη τετραμερή διάσκεψη Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας-Ιταλίας, που θα γίνει στη Ρώμη. Μέχρι τότε, απαιτείται εγρήγορση σε όλα τα επίπεδα για τις όποιες εκπλήξεις μπορεί να μας επιφυλάσσει ο Ερντογάν.