Πέρασαν ήδη δύο μήνες από τις Προεδρικές Εκλογές και όλοι εκείνοι που απέδιδαν σ' αυτές το αδιέξοδο και την ακινησία στις προσπάθειες για λύση, έχουν ήδη διαψευστεί. Το τέλος των εκλογών όχι μόνον δεν έφερε ανανέωση της προσπάθειας, αλλά αντίθετα οδήγησε στην κρίση στην κυπριακή ΑΟΖ. Η Τουρκία κορύφωσε την πολεμική ρητορική και πρακτική της, τόσο στη Συρία όσο και στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι μεθοδεύεται το Σχέδιο Β στο Κυπριακό, με τεράστιους κινδύνους να απειλούν την Κύπρο, την ασφάλεια και ευημερία του λαού της. Ο διεθνής παράγοντας αμέτοχος παρακολουθεί εκ του μακρόθεν. Οι διεθνείς αντιδράσεις, περιλαμβανομένων των ευρωπαϊκών, την ώρα της κρίσης και για πολύ χρόνο μετά, ήταν από υποτονικές έως ανύπαρκτες. Και τούτο τη στιγμή που οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Δύση βρίσκονται στο ναδίρ.

Για 15 ολόκληρες μέρες τα τουρκικά πολεμικά κρατούσαν αιχμάλωτο το γεωτρύπανο της ΕΝΙ στη μέση της θάλασσας και κανένας δεν αμφισβήτησε αυτές τις ενέργειες ούτε καν λεκτικά. Πολύ αργότερα, πριν από λίγες μέρες, η Ε.Ε. εξέδωσε μια θετική απόφαση προς τη σωστή κατεύθυνση, που περισσότερο σκόπευε να διατηρήσει τις ισορροπίες και το ισοζύγιο σε σχέση με τη Διάσκεψη της Βάρνας, παρά για να αμφισβητήσει έμπρακτα την τουρκική πολιτική. Η οποία στη Συρία μετατρέπει τον αρχικό της ισχυρισμό για ασφάλεια των συνόρων, σε επεκτατικό πόλεμο μέσα στη Συρία.

Και ενώ όλα αυτά εξελίσσονται, ο κρίσιμος χρόνος που μας επιτρέπει να ασχοληθούμε με τη λύση του Κυπριακού μειώνεται επικίνδυνα, γιατί, από τον προσεχή Οκτώβρη, στην καλύτερη περίπτωση, η Τουρκία θα βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δίνει την εντύπωση πως όχι μόνον δεν επείγεται, αλλά πρωταρχικός της στόχος είναι η διαχείριση του αδιεξόδου. Προς καμιά κατεύθυνση δεν στάλθηκε το μήνυμα ότι ανησυχούμε πραγματικά για την ακινησία και τα νέα τετελεσμένα που αυτή δημιουργεί. Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας εξακολουθεί να περιμένει τις δύο πλευρές να τον πληροφορήσουν, αν είναι έτοιμες να προχωρήσουν από κοινού για ολοκλήρωση της προσπάθειας του Κραν Μοντανά.

Αυτοκτονική πολιτική

Με αυτά τα δεδομένα, αν ο Νίκος Αναστασιάδης δεν έχει στο μανίκι του κάποιο μυστικό χαρτί, τότε η πολιτική που ακολουθεί είναι αυτοκτονική. Και αυτό, γιατί, αν προχωρήσουν οι σκέψεις της Τουρκίας για εφαρμογή του Σχεδίου Β, αν συνεχιστεί το αδιέξοδο και αν συνεχιστεί η τροφοδοσία της κοινής γνώμης και στις δύο πλευρές με το δηλητήριο της καχυποψίας, της αντιπαλότητας, της δυσπιστίας και του φανατισμού, τότε σύντομα, πολύ σύντομα, η κατάσταση δεν θα είναι αναστρέψιμη και η επανένωση της Κύπρου θα είναι αδύνατη. Και εφόσον οι δύο ηγέτες έχουν ως προτεραιότητά τους να απευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στη δική τους κοινότητα, στο δικό τους πολιτικό ακροατήριο, τόσο οι θέσεις των δύο πλευρών θα αποκλίνουν και θα αφίστανται. Ήδη, θέματα που συμφωνήθηκαν αμοιβαία στο παρελθόν, στο πλαίσιο των γνωστών συγκλίσεων, άρχισαν να αμφισβητούνται και στον βορρά και στον νότο. Και αυτό, εν δυνάμει, δημιουργεί κινδύνους καταστροφής της μεγάλης προόδου που επιτεύχθηκε στις συνομιλίες και εξαφάνισης του κεκτημένου των διακοινοτικών συνομιλιών.

