ΑΚΥΡΟ ΣΤΗΝ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΠΟ ΑΓΚΥΡΑ, A PRIORI ΔΥΣΚΟΛΗ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ Τ.Χ. ΛΟΥΤΕ

ΕΝΑ ΠΛΑΙΣΙΟ, ΔΥΟ VERSIONS ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ Γ.Γ. ΤΟΥ ΟΗΕ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΦΟΥΡΤΟΥΝΕΣ - Η ΑΓΚΥΡΑ ΟΜΩΣ ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΛΥΣΗ ΔΥΟ ΚΡΑΤΩΝ

Ένα από τα τελευταία καρφιά στο “φέρετρο” της ομοσπονδίας έβαλε η Τουρκία, που και δημόσια πλέον ανατρέπει κάθε προσπάθεια, μικρή ή μεγάλη, καταβάλλεται για μια νέα ανανεωμένη προσπάθεια διαπραγμάτευσης

Ατραποί εξόχως επικίνδυνες ξεπροβάλλουν πλέον ευδιάκριτα στον ορίζοντα του Κυπριακού. Η δημόσια πλέον τοποθέτηση της Τουρκίας ότι η λύση ομοσπονδίας δεν είναι εφικτή και πως αναζητούνται άλλοι δρόμοι (βλέπε δύο κράτη), πολλαπλασιάζει ή πρέπει να πολλαπλασιάσει τους πονοκεφάλους στην Κυπριακή Δημοκρατία και την ηγεσία της, που επιμηθώς, ξανά, ακολουθεί τις εξελίξεις.

Και η οποία, ανεξαρτήτως ονόματος και πολιτικής τοποθέτησης, καλείται, επιτακτικότερα από ποτέ και χωρίς προφανές περιθώριο λάθους, να καταγράψει, αναλύσει και ερμηνεύσει από τη μία τις επικείμενες εξελίξεις, από την άλλη όμως -και αυτό είναι το κρίσιμο- να οικοδομήσει επιτέλους σοβαρή, ρεαλιστική και εφαρμόσιμη στρατηγική. Που σε πρώτο χρόνο θα αποκρούει τους ελλοχεύοντες κινδύνους και θα ολοκληρώνεται με την επίτευξη του τελικού στόχους που πρέπει να ορισθεί ως ανάληψη, στο μέτρο του δυνατού, της πρωτοβουλίας των κινήσεων.

Όλα αυτά βεβαίως δεν σημαίνουν και δεν πρέπει να οδηγούν, ούτε σε σκέψεις για λύσεις “βελούδινου διαζυγίου” μα ούτε και σε σκέψεις για άρον-άρον σύρσιμο σε συνομιλίες, ενόσω η Τουρκία τρίζει τα δόντια σε απείρως δυνατότερα κράτη.

Αντίστροφη μέτρηση…

Ανοικτά και δημόσια πυροβολεί πλέον την προοπτική λύσης ομοσπονδίας στην Κύπρο η κατοχική Τουρκία. Και επειδή όπου υπάρχει καπνός, πάντα υπάρχει φωτιά, οι ντιρεκτίβες του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, κατά την παράνομη επίσκεψή του στα κατεχόμενα, για έναρξη προβληματισμού περί λύσης δύο κρατών ή συνομοσπονδίας, πήραν επίσημη σάρκα και οστά. Πώς, άλλωστε, να δικαιολογηθεί η τοποθέτηση του εκπροσώπου του Υπουργείου του ότι “η λύση ομοσπονδίας είναι ανέφικτη και πρέπει να αναζητηθούν άλλοι δρόμοι”.

Δήλωση που έρχεται να επιβεβαιώσει τη γνωστή τοποθέτηση του διαπραγματευτή της ε/κ πλευράς, Αντρέα Μαυρογιάννη, ότι “παίζουμε στις καθυστερήσεις” και που την ίδια ώρα αυξάνει την πίεση στο Προεδρικό, το οποίο καλείται να βρει τρόπους αποφυγής ενός τέτοιου τετελεσμένου που θυμίζει… χαμένες πατρίδες. Το στοίχημα το αμέσως επόμενο διάστημα, για όλους τους εμπλεκόμενους, κυρίως όμως για την ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν είναι εύκολο να κερδηθεί. Καθότι καλείται από τη μια να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη και από την άλλη να βρει τον τρόπο να “αναγκάσει” την Τουρκία να προσέλθει στον διάλογο με καλή διάθεση και με αντίληψη ότι μη λύση του Κυπριακού θα της προκαλεί προβλήματα.

Ευκαιρία ή προδιαγεγραμμένη αποτυχία;

Καταγραφή του παλμού των δύο κοινοτήτων, ξεσκόνισμα των διαφωνιών για την ουσία του Κυπριακού με επίκεντρο το πλαίσιο Γκουτέρες, τις δύο μορφές του, αλλά και το άτυπο έγγραφο για εφαρμογή και παρακολούθηση της λύσης, καθώς επίσης και τα μείζονα ζητήματα της διαδικασίας στη σκιά της έντονης διαφωνίας για διαπραγματεύσεις με συγκεκριμένο τέλος, θα είναι η αποστολή της πρώην Βοηθού Γενικού Γραμματέα, αρμόδιας για τις Ειρηνευτικές Επιχειρήσεις, Αμερικανίδας διπλωμάτη Τζέιν Χο Λούτε, η οποία αναμένεται να πάρει επίσημα το χρίσμα της προσωρινής ειδικής απεσταλμένης του Αντόνιο Γκουτέρες για την Κύπρο.

