ΑΒ. ΝΕΟΦΥΤΟΥ: ΔΕΝ ΘΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟ

*«Θα το πω ξεκάθαρα. Η θέση μηδέν στρατός, μηδέν εγγυήσεις πριν καν τη συμφωνία για το Κυπριακό, σημαίνει μόνιμα σαράντα χιλιάδες τουρκικό στρατό στην Κύπρο και για πάντα παραμονή των τουρκικών εγγυήσεων. Και για πάντα άλυτο το Κυπριακό»

* Η σημερινή Τουρκία, και με βάση τα σημερινά δεδομένα στην Ευρώπη, δεν μπορεί να γίνει πλήρες μέλος. Αυτό που μπορεί να είναι εφικτό στις σημερινές πραγματικότητας είναι μια ειδική σχέση. Αλλά και αυτή η ειδική σχέση της Τουρκίας με την Ευρώπη περνά και πρέπει να περάσει μέσα από την επίλυση του κυπριακού προβλήματος

Την εκτίμηση ότι η σημερινή γεωπολιτική συγκυρία προσφέρει μια κατάλληλη ευκαιρία για επίλυση του Κυπριακού εκφράζει ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, υποδεικνύοντας, ωστόσο, ότι και αυτή η θετικώς διανοιγόμενη προοπτική ίσως προσκρούσει, για άλλη μια φορά, στον αρνητισμό της Άγκυρας, η οποία φαίνεται να μην επιθυμεί ούτε καν την έναρξη του διαλόγου.

Παρ’ όλα αυτά, τονίζει ότι δεν μπορεί να υπάρξει αλλαγή του πλαισίου λύσης, υπενθυμίζοντας ότι ο ΠτΔ απαρέγκλιτα επιδιώκει λύση εντός των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. «Δεν υπάρχει Κύπρος Β, για να σκεφτόμαστε σχέδιο Β», υπογραμμίζει.

Διαμήνυσε, επίσης, ότι η θέση μηδέν στρατός, μηδέν εγγυήσεις πριν καν τη συμφωνία για το Κυπριακό, σημαίνει τη μόνιμη παραμονή σαράντα χιλιάδων τουρκικού στρατού στην Κύπρο, αλλά και τη διατήρηση, εσαεί, της ντε φάκτο διχοτομικής κατάστασης στην Κύπρο.

Βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες διεργασίες για επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας στο Κυπριακό. Θεωρείτε, ωστόσο, ότι, με τα υπό διαμόρφωσιν γεωπολιτικά και ενεργειακά δεδομένα στην περιοχή, αλλά και την εντεινόμενη κρίση στην Τουρκία, δημιουργούνται ευνοϊκοί όροι για την επιτυχή έκβαση της προσπάθειας επίλυσης του προβλήματος;

Τα δεδομένα στην πολιτική ποτέ δεν είναι και ποτέ δε μένουν στατικά. Είναι γι’ αυτό που προσωπικά πάντα λέω πως χρειάζεται να κάνουμε σε βάθος αναλύσεις. Να προχωρούμε στην πολιτική μας ανάλυση πέραν των τετριμμένων συνθημάτων που λέμε εδώ και δεκαετίες. Χρειάζεται επίσης να είμαστε πάντα σε επικοινωνία, να μιλάμε και να συζητάμε με τη διεθνή κοινότητα. Ο καθένας από εμάς πιστεύω πως πρέπει να το κάνει.

Προσωπικά αυτό κάνω. Και σήμερα που κυκλοφορεί η συνέντευξή μας, κ. Παπαδόπουλε, θα είμαι στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής για να υπηρετήσω αυτή μου την αρχή. Ας έρθουμε όμως στο προκείμενο. Τα δεδομένα σήμερα στην Τουρκία είναι στη χειρότερή τους φάση. Η τουρκική οικονομία περνά ακόμη μια κρίση, είναι στο χαμηλότερό της σημείο, στον κύκλο της οικονομίας που κάνει κάθε δεκαπέντε με είκοσι χρόνια.

Θα θυμάστε πως στα τέλη της δεκαετίας του ’90 αρχές του 2000 ο Ταγίπ Ερντογάν καθιερώθηκε στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας μέσα από την τότε τεράστια οικονομική κρίση της χώρας. Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις με τις ΗΠΑ είναι στο ναδίρ. Αυτά τα δεδομένα, βέβαια, δεν πρέπει να θεωρηθούν αυτόματα θετικά για τη δική μας πλευρά στην υπόθεση του Κυπριακού. Είπαμε, χρειάζονται ψύχραιμες αναλύσεις.

