ΠΩΣ Ο ΚΕΜΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΕΚΔΗΛΩΝΟΝΤΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΣΗΜΕΡΑ

ΕΙΝΑΙ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ Η ΝΕΑ «ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ», ΕΧΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ, ΝΑ ΟΡΘΩΣΕΙ ΑΝΑΣΤΗΜΑ ΣΤΙΣ ΕΠΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΚΡ

Πέρα από το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (UBP), το οποίο συμπεριφέρεται ως οργάνωση της τουρκικής διασποράς στην Κύπρο, στους υπόλοιπους κοινωνικούς και πολιτικούς πρωταγωνιστές συναντάμε, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, ψήγματα του τουρκοκυπριακού εθνικισμού ή/και πατριωτισμού

Μεταβαίνοντας από τη Λευκωσία στην Τουρκία τη δεκαετία του 1920, ο παγκοσμίου φήμης Τουρκοκύπριος κοινωνιολόγος Niyazi Berkes διαπίστωσε ότι ο Κεμαλισμός ήταν περισσότερο διαδεδομένος στην Κύπρο παρά στην Τουρκία. Πράγματι, οι Τουρκοκύπριοι υιοθέτησαν τάχιστα τις μεταρρυθμίσεις των πολιτικών ελίτ που οικοδόμησαν τη Σύγχρονη Τουρκία και ιδιαίτερα την αρχή της κοσμικότητας, την οποία πολύ σύντομα ενστερνίστηκαν. Οι εκσυγχρονιστικές προσπάθειες του Ατατούρκ υπήρξαν οι θεμελιώδεις αναφορές που θα έδιναν ελπίδα και θα φώτιζαν τον δρόμο των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι από το 1878 οπισθοχωρούσαν και μεταβάλλονταν σε μια κοινότητα του φόβου. Οι ολοένα και πιο ισχυρές κεμαλικές ελίτ στο νησί κατάφεραν να επικρατήσουν των παραδοσιακών ελίτ και άρχισαν να ηγούνται της κοινότητας. Επιγραμματικά, σε συμβολικό επίπεδο, οι Τουρκοκύπριοι έβγαλαν το φέσι και φόρεσαν καπέλο.

Το σημαντικότερο σκέλος της εν λόγω κοινωνικής μεταλλαγής ήταν η κοσμικότητα. Παράλληλα, η γενικότερη διαδικασία εκκοσμίκευσης της κοινότητας κατέστησε τους Τουρκοκύπριους μιαν από τις κοσμικότερες μουσουλμανικές κοινότητες στον κόσμο. Αυτό είναι το ιστορικό υπόβαθρο, πάνω στο οποίο σήμερα ξεδιπλώνεται τόσο η πολιτική ζωή της κοινότητας -σε όλο το φάσμα της, από τη Δεξιά μέχρι και την Αριστερά- όσο και η επικρατούσα, ανάμεσα στους Τουρκοκύπριους, κοσμική στάση ζωής.

Ο «πόλεμος για την κουλτούρα»

Αυτή η πραγματικότητα καταδεικνύει και το σημείο στο οποίο οι Τουρκοκύπριοι, ως κοινότητα, βρίσκονται σε ρήξη με την κυβέρνηση του ΑΚΡ. Στα μάτια των στελεχών του ΑΚΡ οι Τουρκοκύπριοι είναι «άπιστοι», συνεπώς είναι αναπόφευκτο η κοινότητα να συγκρουστεί με το ΑΚΡ. Δεδομένης της τάσης του ΑΚΡ να διεξάγει στην Κύπρο, όπως και στην Τουρκία, έναν θρησκευτικά προσανατολισμένο «Πόλεμο για την Κουλτούρα», γίνεται εύκολα κατανοητό ότι οι αναμενόμενες αντιδράσεις από τους Τουρκοκύπριους θα είναι ακόμα πιο έντονες.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό των Τουρκοκυπρίων είναι ότι, παρά την επίδραση του τουρκικού εθνικισμού, έχουν αναπτύξει μια δική τους ξεχωριστή τουρκοκυπριακή ευαισθησία και αισθάνονται ευτυχείς για την ιδιαίτερη ταυτότητά τους. Αρχικά, υιοθέτησαν τον τουρκικό εθνικισμό ως αντίδραση στο αίτημα των Ελληνοκυπρίων για Ένωση, ωστόσο, στη συνέχεια, ιδιαίτερα μετά το 1974, έτειναν προς έναν τουρκοκυπριακό εθνικισμό ή/και πατριωτισμό ως αντίσταση στις πιέσεις της Τουρκίας. Αυτή η τάση συνεχίζει ενδυναμωμένη στις μέρες μας και διαδίδεται στα ευρύτερα στρώματα της κοινότητας. Πέρα από το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (UBP), το οποίο συμπεριφέρεται ως οργάνωση της τουρκικής διασποράς στην Κύπρο, στους υπόλοιπους κοινωνικούς και πολιτικούς πρωταγωνιστές συναντάμε, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, ψήγματα του τουρκοκυπριακού εθνικισμού ή/και πατριωτισμού.

