Δεν διαθέτουμε ξεκάθαρες πληροφορίες για τα όσα συνέβησαν πρόσφατα στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, είναι σίγουρο ότι έλαβαν χώραν «παράξενα πράγματα». Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης συναντήθηκε με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Τσαβούσογλου μακριά από τις κάμερες. Δεν γνωρίζουμε επακριβώς τι συζητήθηκε μεταξύ τους. Είδαμε τον Κουντρέτ Όζερσαϊ να κάνει την εμφάνισή του στους διαδρόμους των Ηνωμένων Εθνών. Της προσοχής δεν ξέφυγε το γεγονός ότι, τη στιγμή που ο εκλεγμένος ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, Μουσταφά Ακιντζί, είναι παραγκωνισμένος από την τουρκική αντιπροσωπία, ο Όζερσαϊ βρισκόταν διαρκώς στο πλευρό του Τσαβούσογλου και συνομιλούσε με τον Ερντογάν.

Είναι καλά γνωστόν ότι εδώ και καιρό ο Όζερσαϊ έχει ταχθεί κατά της λύσης διζωνικής-δικοινοτικής ομοσπονδίας στην Κύπρο, προωθώντας τη λύση συνομοσπονδίας. Η συνομοσπονδία διαφέρει κατά πολύ από το ενιαίο ή το ομοσπονδιακό κράτος. Αποτελεί μια δομή, στην οποία περισσότερα από ένα ανεξάρτητα κράτη συνάπτουν μια συμφωνία στη βάση συγκεκριμένων στόχων και συμφερόντων και έχει συνήθως προσωρινό χαρακτήρα. Εν ολίγοις, η συγκρότηση μιας συνομοσπονδίας προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων από ένα ανεξάρτητων κρατών, πράγμα, όμως, που δεν ισχύει στην Κύπρο. Συνεπώς, όσοι επιζητούν μια συνομοσπονδιακή λύση, γνωρίζουν ότι θα πρέπει να προηγηθεί η ίδρυση δύο χωριστών κρατών. Ο Όζερσαϊ, αν και στις δηλώσεις του δεν το κατονομάζει ξεκάθαρα, αυτό επιδιώκει. Διεκδικεί μια «λύση» στη βάση δύο κρατών.

Είναι ξεκάθαρο ότι οι Όζερσαϊ και Τσαβούσογλου εκφράζουν τις ίδιες θέσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που περιθωριοποίησαν τον Ακιντζί, ο οποίος πιστεύει σε μια λύση εντός του πλαισίου Γκουτέρες. Στρέφοντας την πλάτη στον Ακιντζί, η Τουρκία βρήκε στο πρόσωπο του Όζερσαϊ τον άνθρωπο με τον οποίο πλέον θα συνεργάζεται στο θέμα του Κυπριακού. Με άλλα λόγια, ο Όζερσαϊ είναι ο εκλεκτός.

«Ανεπίσημος διάλογος»

Μετά τη συνάντηση στη Νέα Υόρκη, ο Όζερσαϊ προχώρησε σε ενδιαφέρουσες δηλώσεις, μιλώντας για την «έναρξη ενός ανεπίσημου διαλόγου, ο οποίος θα συνεχιστεί» ανάμεσα στις δύο πλευρές. Από αυτό συνάγεται ότι η Τουρκία, ο Όζερσαϊ και η ελληνοκυπριακή πλευρά συζητούν σ’ ένα ανεπίσημο πλαίσιο και όχι στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Από την πλευρά της Τουρκίας και του Όζερσαϊ, αυτό δεν προκαλεί εκπλήξεις, καθώς εδώ και καιρό αναφέρονται σε παράκαμψη των παραμέτρων του ΟΗΕ και σε αναζήτηση διαφορετικών «λύσεων».