Άλλωστε, κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει το πώς θα αντιδράσει. Αν θα αποφασίσει να τραβήξει το σχοινί για να ικανοποιήσει το ακροατήριό του ή αν θα αποφασίσει να έχει όφελος σε άλλα ζητήματα που ιεραρχούνται πιο υψηλά στην ατζέντα της Τουρκίας απ’ ό,τι το Κυπριακό, που απασχολεί την πολιτική και στρατιωτική ελίτ της χώρας. Την ίδια ώρα, πρέπει να κάνουμε και τη σωστή ανάλυση και στη διάσταση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έκθεση τραπεζών της Ευρώπης, της Γαλλίας και της Ιταλίας, για παράδειγμα, είναι τόσο μεγάλη στην Τουρκία, που έχουν ήδη μεγάλες απώλειες, λόγω της κατάρρευσης της οικονομίας στη χώρα.

Την ενέργεια όχι μόνο δεν μπορούμε να την αφαιρέσουμε από αυτήν την πολύπλοκη εξίσωση, αλλά πρέπει να την κατατάξουμε σε σημαντικό παράγοντα. Είχαμε την περασμένη Τετάρτη τη σημαντική συμφωνία με την Αίγυπτο για αγωγό μεταφοράς του φυσικού αερίου από το οικόπεδο Αφροδίτη. Πρέπει να προχωρήσει και η συμφωνία για Monetization με το Ισραήλ. Το ενεργειακό μας πρόγραμμα είναι σχεδιασμένο, είμαστε κυρίαρχο κράτος, αυτό είναι κάτι που αναγνωρίζεται από όλους. Η Τουρκία δεν θα τολμήσει να παρενοχλήσει την ΕΧΧΟΝ ΜΟΒΙL. Αλλά κανείς δεν εγγυάται πως δεν θα προχωρήσει με το δικό της ερευνητικό πρόγραμμα. Παράνομα.

Αν περιμένουμε να συμφωνήσουμε για το πότε θα έχουμε ευνοϊκούς όρους για να προχωρήσουμε με λύση του Κυπριακού, δεν θα συμφωνήσουμε ποτέ. Οι όροι ποτέ δεν ήταν ευνοϊκοί. Ας συμφωνήσουμε σε αυτό. Θα συμφωνήσουμε, επίσης, είμαι σίγουρος, πως κάθε μέρα που περνά με άλυτο το Κυπριακό και χωρίς διαδικασία για επίλυσή του, τα δεδομένα για μας χειροτερεύουν. Και αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να δεχτούμε την όποια λύση.

Διαχρονική η συμβολή της Ελλάδας

Ο ΥΠΕΞ της Ελλάδας, κατά τη συνάντησή του με την κ. Λουτ, έθεσε κάποιες προϋποθέσεις για τη σύγκληση νέας διάσκεψης, επισημαίνοντας την ανάγκη να έχει προηγηθεί μία «ουσιαστική και παραγωγική προεργασία» πριν από τη διαπραγμάτευση για το Κυπριακό. Ανέφερε, επίσης, ότι, θέση της Ελλάδας είναι πως πρέπει να καταργηθούν η λεγόμενη συνθήκη συμμαχιών και η λεγόμενη συνθήκη των εγγυήσεων. Συμφωνείτε με την προσέγγιση της Αθήνας;

Η διαχρονική συμβολή της Ελλάδας στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού είναι δεδομένη. Χωρίς και τη συμβολή της Ελλάδας, δεν θα καταφέρναμε να τοποθετήσουμε το Κυπριακό, για πρώτη φορά, στον πυρήνα του προβλήματος. Και αυτό, να αποτελεί και τα δύο από τα έξι σημεία του πλαισίου Γκουτέρες. Ότι, δηλαδή, για να μετεξελιχθεί η Κύπρος σε φυσιολογική χώρα, πρέπει να καταργηθεί ο αναχρονισμός των εγγυητικών δικαιωμάτων και πως πρέπει να συμφωνήσουν οι Πρωθυπουργοί Ελλάδας και Τουρκίας για την κατάργηση της συνθήκης συμμαχίας. Η ετοιμότητα της δικής μας πλευράς για να συνεχίσουμε τη διαδικασία από εκεί που έμεινε στον Κραν Μοντανά, στη βάση του πλαισίου Γκουτέρες, είναι δεδομένη. Είμαι σίγουρος πως και η Ελλάδα υπογράμμισε την ετοιμότητα αυτή.

