ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΤΩΝ ΙΣΛΑΜΙΣΤΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΑΡΧΙΣΜΟ

ΤΟ 2010 ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΤΡΙΒΗΣ ΤΟΥ ΚΕΜΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΚΡ. Ο ERDO?AN, ΩΣΤΟΣΟ, ΑΝΤΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗΣ ΠΛΟΥΡΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΣΤΡΑΦΗΚΕ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ-ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ, ΔΙΑΡΡΗΓΝΥΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΥΣ

Το Καθεστώς της 28ης Φεβρουαρίου άσκησε μεγάλη πίεση στην ισλαμική παράταξη, φυλακίζοντας επιφανείς ισλαμιστές πολιτικούς και διανοούμενους. Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους κοσμικούς φιλελεύθερους διανοουμένους, οι οποίοι, συμπράττοντας με τους ισλαμιστές, αντιτάχθηκαν στο πραξικοπηματικό καθεστώς, έχουν οι Ahmet και Mahmet Altan

Η προσκείμενη στην Κυβέρνηση του ΑΚΡ τουρκική δικαιοσύνη επέβαλε πρόσφατα ποινή ισόβιας κάθειρξης σε δύο αδέλφια. Σε ένα περιβάλλον όπου χιλιάδες άνθρωποι καταδικάζονται άδικα και ρίχνονται στη φυλακή για ασήμαντες αιτίες, το εν λόγω γεγονός δεν προκαλεί έκπληξη.

Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, η συμβολική σημασία της συγκεκριμένης δικαστικής απόφασης είναι μεγάλη και αποκαλύπτει από πού ξεκίνησε και πού κατέληξε ο Erdogan.

Τα καταδικασθέντα σε ισόβια κάθειρξη αδέλφια είναι ο συγγραφέας και αρθρογράφος Ahmet Altan και ο αδερφός του, ακαδημαϊκός Mehmet Altan. Αμφότεροι είναι γνωστοί για τις διαχρονικές και αιχμηρές επικρίσεις τους κατά του κεμαλικού καθεστώτος.

Κάτι άλλο, εξίσου αξιοπρόσεκτο, που τους χαρακτηρίζει είναι το γεγονός ότι στο παρελθόν έθεσαν τις βάσεις ενός διαλόγου με το ισλαμικό στοιχείο, συζητώντας συγχρόνως την καταπίεση και την αδικία που υπέστησαν οι ισλαμιστές από το κεμαλιστικό καθεστώς.

Η καταπίεση των ισλαμιστών στην Τουρκία ήταν εντονότερη κατά την περίοδο του «μεταμοντέρνου πραξικοπήματος», γνωστού και ως Διαδικασία της 28ης Φεβρουαρίου 1997. Ενεργώντας με στόχο να απομακρύνουν την Κυβέρνηση συνασπισμού ανάμεσα στον ηγέτη του πολιτικού ισλάμ Erbakan και την Tansu Çiller, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, μέσω μαζικών κινητοποιήσεων, ανέτρεψαν την Κυβέρνηση και έκλεισαν το Κόμμα της Ευημερίας (Refah Partisi).

Μολονότι η Διαδικασία της 28ης Φεβρουαρίου αποσκοπούσε στην αποκατάσταση του Κεμαλισμού, στην πραγματικότητα συνέβαλε στο επερχόμενο τέλος του. Το Καθεστώς της 28ης Φεβρουαρίου άσκησε μεγάλη πίεση στην ισλαμική παράταξη, φυλακίζοντας επιφανείς ισλαμιστές πολιτικούς και διανοούμενους. Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους κοσμικούς φιλελεύθερους διανοουμένους, οι οποίοι, συμπράττοντας με τους ισλαμιστές, αντιτάχθηκαν στο πραξικοπηματικό καθεστώς, έχουν οι Ahmet και Mahmet Altan.

Με περίσσιο θάρρος τα δύο αδέλφια επέκριναν τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, υπερασπίστηκαν τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας και διεκδίκησαν δικαιοσύνη και δημοκρατία. Τονίζοντας ότι η περίοδος του κεμαλικού καθεστώτος έφτασε στο τέλος της και διατρανώνοντας την ανάγκη για ίδρυση μιας «Δεύτερης Τουρκικής Δημοκρατίας», οι εν λόγω διανοούμενοι στήριζαν τη στροφή της Τουρκίας προς την ΕΕ και το πέρασμα στην αστική δημοκρατία.

Μια προσωρινή σύμπλευση…

Αφού χώρισαν τους δρόμους τους με τον Erbakan, οι Erdogan και G?l ίδρυσαν το ΑΚΡ και, σε συνεργασία με τους φιλελεύθερους-κοσμικούς διανοούμενους, ανέπτυξαν θέσεις με συναφές περιεχόμενο. Ήταν η πρώτη φορά που οι φιλελεύθερες-δημοκρατικές-κοσμικές δυνάμεις συνέπρατταν με τους ισλαμιστές του ΑΚΡ κατά του κεμαλικού καθεστώτος κηδεμονίας.

