ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΤΟ ΠΑΖΛ ΤΩΝ ΑΝΘΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΤΟΥ ΤΑΓΙΠ ΕΡΝΤΟΓΑΝ

ΕΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ, ΜΙΑ ΠΑΛΙΑ ΚΑΡΑΒΑΝΑ, ΕΝΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΣ, «ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΟΥΝ» ΣΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΨΗΦΟΔΕΛΤΙΟ

Πέραν των τακτικισμών, βασική έγνοια του Ταγίπ Ερντογάν είναι να επισπεύσει τις διαδικασίες για ενδυνάμωση των εξουσιών του

Σε θέσεις μάχης βρίσκεται το τουρκικό πολιτικό σύστημα, ενόψει των πρόωρων προεδρικών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν στην κατοχική χώρα στις 24 Ιουνίου. Αν και για πολλούς αναλυτές οι πρόωρες εκλογές ήταν μια αναμενόμενη εξέλιξη, ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται πως προσπάθησε να αιφνιδιάσει τους πολιτικούς του αντιπάλους με μια σύντομη προκήρυξη εκλογών, έτσι ώστε να αποκομίσει τακτικό πλεονέκτημα.

Στην ουσία ο Ερντογάν δημιούργησε ευνοϊκές γι' αυτόν συγκυρίες τους προηγούμενους μήνες, τις οποίες τώρα προσπαθεί να εκμεταλλευτεί πολιτικά. Για παράδειγμα, προσπαθεί να μετατρέψει την εθνική συσπείρωση που προκαλούν οι υβριδικοί πόλεμοι στους οποίους εμπλέκεται η Τουρκία το τελευταίο διάστημα σε πλατφόρμα προσωπικής του υποστήριξης, αντλώντας ηγετικό στάτους μέσα από τις εχθρικές ενέργειες κατά των γειτονικών χωρών.

Αν και οι πράξεις αυτές δεν εξυπηρετούν μόνο προεκλογικές σκοπιμότητες αλλά και άλλους στόχους, που αφορούν κυρίως στην εξωτερική πολιτική, σαφώς και αποτελούν άξονα πολιτικής στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Ο Ερντογάν γνωρίζει πως θα ήταν δύσκολο να συντηρήσει μια κατάσταση υψηλής έντασης σε πολλά επίπεδα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και δη μέχρι τον Νοέμβριο του 2019, που ήταν προγραμματισμένες οι εκλογές στη χώρα, και έτσι μια εκλογική αναμέτρηση πολύ σύντομα του διασφαλίζει την ευκαιρία για μάξιμουμ πλεονεκτήματα από τη διαμορφωθείσα κατάσταση, ενώ του επιτρέπει τον μερικό αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία.

Έτσι κι αλλιώς, όπως συχνά σημειώνεται στις διεθνείς αναλύσεις, πιθανόν να μην τον «έπαιρνε» να τραβήξει τις εκλογές μέχρι το 2019, λόγω της οικονομικής κατάστασης της χώρας, η επιδείνωση της οποίας θα τον τοποθετούσε σε θέση άμυνας. Με τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, προλαβαίνει να ριχθεί στη μάχη με το βαρίδι της οικονομίας να είναι ελαφρύτερο από όσο εκτιμάται πως θα ήταν μερικούς μήνες αργότερα, με βάση την καθοδική πορεία που διαγράφει η τουρκική οικονομία (βλ. σελίδα 21). Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων φαίνεται να είναι που διευκόλυνε την απόφαση του Ερντογάν, ο οποίος επίσης ηγείται του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, να πραγματοποιήσει τις εκλογές τώρα, προτού αυτά τα δεδομένα αλλάξουν ή οι συνθήκες επιδεινωθούν.

Επισπεύδει τις αλλαγές

Πέραν των τακτικισμών, βασική έγνοια του Ταγίπ Ερντογάν είναι να επισπεύσει τις διαδικασίες για ενδυνάμωση των εξουσιών του. Όπως επισημαίνει το Bloomberg, οι καταστατικές αλλαγές για μετατροπή του συστήματος της χώρας σε προεδρικό θα εφαρμοστούν ουσιαστικά μετά τις επόμενες εκλογές. «Το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν ΑΚΡ ποτέ δεν προκήρυξε πρόωρες εκλογές, στα σχεδόν 16 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία», σχολιάζει το πρακτορείο.