Σε μια πρόσφατη συνέντευξή σας υποστηρίξατε ότι «απόλυτες θέσεις όπως μηδέν στρατός, μηδέν εγγυήσεις πριν καν τη συμφωνία, ή από την πρώτη ημέρα της συμφωνίας, δεν είναι υποβοηθητικές για τη λύση του Κυπριακού. Πρόκειται για μαξιμαλιστικές θέσεις». Επιμένετε σ’ αυτό; Είναι θέση που τη συμμερίζεται και η Κυβέρνηση;

Θα το πω ξεκάθαρα. Η θέση μηδέν στρατός, μηδέν εγγυήσεις πριν καν την συμφωνία για το Κυπριακό, σημαίνει μόνιμα σαράντα χιλιάδες τουρκικό στρατό στην Κύπρο και για πάντα παραμονή των τουρκικών εγγυήσεων. Και για πάντα άλυτο το Κυπριακό.

Με δεδομένη την παράνομη και επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, την προσπάθειά της να καρπωθεί, ετσιθελικά, ρόλο και οφέλη από τις ενεργειακές εξελίξεις στην Αν. Μεσόγειο, και τις υπό διαμόρφωσιν στρατηγικές συμμαχίες στην περιοχή, θεωρείτε ότι θα ήταν επωφελής για την ΚΔ και την προσπάθεια γεωπολιτικής αναβάθμισής της μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού, αυτήν τη στιγμή, στο πλαίσιο ΔΔΟ;

Ναι. Τώρα θεωρώ πως ναι, είναι μια κατάλληλη περίοδος. Και επειδή θεωρώ πως είναι μια κατάλληλη περίοδος για λύση του Κυπριακού τώρα, πιθανώς η Τουρκία να μη θέλει ούτε καν έναρξη του διαλόγου.

Δεν σκεφτόμαστε σχέδιο Β

Φαίνεται ότι η κυβέρνηση, τουλάχιστον παρασκηνιακά, αναζητεί τρόπους απαγκίστρωσης απ’ αυτό το πλαίσιο. Ποια η δική σας θέση, δεδομένης και της δήλωσής σας περί μη ύπαρξης σχεδίου Β.

Το δήλωσε επανειλημμένα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ότι δεν συζητεί για αλλαγή του πλαισίου. Και ότι επιδιώκει λύση εντός των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν υπάρχει Κύπρος Β, για να σκεφτόμαστε σχέδιο Β.

Σήμερα το ΕΛΚ, στην ομάδα του οποίου ανήκετε, μιλά για τερματισμό της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας και ειδική σχέση. Σας βρίσκει σύμφωνο αυτή η θέση;
Είμαστε της ρεαλιστικής και πραγματιστικής πολιτικής σχολής σκέψης. Η σημερινή Τουρκία, και με βάση τα σημερινά δεδομένα στην Ευρώπη, δεν μπορεί να γίνει πλήρες μέλος. Αυτό που μπορεί να είναι εφικτό στις σημερινές πραγματικότητες είναι μια ειδική σχέση. Αλλά και αυτή η ειδική σχέση της Τουρκίας με την Ευρώπη περνά και πρέπει να περάσει μέσα από την επίλυση του κυπριακού προβλήματος.

Τις τελευταίες ημέρες είχατε μια έντονη δημόσια αντιπαράθεση με τον Γ.Γ. του ΑΚΕΛ για τον προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής της Κ.Δ. Θεωρείτε ότι η Κύπρος μπορεί να εκμεταλλευθεί ή να «εξαργυρώσει» τον δυτικό προσανατολισμό της, όπως τον περιγράφετε και εννοείτε, χωρίς προβλήματα ή «απώλειες» στο ευρύτερο φάσμα των διεθνών της σχέσεων;

Έκανα μιαν ανάλυση των γεωστρατηγικών δεδομένων στην περιοχή μας. Είπα πως δεν είμαι αγνώμων προς τη Ρωσία και τις διαχρονικές θέσεις αρχών που έχει στο Κυπριακό. Και πως αυτές τις σχέσεις πρέπει να τις διατηρήσουμε και να τις ενισχύσουμε. Και το λέω και σήμερα. Αλλά δεν μπορούμε να μην αναγνωρίζουμε τα σημερινά δεδομένα και να μην κάνουμε βαθύτερες αναλύσεις.

