ΑΝ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΕΙΝΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΕΙΝΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΟ ΟΤΙ ΑΥΤΗ ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ ΠΟΤΕ. ΣΕ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ, Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΔΕΝ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ, ΕΦΟΣΟΝ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΙΝΕΣΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Τα λεγόμενα τόσο του Erdo?an όσο και των δύο υπουργών του αποκαλύπτουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι η Τουρκία προσδίδει μεγάλη σημασία στον φυσικό πλούτο της Ανατολικής Μεσογείου. Από τη σκοπιά της λύσης του Κυπριακού, αυτό αποτελεί μια ευκαιρία. Ωστόσο, θα πρέπει να πειστεί το Ισραήλ, το οποίο σήμερα σκέφτεται διαφορετικά απ’ ό,τι στο παρελθόν... Εδώ είναι που η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο.

«Το πάρε δώσε με τα μεγάλα κράτη μοιάζει με το να μπαίνεις στο κρεβάτι με μιαν αρκούδα». Αυτήν την παρομοίωση χρησιμοποίησε κάποτε ο Ismet Inonu για να εξηγήσει ότι, όπως οι αρκούδες, έτσι και τα μεγάλα κράτη «δαγκώνουν». Εδώ και κάποιο διάστημα η Τουρκία επιχειρεί να ανέβει στο κρεβάτι με τις «αρκούδες». Κάποτε προσεταιρίζεται τις ΗΠΑ, άλλοτε τη Ρωσία και κάποιες φορές επιχειρεί να επιστρατεύσει τη μια εναντίον της άλλης. Τουλάχιστον αυτό έπραττε μέχρι πρότινος στη συριακή κρίση. Τα πράγματα, όμως, έφτασαν σε τέτοιο σημείο, ώστε αμφότερες οι ΗΠΑ και Ρωσία θα «δαγκώσουν» την Τουρκία.

Οι ΗΠΑ δεν μετέβαλαν τη θέση τους στο θέμα των Κούρδων της Συρίας και εναντιώθηκαν στους τουρκικούς σχεδιασμούς. Η δε Ρωσία άναψε το πράσινο φως, ώστε η πόλη Ιμπλίντ να περάσει υπό τον έλεγχο του Άσαντ, προχωρώντας, μάλιστα, και στους πρώτους βομβαρδισμούς της περιοχής. Εν ολίγοις, η Τουρκία είναι ο χαμένος σε όλα τα μέτωπα στη Συρία. Αυτό θα εκφραζόταν και στη μεγάλη απογοήτευση που βίωσε ο Erdo?an κατά την τριμερή διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Τεχεράνη στις 8 Σεπτεμβρίου 2018, καθώς άκουγε τις Ρωσία και Ιράν να απορρίπτουν το αίτημά του για εκεχειρία. Ο Τούρκος Πρόεδρος γνωρίζει καλά ότι αυτό ισοδυναμεί με στήριξη των προσπαθειών για έλεγχο του Ιμπλίντ από τον Άσαντ.

Απογοήτευση Ερντογάν

Συνομιλώντας με δημοσιογράφους στο αεροπλάνο κατά την επιστροφή από τη διάσκεψη στο Ιράν, ο Τούρκος Πρόεδρος δεν έκρυψε την απογοήτευσή του. Μεταξύ άλλων, έγινε αναφορά και σε θέματα κυπριακού ενδιαφέροντος, όπως αυτό του φυσικού αερίου. Τόσο ο Erdogan όσο και οι υπουργοί που τον συνόδευσαν στο ταξίδι, υπογράμμισαν τη σημασία του φυσικού πλούτου στην περιοχή της Κύπρου. Ο Τούρκος Πρόεδρος δήλωσε τα εξής προς τους δημοσιογράφους:

«Σίγουρα όλοι κάτι θα πουν σχετικά με τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Για να υπάρχει τόση κινητικότητα, το φυσικό αέριο είναι κατά πάσα πιθανότητα άφθονο. Οι ΗΠΑ κάνουν το παιγνίδι τους εκεί. Το ίδιο και το Ισραήλ και η Γαλλία. Οπωσδήποτε κι εμείς κάνουμε τους δικούς μας υπολογισμούς. Αυτήν τη στιγμή η Ρωσία κάνει στρατιωτικές ασκήσεις εκεί. Γνωρίζετε καλά ότι η Ρωσία διαθέτει 5 βάσεις στη δυτική Συρία και πλοία που πλέουν στη Μεσόγειο. Είναι μεγάλης έκτασης και οι ασκήσεις που κάνουν με την Κίνα. Αυτά θα μας τα πει καλύτερα ο Υπουργός Άμυνας».