Το πιο τραγικό είναι ότι, ενώ αυτή η καταστροφική πορεία βρίσκεται σε εξέλιξη, οι μεγάλες μάζες στις δύο κοινότητες υπνώττουν και παρακολουθούν με απάθεια την ολοκλήρωση της καταστροφής του 1974. Την οποία τότε μπορεί να προκάλεσε ο τυχοδιωκτισμός μιας μικρής μειοψηφίας φανατικών εθνικιστών, σε συνεργασία με την ελληνική Χούντα, και στη συνέχεια την τουρκική κατοχή, αλλά τώρα θα ολοκληρώσει το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων αποδείχτηκαν κατώτεροι των περιστάσεων.

Το τι επιβάλλεται να γίνει από τώρα και στο εξής, είναι πολύ συγκεκριμένο:

1. Και οι δύο πλευρές να δηλώσουν ότι οι προτάσεις που υπέβαλαν στον Κραν Μοντανά δεν έχουν αποσυρθεί και ισχύουν.

2. Ότι οι δύο πλευρές αποδέχονται το Περίγραμμα Γκουτέρες, όπως το ερμήνευσε ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας και δεσμεύονται για λύση σ' αυτήν τη βάση.

3. Αποδέχονται κατάργηση των επεμβατικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων και ταυτόχρονα είναι έτοιμες να υπογράψουν Σύμφωνο Ασφάλειας.

4. Ο τουρκικός στρατός που ήλθε το 1974 να αποχωρήσει και να μείνουν τα δύο αποσπάσματα των Συμφωνιών του 1960 (950 άνδρες της ΕΛΔΥΚ και 650 άνδρες της ΤΟΥΡΔΥΚ), για την ημερομηνία αποχώρησης των οποίων να αποφασίσουν οι Πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Τουρκίας.

5. Στα υπό επιστροφήν εδάφη θα περιλαμβάνεται η Μόρφου.

Με βάση τα πιο πάνω, οι βασικές παράμετροι του Κυπριακού θα έχουν επιλυθεί και θα υπάρχει αρκετός χρόνος για αντιμετώπιση των εκκρεμούντων λιγότερο σημαντικών θεμάτων.

Το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά μάς έφερε στο τέλος της εποχής των ατέλειωτων γύρων συνομιλιών στο Κυπριακό. Με βάση την πολύ μεγάλη πρόοδο που έγινε στις συνομιλίες, δεν χρειάζονται παρά λίγοι μήνες για να αποδειχτεί αν το Κυπριακό μπορεί να επιλυθεί ή όχι. Με δεδομένη την ήδη υπάρχουσα συμφωνία για τον τρόπο κατανομής του αερίου μετά τη λύση, και με δεδομένο ότι η επόμενη προγραμματισμένη διάτρηση είναι για τον Οκτώβριο, υπάρχει αρκετός χρόνος για επίτευξη συμφωνίας μέχρι τότε. Και, παρά τις διακηρύξεις για το απόλυτο δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ, που κανένας δεν θα αμφισβητεί μετά τη λύση, ας προσπαθήσουμε να εμπλέξουμε τα τουρκικά συμφέροντα στα δικά μας, μέσω του αγωγού προς την Τουρκία, μετά τη λύση, που εξάλλου αποτελεί και την πιο βιώσιμη οικονομικά λύση.

Ο άλλος δρόμος, της αντιπαράθεσης και των απόλυτων θέσεων, οδηγεί σε μεγάλους κινδύνους και περιπέτειες. Και κανένας, χωρίς σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας, δεν δικαιούται να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, γιατί αρκετά παίξαμε με την Κύπρο και την επιβίωσή της.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΥ
Δικηγόρος