Είμαστε χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το σημαντικό, να μην το προσπερνούμε. Επίσης έχουμε αναβαθμίσει τις σχέσεις μας με τον άλλοτε ξεχασμένο μας γείτονα, το Ισραήλ, και έχουμε τη δυνατότητα να αντλήσουμε πολλαπλά οφέλη. Την ίδια ώρα, ανέλυσα πως σήμερα οι σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας είναι αναβαθμισμένες και σε στρατιωτικό και σε ενεργειακό επίπεδο.

Η αγορά των S400 και η κατασκευή του σταθμού στο Άκιουγιου είναι γεγονότα, την ίδια ώρα που το Κογκρέσο των ΗΠΑ μπλοκάρει την πώληση των F35 στην Τουρκία. Είπα, πως όλες οι χώρες καθορίζουν τη στρατηγική τους με βάση τα συμφέροντα τα δικά τους και όχι τα συμφέροντα άλλων χωρών. Και αυτό ισχύει για όλες τις χώρες. Ο δικός μας προσανατολισμός δεν μπορεί να είναι σήμερα χωρίς πυξίδα. Και όταν το ξεκαθαρίσουμε αυτό, θα έχουμε δυνατότητες συνεννόησης πολύ περισσότερες από το να είναι σε ζοφερή σφαίρα.

Κανείς δεν είπε να αποκόψουμε τις παραδοσιακές σχέσεις που έχουμε με τη Ρωσία και με τα άλλα μόνιμα μέλη του ΟΗΕ. Και σήμερα χρειάζεται περισσότερο παρά ποτέ να συνεχίσουμε να εμβαθύνουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έχουμε στην περιοχή. Το Ισραήλ, η γειτονική μας χώρα, δεν έχει δυτικό προσανατολισμό; Όχι δυτικό, καθαρά αμερικανικό προσανατολισμό. Παρεμπόδισε αυτός ο προσανατολισμός να έχει το Ισραήλ άριστες σχέσεις με τη Ρωσία;

Ας μην προκαταλαμβάνουμε τις έρευνες…

Ας έρθουμε στο φλέγον θέμα της οικονομίας, αυτό του Συνεργατισμού. Ποιοι υπέχουν, κατά τη γνώμη σας, τις σοβαρότερες ευθύνες και ποια τα μεγαλύτερα λάθη που έγιναν; Είστε έτοιμοι να αναλάβετε πολιτικά, όποιες ενδεχόμενες ευθύνες καταλογιστούν από το πόρισμα της ερευνητικής επιτροπής;

Είναι σε εξέλιξη η έρευνα. Δεν θέλω να την προκαταβάλω. Εμείς δηλώσαμε πως δεν τίθεται κανένα θέμα να εξεταστούν όλα, για όλους, για όλες τις περιόδους του Συνεργατισμού. Στον ΔΗΣΥ δεν αμφισβητήσαμε πότε κανένα πόρισμα, καμίας ερευνητικής επιτροπής. Το ίδιο θα πράξουμε και σε αυτό το πόρισμα. Δεν θα μιλήσω για ευθύνες, δεν θέλω να υπεισέλθω στο έργο της ερευνητικής επιτροπής, θα μιλήσω όμως για τα λάθη που, κατά την άποψή μου, έγιναν. Ο Συνεργατισμός έχασε το κοινωνικό πρόσωπο που είχε όταν προσπάθησε να ανταγωνιστεί τις εμπορικές τράπεζες.

Από δάνεια για γεωργικούς και επαγγελματικούς σκοπούς, μετατράπηκε ή θέλησε να μετατραπεί σε ακόμη μια εμπορική τράπεζα, χωρίς να έχει τις δομές για να το κάνει. Φτάσαμε στο 2013, που, κακώς, κρύψαμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί και κάναμε την άδικη διάκριση μεταξύ καταθετών Λαϊκής και Τράπεζας Κύπρου με αυτούς του Συνεργατισμού και καταστήσαμε κρατική τη δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα του τόπου. Και πάλι επικράτησε η νοοτροπία που υπάρχει σε αυτόν τον τόπο.

Για οτιδήποτε είναι κρατικό, έχω μόνο δικαιώματα και όχι υποχρεώσεις. Επικράτησε η λογική να μην πληρώνω το δάνειό μου, γιατί η τράπεζα είναι του κράτους, και να ζητάμε κτήρια και γη για τις κοινότητες. Και στο τέλος φταίνε αυτοί που είχαν την άποψη ότι έπρεπε να ιδιωτικοποιηθεί το συντομότερο δυνατό.