Δεν υιοθετείται με τον ίδιο τρόπο

Οι προαναφερθείσες πολιτικές και πολιτισμικές αρχές της τουρκοκυπριακής κοινότητας συναντώνται, αν και σε διαφορετικό βαθμό, στα στελέχη και των τεσσάρων κομμάτων που απαρτίζουν τη νέα «κυβέρνηση». Κοινά σημεία των συμμετεχόντων στη νέα «κυβέρνηση», δεξιών ή αριστερών, είναι η αντίληψη υπέρ του κοσμικού τρόπου ζωής και ο τουρκοκυπριακός εθνικισμός ή/και πατριωτισμός, τον οποίο μοιράζονται σε διαφορετικό βαθμό.

Αναμφίβολα, ο τουρκοκυπριακός εθνικισμός ή/και πατριωτισμός δεν υιοθετείται με τον ίδιο τρόπο απ' όλους. Μερικοί συνδέουν τον τουρκοκυπριακό εθνικισμό ή/και πατριωτισμό με την ίδρυση ενός ομοσπονδιακού κράτους σε συνεργασία με τους Ελληνοκύπριους, ενώ άλλοι τάσσονται κατά αυτής της επιλογής. Ωστόσο, ένεκα της κοινωνικής πίεσης, κανένας δεν αποδέχεται την περιφρόνηση και την υποτίμηση της κοινότητας σε σχέση με την Τουρκία. Προτάσσουν την τιμή και την αξιοπρέπεια της τουρκοκυπριακής κοινότητας και, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στηρίζουν τη θέση ότι οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να γίνουν αποδεκτοί ως ένα ξεχωριστό πολιτισμικό και πολιτικό υποκείμενο. Γνωρίζουν ότι εξαρτώνται από την Τουρκία, ωστόσο βαθιά μέσα τους είναι σίγουροι ότι οι Τουρκοκύπριοι είναι ένα πραγματικό υποκείμενο που ενεργεί στη δική τους πατρίδα.

Η αντίσταση αποτελεί αίτημα

Είναι γεγονός ότι αυτά τα δεδομένα ώθησαν τον Serdar Denktas να συμμετάσχει σε «κυβέρνηση» συνασπισμού με τα υπόλοιπα κόμματα και όχι με το UBP. Λέγοντας «ο πατέρας μου ήταν Τούρκος εθνικιστής, εγώ είμαι Τουρκοκύπριος εθνικιστής», ο Serdar Denktas δεν θα μπορούσε να αψηφήσει τις πρόσφατες κινητοποιήσεις των Τουρκοκυπρίων κατά της κυβέρνησης του ΑΚΡ. Αν δεν ελάμβανεν χώραν η πρόσφατη μεγάλη κινητοποίηση των Τουρκοκυπρίων στους βροχερούς δρόμους της Λευκωσίας, ο Serdar Denktas ίσως και να μη συμμετείχε σε αυτόν τον «κυβερνητικό» συνασπισμό.

Αν οι νέοι «κυβερνητικοί» εταίροι κατορθώσουν να μην υποκύψουν, τότε είναι βέβαιο ότι θα έχουν προβλήματα με το ΑΚΡ. Στην περίπτωση, όμως, που υποταχθούν στο ΑΚΡ, τότε θα βρουν απέναντί τους την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Είναι ζωτικής σημασίας η νέα «κυβέρνηση», έχοντας και τη στήριξη της κοινότητας, να ορθώσει ανάστημα στις επερχόμενες αντιπαραθέσεις με την κυβέρνηση του ΑΚΡ. Και αυτό, όχι μόνο γιατί οι δυναμικές της κοινότητας τείνουν προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά και γιατί η αντίσταση αποτελεί αίτημα του τουρκοκυπριακού πατριωτισμού. Συνιστά ζωτικό στοιχείο στην αναζήτηση της αυθυπαρξίας των Τουρκοκυπρίων, μιας κοινότητας με βαθιά τραυματισμένη ύπαρξη.