Τόσο η Κυπριακή Δημοκρατία όσο και το κατοχικό καθεστώς έχουν ανάψει το πράσινο φως για διορισμό της και μετά την ανακοίνωση που θα γίνει -αν δεν έγινε ήδη- αναμένεται να καθοριστεί και το πρόγραμμα καθόδου της στην Κύπρο. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι διερευνητικές της επαφές, που θα περιλαμβάνουν και τις πρωτεύουσες των τριών εγγυητριών δυνάμεων -και οι οποίες θα καταλήξουν σε μία έκθεση που θα υποβάλει στον Γ.Γ., προφανώς την ίδια περίοδο που θα ετοιμαστεί και η έκθεση για ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ τέλη Ιουνίου- δεν θα είναι καθόλου εύκολες.

Αντίθετα, όπως αρμοδίως πληροφορείται η “Σ”, στη Νέα Υόρκη -έχοντας υπόψη και τη στάση Τσαβούσογλου στην τελευταία κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον Γκουτέρες, κατά την οποία ζήτησε να μην υπάρξει κινητοποίηση πριν από τις τουρκικές εκλογές- αναπτύσσεται έντονος προβληματισμός ως προς τον χρόνο εκδήλωσης της πρωτοβουλίας, ώστε να έχει έστω κάποιες αμυδρές πιθανότητες επιτυχίας.

Ξεκαθάρισμα προθέσεων

Το περιπλεγμένο σκηνικό στο Κυπριακό απαιτεί, πάντως, από τα Ηνωμένα Έθνη την ανάληψη των ευθυνών τους και η κάθοδος το επόμενο διάστημα της ειδικής απεσταλμένου του Αντόνιο Γκουτέρες είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ξεκαθάρισμα των προθέσεων όλων των εμπλεκομένων. Ήδη το σταυρόλεξο έχει «κολλήσει» στο σημείο που λέγεται “πλαίσιο Γκουτέρες” και η Αμερικανίδα διπλωμάτης θα πρέπει, πέρα και πάνω απ' όλα, να ξεκαθαρίσει τι είναι αυτό που εισηγείται στις παραμέτρους του ο Γενικός Γραμματέας.

Δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνεχιστεί η εκ διαμέτρου αντίθετη ανάγνωση των δεδομένων από τις δύο πλευρές, όταν αυτή αφορά τοποθέτηση του ιδίου του Γενικού Γραμματέα. Πόσω μάλλον όταν ο κατοχικός ηγέτης στις δημόσιες τοποθετήσεις του πιάνει στο στόμα του τον Αντόνιο Γκουτέρες και του αποδίδει “επιβεβαίωση” πως δήθεν το πλαίσιό του είναι αυτό της 30ής Ιουνίου, το οποίο είχε ετοιμάσει ο Έιντε και για το οποίο υπήρξαν τέτοιες αντιδράσεις και παρεμβάσεις, που οδήγησαν στην τελική του μορφή όπως αυτή διατυπώθηκε από τον ίδιο τον Γενικό Γραμματέα.

Αυτό, βεβαίως, αφορά στις δύο κοινότητες και εν μέρει και τις υπόλοιπες εγγυήτριες δυνάμεις. Προέχει, ωστόσο, με βάση τα όσα εκτυλίσσονται το τελευταία διάστημα, να μεταβεί στην Τουρκία και να καταγράψει χωρίς αμφισημίες, ουρές και ερμηνείες ποια είναι πραγματικά η θέση της κατοχικής δύναμης όσον αφορά τη μορφή της επιδιωκόμενης λύσης.

Οι φωνές, δηλώσεις και υπόνοιες περί προώθησης σχεδίου για λύση δύο κρατών, είτε θα πρέπει να επιβεβαιωθούν και επίσημα, ώστε ο καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του, είτε θα πρέπει να σταματήσουν, να δοθεί χρόνος και χώρος προετοιμασίας μια νέας πρωτοβουλίας και να αφεθούν απερίσπαστοι όλοι να καταβάλουν μια ολοκληρωμένη προσπάθεια για τελική λύση του Κυπριακού.

Πάντως η Λευκωσία θα πρέπει να σταματήσει, λένε πολιτικοί αναλυτές, να βάζει στην εξίσωση τον παράγοντα χρόνο, γιατί η στρατηγική προσέγγιση επικείμενων εξελίξεων υπό την πίεση του χρόνου τον μόνο που βολεύει είναι τον δυνατό, που δεν είναι η ε/κ πλευρά. “Θέλουμε αλλά δεν σπεύδουμε αν δεν υπάρχουν τα εχέγγυα”, σχολίασε στη “Σ” κορυφαίος αξιωματούχος, ο οποίος παραδέχθηκε ότι, λόγω του τεταμένου περιβάλλοντος, θα πρέπει η Λευκωσία με σοβαρότητα και λεπτομέρεια να έχει εναλλακτικά πλάνα, που ούτε θα πουλούν πατρίδες αλλά ούτε και θα καθιστούν την ε/κ πλευρά έρμαιο της υφιστάμενης πολιτικής ισχύος της Τουρκίας. “Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι στρεφόμαστε στη λογική του μακροχρόνιου αλλά δεν σημαίνει ότι θα συρθούμε χωρίς όπλα σε διαπραγματεύσεις”, κατέληξε.