Μετά τις εκλογές, «το κοινοβουλευτικό σύστημα της Τουρκίας θα μετατραπεί γρήγορα σε προεδρικό. Ο Πρόεδρος θα χριστεί επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, με τη δύναμη να εκδίδει διατάγματα με νομική ισχύ, να ετοιμάζει τον προϋπολογισμό, να διαλύει το Κοινοβούλιο υπό τον όρο ότι θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα προεδρικές και βουλευτικές εκλογές και να διορίζει υψηλόβαθμους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων υπουργών και δικαστών.

Παρόλο που δεν υφίσταται πλέον στρατιωτικός νόμος, ο Πρόεδρος θα δικαιούται να κηρύξει μια παρόμοια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, δίνοντας την εξουσία στις Αρχές να περιορίσουν βασικά δικαιώματα και ελευθερίες», εξηγεί το Bloomberg. Οι συνταγματικές αλλαγές είναι τέτοιες, που επιτρέπουν στον Ερντογάν, δεδομένου ότι ασκεί επαρκή έλεγχο στο Κοινοβούλιο, να παραμείνει στην εξουσία μέχρι το 2029.

Βρήκαν και τον τρίτο

Ο Ερντογάν ξεκίνησε να τρέχει στον στίβο των εκλογών με αρκετά μέτρα προβάδισμα από τους άλλους υποψηφίους. Πρώτη ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της η αρχηγός του νεοϊδρυθέντος «Καλού Κόμματος» (iYi) Μεράλ Άκσενερ, η οποία είναι παλιά πολιτική καραβάνα και προέρχεται, όπως και ο Ερντογάν, από τον ιδιόμορφο χώρο της τουρκικής δεξιάς, αν και φαίνεται να πρεσβεύει διαφορετικά ρεύματά του.

Ο ίδιος ο Ερντογάν, πέραν του ΑΚΡ, χαίρει της υποστήριξης του εθνικιστικού κόμματος MHP (που αποτελούσε την προηγούμενη πολιτική στέγη της Άκσενερ), το οποίο όμως αντιμετωπίζει τα δικά του υπαρξιακά ζητήματα και υφίσταται διαρροές, εν μέρει λόγω της υποστήριξης που προσφέρει ο αρχηγός του Ντεβλέτ Μπαχτσελί στην κυβέρνηση Ερντογάν. Η Μεράλ Άκσενερ, από πλευράς της, φαίνεται να βρίσκεται σε θέση να αντλήσει ψήφους από πολλές και διαφορετικές δεξαμενές ψηφοφόρων.

Στη μάχη ρίχτηκε πλέον και το μεγάλο κόμμα της αντιπολίτευσης CHP με τον βουλευτή Μουχαρέμ Ιντσέ, έναν κοσμικό πολιτικό γνωστό για τις ρητορικές του ικανότητες και τις επικρίσεις του στον Ταγίπ Ερντογάν. «Δεν θα είμαι μόνο ο Πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος ή των πολιτών που κινούνται στον χώρο αυτό. Θα είμαι ο Πρόεδρος των 80 εκατομμυρίων, δεξιών και αριστερών ψηφοφόρων, Αλεβιτών και Σουνιτών, Τούρκων και Κούρδων. Θα είμαι ο Πρόεδρος όλων, ένας ακομμάτιστος Πρόεδρος», δήλωσε.

Ο Ιντσέ αποτελεί εσωκομματικό αντίπαλο του Προέδρου του CHP Κεμάλ Κιλιτσάρογλου και υπήρξε δύο φορές ανθυποψήφιός του. Ο πρώην καθηγητής φυσικής φαίνεται πως δεν ήταν η πρώτη επιλογή του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης και η απόφαση ενδεχομένως να σχετίζεται με το γεγονός πως ουδέποτε το CHP -ένα κόμμα που κινείται γύρω στο 25%- κατάφερε να απειλήσει ουσιαστικά το ΑΚΡ όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία και ο ίδιος ο Κιλιτσάρογλου θα ήθελε να αποφύγει να πιστωθεί με άλλη μία ήττα, όπως προμηνύουν οι μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις.

Το φιλοκουρδικό κόμμα Δημοκρατίας των Λαών θα υποστηρίξει εκ νέου την υποψηφιότητα του πρώην ηγέτη του, Σελαχατίν Ντεμιρτάς, ο οποίος βρίσκεται εδώ και μήνες στη φυλακή, κατηγορούμενος για διασυνδέσεις με την τρομοκρατία. Παρά τις ανορθόδοξες συνθήκες υπό τις οποίες κατατίθεται, η υποψηφιότητα Ντεμιρτάς είναι νόμιμη, αφού δεν έχει καταδικαστεί γι’ αυτά που του καταλογίζουν.