ΣΑΡΑΝΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΔΟΤΙΚΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ, ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΕ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

Ο ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΤΙΚΟΣ ΗΧΟΣ ΤΩΝ ΣΕΙΡΗΝΩΝ ΗΧΗΣΕ ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΘΥΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΠΟΥ ΕΖΗΣΕ Η ΚΥΠΡΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΙΟΥΛΗ ΤΟΥ 1974, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ ΜΙΣΗΣ ΜΑΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ, ΝΕΚΡΟΥΣ, ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΞΕΡΙΖΩΜΟ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΣΥΜΠΑΤΡΙΩΤΩΝ ΜΑΣ

Το προδοτικό πραξικόπημα, που δεν πέτυχε τον στόχο του, αφού ο Μακάριος διασώθηκε, έστω και την υστάτη, δεν κράτησε για πολύ, ενώ πέντε μέρες μετά από την εκδήλωσή του εισέβαλε με τη βία ο Αττίλας

Δεν είναι η Λευκωσία απόψε
η πόλη του γλυκού καλοκαιριού,
του δειλινού π’ άναβε τ’ άστρα,
αυτή που ξέραμε ώς εχτές
που πίναμε σ’ ένα ποτήρι τη δροσιά της.
Απόψε στα στενά παίζουν τον θάνατο
κάθε γωνιά φωτιά κι αγώνας.

Η Λευκωσία απόψε πολεμά
και πέφτει.
(«Λευκωσία, βράδι 15.7.74», Μιχάλης Πασιαρδής, ποιητική συλλογή «Ο Δρόμος της Ποίησης, Β?», 1976)

Άλλη μία μαύρη επέτειος του προδοτικού πραξικοπήματος ξημερώνει σήμερα. Ο ανατριχιαστικός ήχος των σειρήνων ήχησε ξυπνώντας μαύρες θύμησες. Ειδικά σε αυτούς που έζησαν εκείνην την μέρα αλλά και όσα ακολούθησαν αυτή. Μία μέρα που η Κύπρος έβλεπε, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει, τα παιδιά της να σκοτώνονται. Αδέλφια, ξαδέλφια, συγγενείς χωρίστηκαν σε δύο στρατόπεδα. Σε Μακαριακούς και Γριβικούς. Και δυστυχώς, 44 χρόνια μετά, ο διχασμός παραμένει… Ένας διχασμός που άνοιξε τις πόρτες στην Τουρκία, η οποία για χρόνια ανέμενε στη γωνία να της δοθεί μία χρυσή ευκαιρία να παρέμβει, κάνοντας χρήση του δικαιώματος που της δόθηκε εκ του Συντάγματος του 1960.

Το προδοτικό πραξικόπημα

Στρέφοντας τη μνήμη πίσω, θυμόμαστε ότι στις 15 Ιουλίου 1974, στις 8.15 π.μ., δόθηκε το σύνθημα («Ο Αλέξανδρος εισήλθε εις το νοσοκομείον») για εκδήλωση του πραξικοπήματος στην Κύπρο, με στόχο την ανατροπή του Προέδρου της Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ. Τα πρώτα τεθωρακισμένα βγήκαν από τη βάση τους, με κατεύθυνση το Προεδρικό Μέγαρο. Παράλληλα, μία μοίρα καταδρομών διατάχθηκε να καταλάβει όλα τα επίκαιρα σημεία και τα δημόσια κτήρια.

Την ίδια ώρα, ο Μακάριος βρισκόταν στο Προεδρικό Μέγαρο και συνομιλούσε με Ελληνόπουλα από την Αίγυπτο που τον είχαν επισκεφθεί. Όταν έπεσαν οι πρώτοι πυροβολισμοί, ο Εθνάρχης Μακάριος δεν έδωσε μεγάλη σημασία και καθησύχασε τους επισκέπτες του. Λίγο αργότερα, ωστόσο, μπήκαν στην αίθουσα ο υπασπιστής του και ο Διοικητής της Προεδρικής Φρουράς, οι οποίοι, αφού τον ενημέρωσαν για το τι συνέβαινε, τον παρότρυναν να φύγει από τη μοναδική αφύλακτη δίοδο που υπήρχε στα δυτικά του Προεδρικού.

