ΣΕ ΑΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ, ΜΕ ΤΗΝ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΤΕΙΝΕΤΑΙ

Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΕ ΔΔΟ, ΤΟ ΝΕΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ

Ούτε η συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα πέτυχε να ξεκαθαρίσει το σκηνικό στο Κυπριακό. Ερωτήματα για τη «φερόμενη» μη κατάθεση της έκθεσης Λουτ. Ρητορική που αφήνει ανοικτές επιλογές επιλέγει πλέον η Λευκωσία

Ούτε τριμερή, ούτε πενταμερή, ούτε καν έκθεση Λουτ περιελάμβανε το μενού της περιλάλητης συνάντησης του Προέδρου Αναστασιάδη με τον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη. Η πρώτη, μετά το αδιέξοδο στο Κραν Μοντανά, επαφή του επικεφαλής του ΟΗΕ με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας επιβεβαίωσε το αυτονόητο. Ότι το Κυπριακό εδώ και 18 μήνες πλέει σε αχαρτογράφητα νερά, με τις εκτιμήσεις για το πού τελικά οδηγείται το πράγμα να είναι παρακινδυνευμένες και να κινούνται μόνο στη σφαίρα των σεναρίων και όχι βάσιμων πληροφοριών.

Κλειστά χαρτιά - ανοικτές επιλογές

Αποφάσεις για την επόμενη μέρα δεν λήφθηκαν στον 27ο όροφο του κτηρίου των Ηνωμένων Εθνών. Παρά ταύτα, το 20λεπτο τετ α τετ -πέραν του ότι σφύριξε παράταση στην αβεβαιότητα- ήταν διαφωτιστικό ως προς τη διασαφήνιση θέσεων και προθέσεων δύο τουλάχιστον μερών του διαλόγου, της ε/κ πλευράς και του διεθνούς οργανισμού.

Φορώντας… μανδύα Λουτ, ο Αντόνιο Γκουτέρες άκουσε, δεν μίλησε και σίγουρα δεν άνοιξε τα χαρτιά του, επιβεβαιώνοντας, όπως παραδέχονταν και διπλωματικές πηγές, ότι αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με εμφανή δυσπιστία.

Από την άλλη, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης συνέχισε την επικίνδυνη ισορροπία μεταξύ της αποφασιστικότητας για ουσιαστικό διάλογο, αλλά και της εμμονής του να μη συρθεί σε διάσκεψη η οποία δεν θα περιλαμβάνει τις ελάχιστες -πολλές για κάποιους- προϋποθέσεις που θα του επιτρέψουν να αποφύγει το κακό προηγούμενο, με σφραγίδα Έιντε, σε Γενεύη και Κραν Μοντανά.

Πρόταση με ασφαλιστικές δικλίδες

Δύο 24ωρα μετά τη συνάντηση δεν μειώνεται κατ’ ελάχιστον η εντύπωση που προκάλεσε -τουλάχιστον ανάμεσα στους δημοσιογραφικούς κύκλους που βρέθηκαν στην αμερικανική μεγαλούπολη- η επιλογή του Προέδρου Αναστασιάδη και των στενών του συνεργατών, να καταθέσουν τελικά στον Γενικό Γραμματέα νέα διαδικαστική πρόταση, παρά το ότι, κατά τη δημόσια παραδοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο κύριος Γκουτέρες δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συμπέρασμα, αναμένοντας, λέει, την έκθεση Λουτ που ακόμη δεν κατατέθηκε (!!!) και την ολοκλήρωση του δικού του κύκλου επαφών.

Η εντύπωση εδράζεται στο γεγονός πως, σε αντιδιαστολή με τα όσα λέχθηκαν επισήμως από τη Λευκωσία, προ της συναντήσεως στη Νέα Υόρκη, ότι η επεξεργασθείσα πρόταση θα κατατίθετο μόνον αν διαπιστωνόταν αδιέξοδο, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ανέπτυξε την εναλλακτική του, που σε γενικές γραμμές προνοεί:

· Νέο γύρο διαβουλεύσεων από τον Γενικό Γραμματέα ή έναν απεσταλμένο του, υπό την μορφήν shuttle diplomacy, που θα ασχοληθεί προφανώς (το έλεγαν άριστα ενημερωμένες πηγές μετά τη συνάντηση) με την ουσία και τα ακανθώδη ζητήματα του πλαισίου Γκουτέρες και όχι μόνο.

