ΤΟ ΝΕΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ, Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ERDOĞAN-BAHÇELİ, ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ  

Ο ΜΙΣΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΑΣΠΑΖΕΤΑΙ ΤΗΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ERDOĞAN.  ΤΟ ΑΛΛΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ, ΟΜΩΣ, ΑΠΑΙΤΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.  Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ ΜΙΑ ΔΙΑΙΡΕΜΕΝΗ ΧΩΡΑ ΚΑΙ Η ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ERDOĞAN ΕΜΒΑΘΥΝΕΙ ΑΚΟΜΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ

Οι εθνικιστικές εμμονές του Bahçeli θα περιορίσουν τον γνωστό πραγματισμό και την ικανότητα τού Τούρκου Προέδρου για πραγματιστικά ανοίγματα και θα θέσουν εμπόδια στις προσπάθειες της χώρας ν' ανταποκριθεί στις εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις. Με την πάροδο του χρόνου αυτό θα εντείνει τις προστριβές ανάμεσα σε Erdoğan και Bahçeli

Τελικά, έγινε αυτό που επιζητούσε ο Erdoğan. Πλέον, με τις υπερβολικές εξουσίες που του διασφαλίζει το νέο σύνταγμα, θα ασκεί εκτελεστική εξουσία ως κομματικός πρόεδρος. Ωστόσο, το ΑΚΡ δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τη βουλευτική πλειοψηφία και αυτό υποχρεώνει τον Erdoğan να εξαρτάται από τον κύριο σύμμαχό του, το ακροδεξιό MHP (Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης).  Μολονότι το ΜΗP κατετάγη τέταρτο κόμμα, οι βουλευτές του ήδη διακηρύττουν ότι «πλέον θα γίνεται αυτό που λέμε εμείς».

Παρά τις διαβεβαιώσεις του αρχηγού του MHP Devlet Bahçeli ότι βρίσκεται σε πλήρη ταύτιση με τον Erdoğan, δεν μπορεί να λεχθεί ότι η συνύπαρξη των δύο ανδρών θα είναι πάντοτε αρμονική στο μέλλον. Οι εθνικιστικές εμμονές του Bahçeli θα περιορίσουν τον γνωστό πραγματισμό και την ικανότητα τού Τούρκου Προέδρου για πραγματιστικά ανοίγματα και θα θέσουν εμπόδια στις προσπάθειες της χώρας ν' ανταποκριθεί στις εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις. Με την πάροδο του χρόνου αυτό θα εντείνει τις προστριβές ανάμεσα σε Erdoğan και Bahçeli.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφέρουμε ότι υπάρχει και μια υποβόσκουσα αντιπαλότητα ανάμεσα σε ΑΚΡ και ΜΗΡ. Οι εθνικιστικές πολιτικές, που ακολούθησε το τελευταίο διάστημα ο Erdoğan, έβλαψαν το ΜΗP. Η πτώση των ποσοστών του ΑΚΡ κατά 7% -έλαβε ποσοστό 42%- οφείλεται και σε διαρροή ψηφοφόρων προς το ΜΗΡ. Το ΑΚΡ και ο Erdoğan, ιδιαίτερα από τότε που η Κοινότητα Gülen κατέστη θανάσιμος εχθρός, προσδέθηκαν στο ΜΗΡ και δίνουν τις κενές θέσεις που ανήκαν σε Γκιουλενιστές, σε βουλευτές του MHP. Το 11% που έλαβε το ΜΗΡ στις πρόσφατες εκλογές αποτελεί έκπληξη και σε κάποιο βαθμό οφείλεται στις πελατειακές σχέσεις που έχει δημιουργήσει με το κράτος. Πλέον, υπάρχει ένα καλά οργανωμένο MHP εντός του κράτους και δεν θα διστάσει να δείξει τα δόντια του, όταν χρειαστεί.
     
Έκπληξη Ince

Μια άλλη έκπληξη των εκλογών ήταν ο Muharrem Ince.  Ως αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης προεκλογικής εκστρατείας, ο υποψήφιος του CHP κατάφερε η κεμαλιστική πτέρυγα να ξεπεράσει το 30% για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του 1970. Η επιτυχία του Ince καταδεικνύει και συγκεκριμένες αλλαγές που έχουν επέλθει στο παραδοσιακό κεμαλιστικό στρατόπεδο.  Μολονότι διαχρονικά έχουν επιδείξει σκληρή και ανυποχώρητη στάση έναντι των θρησκευόμενων και των Κούρδων, τα ανοίγματα του İnce τούς εξασφάλισαν ψήφους τόσο από τα συντηρητικά-θρησκευόμενα στρώματα του πληθυσμού, όσο και από τους Κούρδους. 

Επομένως, το CHP κατάφερε να εκλέξει ξανά βουλευτές σε επαρχίες του Νότου, του Βορρά, της Ανατολής και της Κεντρικής Ανατολίας, στις οποίες για χρόνια αποτύγχανε να εκπροσωπηθεί.  Η πτώση των ποσοστών του CHP από το 25% στο 22% θα είναι λάθος να ερμηνευθεί ως απώλεια ψήφων, καθώς είναι γνωστόν ότι ένα μέρος των ψηφοφόρων του CHP επέλεξε συνειδητά το HDP, ώστε αυτό να εξασφαλίσει το εκλογικό όριο.