Και να είναι η Κυβέρνηση και ο ΔΗΣΥ υπό κατηγορία, γιατί η πλειοψηφία των κομμάτων ήθελαν να παραμείνει για πάντα κρατικός και να δοθεί πίσω στους Συνεργατιστές και θα σωζόταν η κατάσταση, όπως έλεγαν. Καθυστερήσαμε να κάνουμε το αναγκαίο, την ιδιωτικοποίηση. Μπορούσε, με αυτές τις νοοτροπίες που έχουμε σε αυτήν τη χώρα, να παρέμενε κρατική η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα;

Ριζοσπαστική μεταρρύθμιση στην Παιδεία

Στο άλλο μείζον θέμα, αυτό της Παιδείας, έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο, με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις να κατέρχονται ήδη σε διήμερη απεργία. Θεωρείτε ότι με ανοικτό το μέτωπο Κυβέρνησης-Εκπαιδευτικών μπορεί να κυλήσει ομαλά η σχολική χρονιά; Τι πρέπει να γίνει, κατά την άποψή σας, ώστε να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, τόσο από πλευράς Κυβέρνησης όσο και από πλευράς εκπαιδευτικών;

Αυτό που χρειάζεται και πρέπει να γίνει είναι μια ριζοσπαστική μεταρρύθμιση στην Παιδεία, που θα έχει στο επίκεντρό της τον μαθητή. Η μεταρρύθμιση αυτή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τους εκπαιδευτικούς. Χωρίς τη συμβολή αυτών που είναι στις τάξεις. Και χρειάζεται να διασφαλίσουμε πως οι δάσκαλοι και οι καθηγητές θα συνεχίσουν να είναι αξιοπρεπείς και περήφανοι, για να μεταδίδουν αυτήν την περηφάνια και την αξιοπρέπεια και στα παιδιά μας.

Η μεταρρύθμιση που χρειαζόμαστε πρέπει να έχει την τεχνολογική χροιά και να είναι στον βηματισμό τού σήμερα. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να επικεντρωνόμαστε στην ποσότητα της ύλης και όχι στις δεξιότητες που θέλουμε να έχουν οι μαθητές μας. Να στοχεύσουμε στρατηγικά στο πώς θα κερδίσουμε το αύριο με τα μυαλά των νέων μας.

Είναι το κυριότερο περιουσιακό στοιχείο της χώρας μας. Είναι με τα μυαλά μας που θα διαπρέψουμε και θα καταφέρουμε να ανταγωνιστούμε μεγάλες χώρες. Μεγαλύτερες σε έκταση και σε πληθυσμό. Αλλά, επαναλαμβάνω, το μέγεθος μιας χώρας μετριέται με τα μυαλά της. Δεν μπορεί να αναμένουμε άλματα στην κοινωνία μας, όταν δεν ξεκινήσει, από την Παιδεία, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση να γίνεται μέρος της. Και το πρώτο που πρέπει να γίνει, είναι η εξοικείωση των εκπαιδευτικών με τη σύγχρονη τεχνολογία.

Το κλειδί είναι η συζήτηση για τα μεγάλα ζητήματα στην Παιδεία μας. Εκεί που χρειάζεται όλοι μας να είμαστε δημιουργικοί και εποικοδομητικοί. Να συζητήσουμε και για τα εργασιακά, στην αντίστοιχη επιτροπή. Αλλά πρέπει, επιτέλους, να συζητήσουμε για πρώτη φορά και πέραν των εργασιακών ζητημάτων. Για τις αξιολογήσεις των εκπαιδευτικών, για την ειδική εκπαίδευση, για την ανάγκη αυτονόμησης των σχολικών μονάδων, για το ποια Παιδεία θέλουμε να δίνουμε στους μαθητές μας και τι πολίτες θέλουμε να βγάζουμε στην κοινωνία.

Η χρονιά θα πρέπει να κυλήσει ομαλά, γιατί δίπλα στο δικαίωμα της απεργίας υπάρχει και η υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίσει το ιερό ανθρώπινο δικαίωμα του κάθε παιδιού: Να εξασφαλίσει την πρόσβαση και εκπαίδευσή τους στο δημόσιο σχολείο.

Πώς απαντάτε στις επικρίσεις ότι η κρίση στην Παιδεία ήταν εν μέρει τεχνητή, ώστε να μετατοπιστεί το ενδιαφέρον από τα κρίσιμα προβλήματα της οικονομίας;

Τους ευχαριστώ, που μας πιστώνουν με τόση στρατηγική.