· Εμπλοκή των πέντε Μονίμων Μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας (αυτών που ενδιαφέρονται τουλάχιστον) τόσο στην προ Διάσκεψης περίοδο, για καλή προετοιμασία, όσο και σε μια νέα ενδεχόμενη Διάσκεψη για την Κύπρο.

Τα δύο μέρη της πρότασης αποτελούν σαφή προσπάθεια της ε/κ πλευράς να αποφύγει να πατήσει την ίδια πεπονόφλουδα και να συρθεί ουσιαστικά σε μια νέα διάσκεψη χωρίς πιθανότητες επιτυχίας που, μέσω αποτυχίας, θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου όχι μόνο για άλλες επιλογές, αλλά και για τοποθέτηση του Κυπριακού στα άλυτα προβλήματα.

Η ερμηνεία των… προϋποθέσεων

Αφού έκατσε ο κουρνιαχτός της αναμονής για το τι θα βγάλει η συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα, η δεύτερη ανάγνωση των όσων έγιναν στη Νέα Υόρκη επιτρέπει κάποια πολιτικά συμπεράσματα.

Κυριότερο των οποίων είναι η ένταση με την οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επαναλαμβάνει τις εκ των ων ουκ άνευ γι’ αυτόν προϋποθέσεις για μια νέα διάσκεψη. Από την ετοιμότητα της ε/κ πλευράς για άμεση συνέχιση των διαπραγματεύσεων από εκεί που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά φτάσαμε στην εικόνα που θέλει την ε/κ πλευρά να απαιτεί επιστροφή του χάρτη που αποσύρθηκε, συζήτηση και των άλλων «εκατόν τόσο» ανοικτών θεμάτων, ακόμη και τη δέσμευση μέσω προετοιμασίας ότι η Τουρκία και η τουρκική πλευρά θα καταθέσουν γραπτώς προτάσεις και για τα έξι σημεία του πλαισίου του Γενικού Γραμματέα.

Μπορεί η λέξη «προϋποθέσεις» να είναι δύσκολη και να διεγείρει ευαισθησίες στο εσωτερικό ακροατήριο, ωστόσο είναι σαφές διπλωματικά και στο πολιτικό παρασκήνιο ότι αποτελεί το ανάχωμα της Λευκωσίας, που δεν θέλει -εν μέσω πληροφοριών για τουρκική εκστρατεία υπέρ της λύσης δύο κρατών- να σπεύσει σε μια νέα διάσκεψη που θα αποτελέσει την Κερκόπορτα για υλοποίηση εναλλακτικών σχεδιασμών.

Ο παράγοντας ενέργεια

Η εικόνα, ωστόσο, θα ήταν λειψή, αν κάποιος δεν λάβει υπόψη ότι την ώρα που η στασιμότητα παρατείνεται, χωρίς να υπάρχει επιμερισμός ευθυνών, αφού κάτι θα κινείται (βλέπε νέος γύρος διπλωματίας τού πάρε - δώσε), οι ενεργειακές εξελίξεις τρέχουν. Όσο και αν κάποιος θέλει να το αγνοήσει, δεν μπορεί παρά να λεχθεί ότι με τον ρυθμό των εξελίξεων -κατ’ επιλογήν ή όχι- η Λευκωσία κερδίζει χρόνο για να προχωρήσει, στο επόμενο εξαιρετικά κρίσιμο διάστημα, με τους σχεδιασμούς της, μέσω των οποίων ευελπιστεί ότι θα αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα τη μοίρα της, όχι τόσο οικονομικά, αλλά και γεωπολιτικά.