Έτσι, με τη βοήθεια τριών σωματοφυλάκων του και ντυμένος με πολιτικά ρούχα, κατάφερε να διαφύγει και να μεταφερθεί αρχικά στη Ιερά Μονή Κύκκου. Την ίδια ώρα, οι πραξικοπηματίες μεταδίδουν από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Λευκωσίας ότι ο Πρόεδρος και Αρχιεπίσκοπος της Κύπρου Μακάριος Γ είναι νεκρός.

«Γνώριμη η φωνή που ακούεις»

Γύρω στη 1 το μεσημέρι της ίδιας μέρας, ο Μακάριος αφήνει τη Μονή Κύκκου και μεταβαίνει στην Πάφο, όπου μέσω ενός αυτοσχέδιου ραδιοσταθμού στέλνει το εξής μήνυμα: «Ελληνικέ Κυπριακέ λαέ. Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις ποίος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος. Είμαι εκείνος τον οποίον συ εξέλεξες διά να είναι ηγέτης σου. Δεν είμαι νεκρός, όπως η Χούντα των Αθηνών και οι εδώ εκπρόσωποί της θα ήθελαν…», καλώντας τον κυπριακό λαό σε αντίσταση.

Μέχρι το πρωί της 16ης Ιουλίου όλη η Κύπρος βρισκόταν υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματιών, με τον Νίκο Σαμψών να αναλαμβάνει την Προεδρία της χώρας. Μετά το πραξικόπημα, ο Μακάριος φεύγει από την Κύπρο και διά μέσου της Μάλτας φθάνει στο Λονδίνο και ακολούθως στη Νέα Υόρκη, για τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στην ομιλία του ο Μακάριος κατηγόρησε τη Χούντα του Ιωαννίδη και χαρακτήρισε το πραξικόπημα «εισβολή της Χούντας».

Η τουρκική εισβολή

Πέντε μέρες μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, η Τουρκία, προφασιζόμενη το άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγυήσεων και με πρόσχημα την «ειρηνική επέμβαση» για… επαναφορά της συνταγματικής τάξης, εισβάλλει στην Κύπρο. Ήταν λίγο μετά τις 5 το πρωί της 20ής Ιουλίου, όταν τα τουρκικά αποβατικά σκάφη άρχισαν να αποβιβάζουν δυνάμεις ανενόχλητα στην περιοχή Πέντε Μίλι, οκτώ χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας.

Σχεδόν ταυτόχρονα, σμήνη τουρκικών αεροπλάνων άρχισαν τις επιθέσεις, συνεχώς και κατά κύματα κατά της ευρύτερης περιοχής της Κερύνειας και της Λευκωσίας, ενώ άλλα αεροσκάφη και ελικόπτερα επιχειρούσαν ρίψεις αλεξιπτωτιστών σε επίκαιρα σημεία. Στην ειρηνευτική, τάχατες, αποστολή, με την κωδική ονομασία «Αττίλας» και υπό το σύνθημα «Η Αϊσέ πάει διακοπές», συμμετείχαν, περίπου, 40.000 άνδρες υπό τη διοίκηση του αντιστρατήγου Νουρετίν Ερσίν.

Συνεπεία της βάρβαρης τουρκικής εισβολής, η οποία έγινε σε δύο φάσεις, με ένα μήνα, σχεδόν, διαφορά, κατά τη διάρκεια της οποίας άοπλοι εκτελούνταν εν ψυχρώ και γυναίκες βιάζονταν, περίπου 200 χιλιάδες εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους κι έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα, σκοτώθηκαν περί τους τέσσερις χιλιάδες συμπολίτες μας και δηλώθηκαν αγνοούμενοι 1.619, ενώ η Τουρκία κατέχει παράνομα από τότε το 37% των εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Κύπρος δεν ξεχνά

Σαράντα τέσσερα χρόνια μετά το πραξικόπημα, η Κύπρος δεν ξεχνά. Θυμάται και θρηνεί. Σήμερα, σε όλους τους ιερούς ναούς της ελεύθερης Κύπρου θα τελεστούν τα ετήσια μνημόσυνα των πεσόντων κατά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974. Σήμερα, επίσης, θα πραγματοποιηθεί η ειδική συνεδρία της Βουλής για τις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής, στην παρουσία και του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη.

Σημειώνεται πως τα κόμματα με ανακοινώσεις και διακηρύξεις τους καταδίκασαν και φέτος το διπλό έγκλημα του Ιουλίου του 1974, ευχόμενα ο τόπος να μην ξαναζήσει τέτοιες στιγμές και σύντομα να εξευρεθεί λύση του Κυπριακού κι ο τόπος να απελευθερωθεί.