Την εύλογη απορία, όμως, προκαλεί ο ανεπίσημος διάλογος ανάμεσα στον Πρόεδρο Αναστασιάδη και τον Τσαβούσογλου. Σε τι μπορεί να αποσκοπεί; Σε μια περίοδο παραγκωνισμού του Ακιντζί από την Τουρκία, ποιες είναι οι προεκτάσεις του γεγονότος ότι ο Αναστασιάδης συνομιλεί με τον Τσαβούσογλου και όχι με τον Ακιντζί;

Αν, όπως έχει δημοσιευθεί πρόσφατα στον Τύπο, επιθυμεί μια «χαλαρή ομοσπονδία», τότε ο καταλληλότερος συνομιλητής είναι ο Ακιντζί. Οι δύο ηγέτες μπορούν να συζητήσουν και να συμφωνήσουν στην εκχώρηση ενός μέρους των αρμοδιοτήτων στις συνιστώσες πολιτείες, που μέχρι σήμερα έχουν αποδεχθεί ότι θα ανήκουν στην κεντρική ομοσπονδιακή διοίκηση. Δεν νομίζω ότι ο Ακιντζί θα είναι αντίθετος σε αυτό. Άλλωστε, η τουρκοκυπριακή πλευρά ανέκαθεν έτεινε προς μια λύση «χαλαρής ομοσπονδίας».

Μήπως ο πραγματικός σκοπός είναι άλλος;

Είναι εμφανές ότι είναι πολύ δύσκολο οι Αναστασιάδης, Τσαβούσογλου και Όζερσαϊ να διαπραγματευτούν τη λύση του κυπριακού προβλήματος στη βάση μιας κοινής αντίληψης. Κανένας Ελληνοκύπριος ηγέτης δεν πρόκειται να αποδεχθεί να συζητήσει λύση στη βάση των δύο κρατών. Και να το σκεφτεί προς στιγμήν, φοβάται τις αντιδράσεις που θα υπάρξουν τόσο στο εσωτερικό, όσο και στη διεθνή κοινή γνώμη. Επομένως, τι επιδιώκει αυτό το Τρίο, το οποίο έχει θέσει στο περιθώριο τον Ακιντζί;

Η παράμετρος της ενέργειας

Σε περίπτωση που ο Αναστασιάδης επιλέξει να παίξει ένα τέτοιο παιχνίδι, θα διαπράξει ένα μεγάλο και ανεπανόρθωτο σφάλμα.

Αν το κάνει γιατί επιθυμεί ειλικρινά μια «χαλαρή ομοσπονδία» και προσπαθεί να πείσει την Τουρκία να την αποδεχθεί, τότε ο καταλληλότερος συνομιλητής είναι ο Ακιντζί. Μπορεί να παρακάμψει τον Ακιντζί και να συνομιλήσει απευθείας με την Τουρκία για τα θέματα της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη επιλογή του να συζητήσει με την Τουρκία τον τρόπο με τον οποίο θα ζουν και θα διοικούνται οι Κύπριοι μετά τη λύση, θα είναι όχι μόνο άτοπη, αλλά θα φθείρει και τον Ακιντζί.

Αν η ε/κ πλευρά ανησυχεί ειλικρινά για τη λειτουργικότητα του ομοσπονδιακού κράτους, η λύση δεν είναι μια χαλαρή ομοσπονδία, διότι, όσο χαλαρή και να είναι η ομοσπονδία στην Κύπρο, δεν θα αποκλείσει την αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/κ στα ομοσπονδιακά όργανα. Και στη χαλαρή ομοσπονδία θα χρειαστεί η συγκατάθεση ενός τουλάχιστον Τ/κ υπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο. Το ίδιο ισχύει και για τη νομοθετική και δικαστική εξουσία. Από την άλλη, είναι γνωστόν ότι η ε/κ πλευρά χρησιμοποιεί την αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/κ ως χαρτί διαπραγμάτευσης στα θέματα εγγυήσεων και ασφάλειας.

Υπάρχει περίπτωση ο Τσαβούσογλου να ικανοποιήσει την ε/κ πλευρά στο θέμα ασφάλειας με αντάλλαγμα τη χαλαρή ομοσπονδία; Δεν νομίζω ότι η Τουρκία θα ικανοποιηθεί μόνο με τη χαλαρή ομοσπονδία, για να ικανοποιήσει την ε/κ πλευρά στα θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων. Όποιο «deal» μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Τουρκίας δεν θα ικανοποιήσει την Τουρκία, αν δεν καταστεί η Τουρκία μέρος της πολιτικής της ενέργειας...