Άποψη που ναι μεν έχει βάση, αλλά την ίδια ώρα εμπερικλείει ρίσκα, τα οποία θα πρέπει η Λευκωσία να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει. Θα επιτρέψει η Τουρκία απρόσκοπτη συνέχιση πολιτικών που τη θέτουν κυριολεκτικά στο περιθώριο ή θα επιχειρήσει να δημιουργήσει εντάσεις; Και αν το δεύτερο ισχύσει, έχει η Λευκωσία όπλα στη φαρέτρα της για να αντιμετωπίσει ανεπιθύμητες καταστάσεις; Ερωτήματα που θα απαντηθούν στην πορεία και κυρίως στην πράξη.

Περί απουσίας ΔΔΟ ο λόγος

Στο μεταξύ, δύο πράγματα σημάδεψαν τις δηλώσεις και ομιλίες Αναστασιάδη στη Νέα Υόρκη. Η απουσία αναφοράς ενώπιον της Συνέλευσης σε εισβολή - κατοχή, αλλά κυρίως η μη αναφορά, ούτε μία φορά, στον όρο Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία. Περιέγραφε τη λύση μεν, δεν αναφέρθηκε σε όνομα δε. Είναι αυτό τυχαίο; Ουδείς μπορεί να υποστηρίξει τούτο. Και αμέσως τίθεται το ερώτημα, ποια η σκοπιμότητα, δεδομένου ότι προφανώς δεν το έπραξε για εσωτερική κατανάλωση, καθότι κάτι τέτοιο προφανώς και είναι εναντίον του. Σημαίνει ότι δεν την υποστηρίζει; Κατά τον γράφοντα, που έζησε τα γεγονότα, ούτε αυτό ευσταθεί.

Αυτό, όμως, που κερδίζει έδαφος στις αναλύσεις που κάποιος μπορεί ή νομιμοποιείται να κάνει, είναι ότι προφανέστατα και εν μέσω κλίματος περί αλλαγής βάσης λύσης (από την Τουρκία) δεν θέλει να εγκλωβίσει εαυτόν σε ονοματολογίες που του περιορίζουν και τις επιλογές. Η δήλωσή του αμέσως μετά τη συνάντηση με τον Γκουτέρες για «νέο καθεστώς λειτουργικό και βιώσιμο» προφανώς και απαντά γενικότερα στο πώς βλέπει τα πράγματα.

Είναι σαφές στον γράφοντα ότι αυτό που επιδιώκεται είναι, η όποια λύση βρεθεί, να είναι πρώτα λειτουργική και βιώσιμη και μετά όλα τα άλλα. Η εξίσωση, βεβαίως, πρέπει να περιλαμβάνει και την έναρξη της συζήτησης, προ Νέας Υόρκης, περί της λειτουργικότητας του μορφώματος που θα δημιουργηθεί (αν ποτέ υπάρξει λύση) με βάση τις μέχρι σήμερα διαπραγματεύσεις. Θα είναι λειτουργικό;

Η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των πολιτών το αμφισβητεί έντονα. Άρα; Σε ό,τι δε αφορά τη στάση της Τουρκίας, θα πρέπει να σημειώσουμε με έμφαση ότι μπορεί να υπήρξε εκ μέρους αξιωματούχων διάψευση, αλλά η αλήθεια είναι ότι έχει ήδη επιδοθεί προσεκτικά και παρασκηνιακά σε εκστρατεία προώθησης της ιδέας ότι θα πρέπει να συζητηθούν εναλλακτικές (δημιουργικές προτάσεις) που δεν θα στεγανοποιούνται στα όσα μέχρι σήμερα συζητούνται.

Από τα δύο κράτη (διχοτόμηση), μέχρι τη συνομοσπονδία ή τη χαλαρή ομοσπονδία, υπάρχει απόσταση. Όμως, θα πρέπει να γνωρίζουμε τα υπέρ και τα κατά. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως θέλουμε αλλαγή βάσης. Αυτό που σίγουρα δεν θέλει ο λαός είναι να χάσει την κτήση του, που δεν είναι άλλη από την Κυπριακή Δημοκρατία, που μέσα από ένα νέο δυσλειτουργικό μόρφωμα ίσως καταρρεύσει χωρίς δυνατότητα επιστροφής.