Στην πρόσφατη προεκλογική του ομιλία στο Σαράγεβο, ο Erdogan ξεσπάθωσε κατά του δυτικού κόσμου, στηλιτεύοντας τις ΗΠΑ και ασκώντας δριμεία κριτική στα ευρωπαϊκά κράτη για το θέμα της Ιερουσαλήμ. Καθώς ο Τούρκος Πρόεδρος εκτόξευε σκληρές επικρίσεις κατά της Δύσης, προέταξε την Τουρκία ως ηγέτιδα του Ισλαμικού Κόσμου.

«Οι πατεράδες μας, οι οποίοι χίλια χρόνια πριν ήρθαν από την Κεντρική Ασία για να εγκατασταθούν στην Ανατολία, δεν περιορίστηκαν εδώ… Με το ένα τους πόδι στέριωναν στην Ανατολία και με το άλλο επεκτείνονταν σε μια ευρύτερη γεωγραφία», είπε ο Erdogan, στέλλοντας μήνυμα προς τους Τούρκους που κατοικούν στην Ευρώπη. Τους κάλεσε να δείξουν τη «δύναμη του Τούρκου» και τους ενθάρρυνε να εισέλθουν στην πολιτική ζωή των χωρών στις οποίες ζουν: «Σε αυτά τα κοινοβούλια πρέπει να συμμετέχετε εσείς, όχι αυτοί που προδίδουν τη χώρα μας».

Θέλοντας οι Τούρκοι να γίνουν πολίτες στις χώρες όπου ζουν, ο Τούρκος Πρόεδρος επιδιώκει οι συγκεκριμένοι πολίτες να δρουν ως τουρκικό λόμπι. Μολονότι η ιδιότητα του πολίτη σε οποιαδήποτε χώρα σημαίνει ανάπτυξη δεσμών με το συγκεκριμένο κράτος, στην αντίληψη του Erdo?an οι Τούρκοι που ζουν στην Ευρώπη οφείλουν να υπερασπίζονται τα συμφέροντα της Τουρκίας.

Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ποιους εννοεί ο Erdogan όταν αναφέρεται σε «αυτούς που πρόδωσαν». Αυτοί στην πραγματικότητα δεν διαπράττουν «προδοσία» κ.λπ. κατά της Τουρκίας, αλλά έχουν αντιληφθεί ότι ο Erdogan μέρα με τη μέρα σπρώχνει τη χώρα μακριά από τη δημοκρατία. Φυσικά, στη συνείδηση του Erdogan όλοι όσοι του ασκούν κριτική διαπράττουν προδοσία. Διαρκώς επανέρχεται σε αυτό. Σύμφωνα με τον Erdogan, ο κόσμος είναι γεμάτος εχθρούς, οι οποίοι έχουν συνεργάτες στο εσωτερικό της Τουρκίας. Στη δική του αντίληψη, είναι αδύνατο ανάμεσα στους μη μουσουλμάνους να βρεθεί κάποιος με φιλικά συναισθήματα προς την Τουρκία, ωστόσο ταυτόχρονα δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται όλους όσοι δηλώνουν μουσουλμάνοι.

«Πόλεμος σωτηρίας»

Από το Σαράγεβο ο Τούρκος Πρόεδρος εξέφρασε κάποιες αδιανόητες θέσεις για τους Ευρωπαίους: Αυτές οι «επιδεικτικές χώρες» έμειναν μετεξεταστέες στο μάθημα της δημοκρατίας… Οργανώνουν την τρομοκρατία κατά της Τουρκίας… Αναφέρθηκε σε δημιουργία «κακόβουλης συμμαχίας» για να συρθεί η Τουρκία στο χάος, σε ύπαρξη «συνεργών» τής εν λόγω «συμμαχίας» στο εσωτερικό της χώρας και σε επερχόμενο «οθωμανικό χαστούκι» προς όλους. Αφενός, η επιλογή του Τούρκου Προέδρου να θεωρεί ολόκληρο τον κόσμο «εχθρικό» προς την Τουρκία υποδαυλίζει ακόμα περισσότερο την ήδη ισχυρή εξωτερική εχθρότητα έναντι της χώρας και, αφετέρου, οι ισχυρισμοί του περί «μεγάλης και δυνατής» Τουρκίας θωπεύουν τα συναισθήματα των Τούρκων που ονειρεύονται αυτοκρατορίες.

Ο Erdogan, από τις διαδηλώσεις στο Πάρκο Γκεζί και έπειτα, σε κάθε ευκαιρία υποστηρίζει ότι η Τουρκία σήμερα δίνει έναν «δεύτερο πόλεμο για τη σωτηρία της». Παρεμφερείς θέσεις εξέφρασε και στο Σαράγεβο, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δίνει έναν «πόλεμο σωτηρίας» σε δύο χωριστά μέτωπα, ένα εσωτερικό και ένα εξωτερικό. Στο εξωτερικό μέτωπο η χώρα μάχεται κατά του «ιμπεριαλισμού», της Δύσης, ενώ στο εσωτερικό πολεμά κατά των «προεκτάσεων του ιμπεριαλισμού».

Σύμφωνα με τον Erdogan, οι υπέρμαχοι του εκδυτικισμού της Τουρκίας εργάζονται για να αποκόψουν τους δεσμούς της κοινωνίας με την ιστορία της. ΑΚΡ και Erdogan «επανασυνδέουν το έθνος με το παρελθόν και την κουλτούρα του». Διεξάγεται ένας «πόλεμος της κουλτούρας» κατά των δυνάμεων του εκδυτικισμού στο εσωτερικό της χώρας. Και το «οθωμανικό χαστούκι» θα δοθεί τόσο στους εσωτερικούς όσο και στους εξωτερικούς «εχθρούς».

Ηγέτιδα πού;

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στο Σαράγεβο έγινε λόγος για σχέδιο δολοφονίας του Τούρκου προέδρου. Δεν είναι ξεκάθαρη η σοβαρότητα αυτού του ισχυρισμού, ωστόσο ο Erdogan τον χρησιμοποιεί για προεκλογικούς σκοπούς.

Στο πλαίσιο της ομιλίας του στο Σαράγεβο, ο Τούρκος Πρόεδρος εξήγγειλε πόλεμο κατά ολόκληρου του κόσμου και υπέδειξε την Τουρκία ως «ηγέτιδα» του μουσουλμανικού κόσμου. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι καθώς η χώρα απομακρύνεται από τον δυτικό κόσμο, συγχρόνως αδυνατεί να καταστεί «ηγέτιδα» της Ανατολής. Οι μουσουλμανικές-αραβικές χώρες όχι μόνο δεν δίνουν στην Τουρκία έναν τέτοιο «ηγετικό» ρόλο, αλλά την ίδια στιγμή διατηρούν και μια επιφυλακτική στάση. Ο Erdogan το γνωρίζει αυτό, ωστόσο πιστεύει πως, μπροστά στις εντεινόμενες οικονομικές δυσκολίες της χώρας, οι εθνικιστικοί και θρησκευτικοί λόγοι θα συμπαρασύρουν τις μάζες με το μέρος του.