ΚΑΛΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΤEΙΧΟΣ Ο ΠΙΟ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΝΑ ΠΕΙΣΘΕΙ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΧΡΟΝΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΕΛΛΑΔΑΣ - ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΡΙΧΝΟΥΝ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Τις δυσκολίες που κάποιοι έντεχνα αποκρύβουν, παραδέχεται, όντας ρεαλιστής, ο Έλλην ΥΠΕΞ Νίκος Κοτζιάς

Προσγείωση στην «τουρκική» πραγματικότητα δείχνουν οι εξελίξεις στο μέτωπο του Κυπριακού, το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία, προεξάρχοντος του Υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Χριστοδουλίδη, επιχειρεί να θωρακίσει μέσω των ενεργειακών συνεργασιών και μηχανισμών συνεννόησης με χώρες-κολοσσούς, που θέλουν να εισέλθουν στη μεγάλη εικόνα των τριμερών με τις χώρες της περιοχής.

Λίγο προτού αδειάσει η κλεψύδρα του χρόνου και τα φώτα στραφούν στη Νέα Υόρκη, οι τριμερείς με Ισραήλ και Αίγυπτο των Υπουργών Εξωτερικών Κύπρου - Ελλάδας ήλθαν να ταράξουν τα νερά, σε μια προσπάθεια, μαθαίνουμε, να ενισχυθεί η θέση της Δημοκρατίας και να μη συρθεί σε διαπραγματεύσεις χωρίς όπλα, καταδικασμένες είτε σε αποτυχία είτε σε κατάληξη μη αποδεκτή από τον κυπριακό λαό.

Παρά ταύτα, το ερώτημα παραμένει. Τι άλλαξε από το Κραν Μοντανά ή ακόμη γενικότερα από τα όσα περιβάλλουν εδώ και 40 χρόνια τον διάλογο, ώστε αυτήν τη φορά να υπάρξει επιτυχής κατάληξη; Απάντηση που ίσως να αποτελεί και το κυριότερο όπλο ενόψει πιέσεων στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Αναπροσαρμογή στόχου…

Βαθμηδόν, ελέω προφανώς της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, η ελληνική κυπριακή πλευρά χαμηλώνει τον πήχη των προσδοκιών και προσηλώνεται, ως δείχνουν τα γεγονότα, στην ανάγκη να δοθεί το περιθώριο προεργασίας και διμερών προπαρασκευαστικών συναντήσεων Ελλάδας - Τουρκίας, ώστε να διαφανεί, αν υπάρχουν τα αναγκαία θεμέλια για επανάκαμψη σε μια νέα διάσκεψη.

Λογική, η οποία είναι καταφανώς ελληνικής εμπνεύσεως και η οποία από το 2016 είχε τεθεί στο τραπέζι. Μοιραία, όμως, δεν είχε ακολουθηθεί από τον τότε Ειδικό Σύμβουλο Έσπεν Μπαρθ Έιντε, με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα των μη παραγωγικών, μη εποικοδομητικών διασκέψεων που σχεδόν κατέρρευσαν.
Ο Νίκος Κοτζιάς, έχοντας την πικρά πείρα να θεωρηθεί υπαίτιος για το μη αποτέλεσμα της πρώτης διάσκεψης στη Γενεύη και την ακόμη πικρότερη να συμμετάσχει σε μια διάσκεψη πέραν της εβδομάδος στο Κραν Μοντανά, που τελικά θύμιζε τον «γύρο του μπάκαρη» (χωρίς δηλαδή να υπάρχει μετακίνηση από απαράδεκτες θέσεις), τραβά τα σχοινιά και δείχνει ότι δεν πρόκειται ως Ελλάς να συρθεί στον κυκεώνα των ατέρμονων και χωρίς προοπτική συζητήσεων.

Απάντηση στο ερώτημα «γιατί;»

Η τακτική των Αθηνών, η οποία επί του παρόντος συμπαρασύρει και τη Λευκωσία -που άλλαξε πλέον το τροπάρι περί ετοιμότητας για επιστροφή ακόμη και αύριο- αν τελικά γίνει αποδεκτή από τη διεθνή κοινότητα, μέσω, βεβαίως, του Αντόνιο Γκουτέρες, ίσως να αποτελεί και την πανταχόθεν αναμενόμενη απάντηση στο πιο κρίσιμο ερώτημα. Το ερώτημα που συχνά πυκνά ακούγεται και το οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, αποτέλεσε τον πυλώνα της προσπάθειας Τζέιν Χολ Λουτ (η οποία ολοκληρώθηκε και εντός των επόμενων ωρών υποβάλλει την έκθεσή της στον Γ.Γ.) και που συμπυκνώνεται στα εξής:

«Τι άλλαξε από το Κραν Μοντανά και εντεύθεν και πρέπει να επανέλθουμε σε μια νέα διάσκεψη; Ήρθησαν οι λόγοι της αποτυχίας - δηλαδή οι απαράδεκτες απαιτήσεις της Τουρκίας; Και αν ναι, ποιος το επιβεβαιώνει, αν όχι η Τουρκία;».