Η επιτυχία του İnce, αναπόφευκτα, θέτει ζήτημα προεδρικής διαδοχής στο κόμμα. Οι υποστηρικτές της ανάληψης της ηγεσίας του κόμματος από τον İnce ήδη ξεκίνησαν να ασκούν πίεση στον υφιστάμενο πρόεδρο Kılıçdaroğlu.  Δεδομένου ότι ο τελευταίος δεν έχει καμία πρόθεση να παραχωρήσει τη θέση του, αναμένονται εσωτερικές συγκρούσεις και εσωστρέφεια στο κόμμα της αντιπολίτευσης κατά το προσεχές διάστημα. Μια ενδεχόμενη εσωκομματική επικράτηση του İnce πιθανότατα θα οδηγήσει στην έναρξη της ανανέωσης του Κεμαλισμού στην Τουρκία.      

Σημαντική εκλογική επιτυχία κατέγραψε και το HDP (Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών), το οποίο κατετάγη τρίτο. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι τουρκικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν υπό συνθήκες Κατάστασης Εκτάκτου Ανάγκης (ÖHAL) και με τον ηγέτη του κόμματος Selahattin Demirtaş να δίνει προεκλογικό αγώνα από τη φυλακή, η επιτυχία του HDP αποκτά ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις.
     
Άνοδος του εθνικισμού

Αυτοί που δεν πέτυχαν τελικά τους στόχους που έθεσαν προεκλογικά είναι οι Meral Akşener και το κόμμα της İyi Parti (Καλό Κόμμα).  Έχοντας ξεκινήσει την προεκλογική εκστρατεία με μεγάλες προσδοκίες και πίστη ότι θα είναι η νέα Πρόεδρος της Τουρκίας, η Akşener είδε τα εκλογικά αποτελέσματα να είναι απογοητευτικά. Είναι γεγονός ότι η αντίθεσή της στην υποψηφιότητα του Abdullah Gül σε κάποιο βαθμό συνέβαλε στην εκλογική επικράτηση του Erdoğan.

Έμμεση επίδραση στα εκλογικά αποτελέσματα του Καλού Κόμματος είχε και η γενικότερη εθνικιστική ρητορεία του Erdoğan. Δεδομένης της κοινής εθνικιστικής γραμμής που ακολουθούν τα MHP και İyi Parti, μπορούμε να πούμε ότι η Ακροδεξιά στην Τουρκία έλαβε συνολικά το 20% των ψήφων.  Ενώ το MHP είναι ένα εθνικιστικό κόμμα με θρησκευτικό προσανατολισμό, το İyi Parti τηρεί περισσότερο μια κοσμική-εθνικιστική στάση. Η άνοδος του εθνικισμού σίγουρα δεν εξαρτάται από την εθνικιστική ρητορεία του Erdoğan.

Ο μισός πληθυσμός της Τουρκίας ασπάζεται την υφιστάμενη εξουσία και την ηγεσία του Erdoğan. Το άλλο μισό του πληθυσμού, όμως, απαιτεί περισσότερες ελευθερίες και περισσότερη δημοκρατία. Η Τουρκία είναι κυριολεκτικά μια διαιρεμένη χώρα και η μέχρι σήμερα συνολική στάση του Erdoğan εμβαθύνει ακόμα περισσότερο τη διαίρεση. Αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα ακολουθήσει διαφορετικό πολιτικό μονοπάτι. Είναι σίγουρο ότι το μονοπρόσωπο καθεστώς του θα συνεχίσει να ενδυναμώνεται εις βάρος της δημοκρατίας.

Η πόλωση στο εσωτερικό και ο αυταρχισμός καθρεφτίζονται και στην αρνητική πορεία της τουρκικής οικονομίας. Σε μια χώρα που εξαρτάται από τις ξένες επενδύσεις και την ευρωπαϊκή αγορά, η οικονομική σταθερότητα είναι αλληλένδετη με τα δημοκρατικά ανοίγματα. Είναι δύσκολο οι διεθνείς επενδυτές να εμπιστευτούν μια χώρα της οποίας οι φυλακές είναι γεμάτες με αδίκως καταδικασθέντες πολιτικούς κρατουμένους.  

Από κυπριακή σκοπιά, ένα είναι το κύριο ερώτημα: η συνεργασία Erdoğan-Bahçeli θα ορθώσει σημαντικά εμπόδια στις προσπάθειες εξεύρεσης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα; Μερικοί παρατηρητές υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμιά πρόοδος στο θέμα της λύσης.

Φυσικά, αυτό θα το δείξει ο χρόνος, ωστόσο είναι γνωστόν ότι ο Erdoğan είναι ένας πραγματιστής πολιτικός. Αν αποφασίσει να κάνει ανοίγματα στο κυπριακό πρόβλημα, γιατί αυτό θα εξυπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα (φυσικό αέριο κ.λπ.), δύσκολα ο Bahçeli θα θέσει εμπόδια…