Η στήριξη των φιλελευθέρων στο ΑΚΡ κατά τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης και διακυβέρνησής του ήταν πολύ σημαντική, διότι τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό το κόμμα αντιμετωπιζόταν με καχυποψία. Οι διακηρύξεις του ΑΚΡ ότι δεν ήταν πλέον «ισλαμικό», αλλά ένα «συντηρητικό-δημοκρατικό» κόμμα δεν ήταν πειστικές. Συνεπώς, η στήριξη των φιλελευθέρων ήταν αρκούντως καταλυτική για να διαλυθούν τα σύννεφα καχυποψίας γύρω από το νέο κόμμα του πολιτικού ισλάμ. Στο εξής, οι ισλαμιστές θα συμβάδιζαν με τους φιλελευθέρους, σε μια πορεία με τελικό στόχο τη συντριβή τους κεμαλικού καθεστώτος κηδεμονίας.

Ο Ahmet Altan, από τη θέση του διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας Taraf, ασκούσε δριμύτατη κριτική στον τουρκικό στρατό και, μέσω της δημοσίευσης πληροφοριών και εγγράφων, κατέβαλλε προσπάθειες για την προσαγωγή στρατιωτικών στα δικαστήρια. Οι δημοσιεύσεις του Ahmet Altan και της εφημερίδας Taraf διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο στις δικαστικές υποθέσεις «Ergenekon» και «Βαριοπούλα», οι οποίες κατέληξαν στη φυλάκιση εκατοντάδων και την απαλλαγή χιλιάδων αξιωματικών από τη στρατιωτική υπηρεσία. Ο Mehmet Altan ήταν ένας πολύ δραστήριος δημόσιος διανοούμενος με καθημερινή αρθρογραφία στον ισλαμικό Τύπο και παρεμβάσεις σε τηλεοπτικά προγράμματα.

Το 2010 είναι έτος οριστικής συντριβής του κεμαλικού καθεστώτος και αποφασιστικής επικράτησης του ΑΚΡ. Ο Erdogan, ωστόσο, αντί να κάνει βήματα προς την κατεύθυνση της πολυπόθητης πλουραλιστικής δημοκρατίας, στράφηκε στη δημιουργία ενός θρησκευτικού-συγκεντρωτικού καθεστώτος, διαρρηγνύοντας τις σχέσεις του με τους φιλελεύθερους διανοούμενους. Το ΑΚΡ, πλέον, ακολουθούσε μιαν άλλη τροχιά. Η δήλωση του επαρχιακού γραμματέα του ΑΚΡ στην Κωνσταντινούπολη, Aziz Babuscu, αποτυπώνει με σαφήνεια το ρήγμα ανάμεσα στο κόμμα και τους φιλελευθέρους:

«Οι φιλελεύθεροι έγιναν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, συνεταίροι σε αυτήν τη διαδικασία, όμως τώρα βρισκόμαστε σε περίοδο οικοδόμησης του μέλλοντος. Η περίοδος οικοδόμησης δεν θα είναι όπως την επιθυμούν αυτοί, ως εκ τούτου δεν θα συνεχίσουν να είναι συνεταίροι μας. Οι χθεσινοί συνοδοιπόροι μας αύριο θα συμπορευτούν με αντίπαλες δυνάμεις. Και αυτό, γιατί η Τουρκία που πρόκειται να χτιστεί και το μέλλον που θα αναβιώσει, δεν θα είναι μια περίοδος και ένα αύριο που αυτοί θα ασπαστούν».

Αυτή η δήλωση είχε χαρακτήρα ομολογίας. Οι φιλελεύθεροι συνεργάτες του ΑΚΡ στην προσπάθεια διάλυσης του Κεμαλισμού θα παραμερίζονταν καθώς θα εκκινούσε η οικοδόμηση της «Νέας Τουρκίας».

Καθεστώς του ενός

Δύο μήνες μετά την εν λόγω δήλωση, ξέσπασαν τα γεγονότα στο Πάρκο Γκεζί (2013). Χρησιμοποιώντας τα γεγονότα ως ένα είδος πολέμου κατά των κοσμικών φιλελεύθερων δημοκρατών και των Κούρδων, ο Τούρκος ηγέτης έθεσε τις βάσεις για ένα άκρως καταπιεστικό καθεστώς. Στη συνέχεια εξαπέλυσε επίθεση κατά της μέχρι πρότινος συμμάχου Κοινότητας Gulen. Μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, του οποίου οι υποκινητές είναι ακόμα άγνωστοι, συγκρότησε ένα καθεστώς του ενός ανδρός και άρχισε να προσάγει σε δίκες και να φυλακίζει τους κοσμικούς διανοούμενους που κάποτε τον ενίσχυσαν στη μάχη του με τον κεμαλισμό.

Και να που οι Ahmet και Mehmet Altan τιμωρήθηκαν με ισόβια δεσμά στη «Νέα Τουρκία» του Erdogan. Οι δύο δημοκράτες κοσμικοί διανοούμενοι κατηγορούνται «για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση του Gulen με σκοπό την ανατροπή της Κυβέρνησης», όπως και πολλοί άλλοι διανοούμενοι…