Ενδεχόμενες, λοιπόν, προπαρασκευαστικές συναντήσεις του Υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας με τον Τούρκο ομόλογό του, ίσως δώσουν απάντηση ή τουλάχιστον μια κατεύθυνση. Βάσει της οποίας θα πρέπει να ληφθούν και οι όποιες αποφάσεις, οι οποίες δεν πρέπει πλέον να σύρονται και να φέρονται από την πάγια τοποθέτηση ότι η ε/κ πλευρά είναι πάντα έτοιμη για διαπραγματεύσεις.

Ως εκ τούτου, το «κλειδωμένο», όπως αποκάλυψε η τηλεόραση του Σίγμα την Παρασκευή, τετ-α -τετ των επικεφαλής της διπλωματίας Αθηνών - Άγκυρας, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ πριν από τις ξεχωριστές συναντήσεις τους με τον Γενικό Γραμματέα, ενδέχεται να είναι… τροχιοδεικτικό και σίγουρα κρίσιμο για τις όποιες αποφάσεις του Αντόνιο Γκουτέρες.

Εκεί πρέπει να στοχεύσουν

Παρά το ότι η Λευκωσία ζητούσε από τον Γενικό Γραμματέα να ανανεώσει το ενδιαφέρον του στο Κυπριακό, αυτήν τη στιγμή, με δεδομένη και την τοποθέτηση Κοτζιά, θα πρέπει να αναπροσαρμόσει τη λογική της και κατά την παρουσία της πολυπληθούς αντιπροσωπίας της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Νέα Υόρκη να οικοδομήσει εκείνο το πολιτικό κλίμα που θα της επιτρέψει να κατευθύνει τον Αντόνιο Γκουτέρες προς αυτήν τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η στωική αναμονή του τι ο κύριος Γκουτέρες θα αποφασίσει, δεν αποτελεί πολιτική τοποθέτηση που οδηγεί σε επίλυση του Κυπριακού. Η απαίτηση, όμως, να υπάρξει καλή προεργασία - παράλληλα με την έκφραση ετοιμότητας - αποτελεί και μπορεί να μετατραπεί σε game changing τακτική.

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η πρόσφατη τοποθέτηση του διαπραγματευτή Αντρέα Μαυρογιάννη προς εκεί έδειχνε. Δηλαδή, την απουσία στέρεας βάσης για απευθείας διαπραγμάτευση, παράλληλα με την εκτίμηση πως ο κύριος Γκουτέρες θα αποδεχθεί την ανάγκη προπαρασκευαστικού διαλόγου. Ίδωμεν.

«Αδιαπέραστος» ιστός συνεργασιών;

Στο μεταξύ, ενεργειακό τοίχο με τη συμμετοχή χωρών - κολοσσών στη διεθνή πολιτική σκηνή οικοδομεί ή επιχειρεί να οικοδομήσει η Λευκωσία, συνεπικουρούμενη βεβαίως από την Αθήνα. Τακτική εξωτερικής πολιτικής που θέλει να απαντήσει στο διαρκώς μεταβαλλόμενο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο και να εκμεταλλευτεί το ενεργειακό μομέντουμ που δημιουργούν τα κυπριακά αποθέματα υδρογονανθράκων.

Η λογική που αναπτύσσεται στα ανώτατα δώματα του Υπουργείου στην Κυριάκου Μάτση είναι ακριβώς συνυφασμένη με ό,τι γράφτηκε πιο πάνω. Ότι, δηλαδή, μόνο με επί του πρακτέου αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών μπορεί το Κυπριακό να επιλυθεί με τρόπο βιώσιμο και αποδεκτό, καθώς μόνον έτσι μπορεί να πεισθεί ή να πιεσθεί η Άγκυρα να εγκαταλείψει πάγιες θέσεις και μεσομακροπρόθεσμους στόχους διαρκούς ελέγχου του νησιού.

Οι δύο τριμερείς συναντήσεις σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών, σε Ισραήλ και Αίγυπτο αντίστοιχα, είχαν, λένε οι πληροφορίες, προστιθέμενη αξία, καθότι υπάρχει από τη μια ενδιαφέρον για κάποιου είδους εμπλοκή των ΗΠΑ προς την κατεύθυνση του Τελ Αβίβ, την ίδια ώρα που το Παρίσι εμφανίζεται πολύ ζεστό να διευρύνει τον τριμερή μηχανισμό με το Κάιρο. Στην εικόνα, την ίδια ώρα, παραμένουν τόσο η Ιταλία, όσο και η Γερμανία, που δεν σφυρίζει, μαθαίνουμε, αδιάφορα.

Παράλληλα, και ίσως αυτό να είναι το πιο κρίσιμο, ο Βενιαμίν Νετανιάχου έκοψε τον βήχα στην Τουρκία και απέκλεισε με τον πλέον επίσημο τρόπο κάθε ενδεχόμενο μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας. Η επιλογή του να πει δημόσια ότι ο αγωγός East Med αποτελεί πρώτη προτεραιότητα και είναι ένα έργο με μεγάλη σημαντικότητα, επιβεβαιώνει τη «μοναξιά» της Τουρκίας, την οποία, με ορθές πολιτικές και τακτικές, μπορεί να εκμεταλλευτεί η Λευκωσία, με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προς ικανοποίηση εθνικών στόχων.