Εκείνη τη στιγμή μπήκε στη συζήτηση ο Τούρκος Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Hulusi Bey, για να πει τα εξής: «Λέγεται ότι είναι δύσκολο το φυσικό αέριο να μεταφερθεί στην Ελλάδα και απ’ εκεί στην Ευρώπη. Προβάλλεται η δυνατότητα μεταφοράς του μέσω Τουρκίας. Το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο αναβαθμίζει κατά πολύ τη θέση της Τουρκίας. Γίνεται λόγος για αποθέματα αξίας 2-3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. (…)

»Φυσικά, όταν έχουν πρόθεση να προχωρήσουν σε μια τέτοια επένδυση, είναι δυνατό να προτιμήσουν τη μεταφορά με υποθαλάσσιο αγωγό μέσω Ελλάδας, ανεξάρτητα από το κόστος. Όσο αφορά το Ισραήλ, παλιά στις πρώτες επαφές μάς εξέφρασαν τη σκέψη το αέριο να περάσει διαμέσου της χώρας μας: μέσω Τουρκίας να ανοιχθεί στην Ευρώπη. Εκεί, πέρα από τη στάση της Αμερικής, της Γαλλίας και του Ισραήλ, καθοριστικός παράγοντας θα είναι σίγουρα και το κόστος».

Οι δηλώσεις του Hulusi Akar εμπεριέχουν κάποιες πολύ σημαντικές επισημάνσεις, όπως η αναφορά στις αρχικές σκέψεις του Ισραήλ για διέλευση του αερίου μέσω Τουρκίας. Σημασία, όμως, έχει τι σκέφτεται το Ισραήλ σήμερα...

Αλλαγή ισραηλινής στάσης

Είναι πολύ δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι το Ισραήλ σήμερα έχει την ίδια άποψη. Η σταδιακή επιδείνωση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων φαίνεται να έχει επιδράσει και στη στάση του ισραηλινού κράτους στο θέμα του φυσικού αερίου. Αν το Ισραήλ είναι αρνητικό στη μεταφορά του φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας, είναι ξεκάθαρο ότι αυτή δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί ποτέ. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Τουρκία δεν αναμένεται να κάνει βήματα προς την επίλυση του κυπριακού προβλήματος, εφόσον το φυσικό αέριο αποτελεί ουσιαστική παράμετρο για να συναινέσει σε μια συμφωνία στην Κύπρο. Αν χαθεί αυτή η δυνατότητα, σημαίνει ότι χάνεται και μια ευκαιρία επίλυσης του Κυπριακού από την πλευρά της Τουρκίας.

Αναμφίβολα, η Τουρκία παρακολουθεί το θέμα του φυσικού αερίου με ενδιαφέρον, αλλά και με ανησυχία. Πειστική απόδειξη για τη ανήσυχη στάση της Τουρκίας αποτελούν τα λόγια του Berat Albayrak, ο οποίος παρενέβη στη συζήτηση στο αεροσκάφος: «Στην περιοχή ανευρέθησαν νέα κοιτάσματα που ανήκουν σε Αίγυπτο και Ισραήλ. Η αγορά είναι η Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Φυσικά, υπάρχει και η τουρκική αγορά. Μπορούν να το περάσουν διά θαλάσσης από αλλού, ωστόσο το κόστος της επένδυσης σε υποδομές για να περάσει μέσω Τουρκίας είναι κατά 4-5 φορές μικρότερο. Αν περνά από αλλού, η απόσβεση θα γίνει σε 40-50 χρόνια.

Επομένως, είναι οικονομικά ασύμφορο. Θα κάνουν κάτι τόσο επιζήμιο; Κανένας μέτοχος δημόσιας εταιρείας δεν βλέπει θετικά κάτι τέτοιο. Η Τουρκία πρέπει να είναι μέρος της διαδικασίας. Επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό και η πρωτοβουλία μας να ξεκινήσουμε διερευνητικές γεωτρήσεις σε νέα οικόπεδα. Δηλαδή, δεδομένου ότι η δεύτερη γεώτρηση θα γίνει σε διάστημα ενός-δύο μηνών μετά την πρώτη, τους ανησυχεί. Επίσης, τους ανησυχεί η Τουρκία, όντας η πιο μεγάλη χώρα της περιοχής που έχει ανάγκη το φυσικό αέριο να μείνει εκτός».

Τα λεγόμενα τόσο του Erdogan όσο και των δύο υπουργών του αποκαλύπτουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι η Τουρκία προσδίδει μεγάλη σημασία στον φυσικό πλούτο της Ανατολικής Μεσογείου. Από τη σκοπιά της λύσης του Κυπριακού, αυτό αποτελεί μια ευκαιρία. Ωστόσο, θα πρέπει να πειστεί το Ισραήλ, το οποίο σήμερα σκέφτεται διαφορετικά απ’ ό,τι στο παρελθόν... Εδώ είναι που η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο.