ΤΟ FACEBOOK, TO TWITTER KAI TO YOUTUBE ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΕΙΩΝ

O NORBERT BOLZ, ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΤΟ «ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ», ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΟΤΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΛΟΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΘΟΥΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΛΛΑ ΛΙΓΟΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΡΑΤΟΙ. ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΗΝ ΟΡΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ

Μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να ισχυριστούμε ότι η εποχή των «μπαλκονιών» και των μεγάλων προεκλογικών συγκεντρώσεων σε φυσικούς χώρους έχει τελειώσει ανεπιστρεπτί. Το μέλλον είναι εδώ, ψηφιοποιημένο και μπροστά από την οθόνη του κινητού μας τηλεφώνου

Είναι γεγονός αναντίλεκτο ότι η μεγαλύτερη «επανάσταση» στον τομέα της επικοινωνίας τον 21ον αιώνα επιτελείται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media). To facebook, το twitter, το youtube και μια σειρά άλλων πανομοιότυπων δικτύων αντικατέστησαν τους παραδοσιακούς τρόπους επικοινωνίας, ενημέρωσης και ψυχαγωγίας ανά το παγκόσμιο. Η επίδραση αυτών των «νέων» μέσων είχε άμεσο αντίκτυπο και στο πεδίο της πολιτικής.

Η κυπριακή κοινωνία με τη σειρά της, αν και με καθυστέρηση κάποιων ετών, κατάφερε να εισέλθει σε μεγάλο βαθμό εντός αυτής της νέας πραγματικότητας. Έτσι, οι Προεδρικές Εκλογές του 2018 στο νησί, καθώς επίσης και η προεκλογική εκστρατεία των υποψηφίων, δεν έχουν καμιά σχέση με τις προηγούμενες. Τα επιτελεία, αντιλαμβανόμενα πού παίζεται πλέον το παιχνίδι του μηνύματος και της πολιτικής επικοινωνίας, επένδυσαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ευρύτερα στο διαδίκτυο.

Ως εκ τούτου, μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να ισχυριστούμε ότι η εποχή των «μπαλκονιών» και των μεγάλων προεκλογικών συγκεντρώσεων σε φυσικούς χώρους έχει τελειώσει ανεπιστρεπτί. Το μέλλον είναι εδώ, ψηφιοποιημένο και μπροστά από την οθόνη του κινητού μας τηλεφώνου.

Με twitter ο Ομπάμα, με αφίσα ο Χριστόφιας

Ο Μπαράκ Ομπάμα, το 2008, δεν θα γινόταν μόνον ο πρώτος Αφροαμερικανός που θα κατάφερνε να σπάσει τα κοινωνικά ταμπού και να εκλεγεί στην Προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ήταν και ο πρώτος υποψήφιος στην πολιτική ιστορία του πλανήτη, που θα χρησιμοποιούσε τα «νεογέννητα» τότε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως εργαλεία, κατά την προεκλογική του εκστρατεία. To σύνθημά του, «yes we can» -«ναι, μπορούμε»- είχε κατακλύσει το twitter, ενώ οι προεκλογικές του ομιλίες «ανέβαιναν» στο youtube, αποσπώντας εκατομμύρια θεάσεις (views).

Στην Κύπρο, όπου την αντίστοιχη χρονιά διεξάγονταν οι Προεδρικές Εκλογές, ελάχιστοι γνώριζαν τι είναι το youtube -κυρίως οι νέοι-, μηδαμινοί ήταν αυτοί που είχαν λογαριασμούς στο facebook, ενώ παντελώς άγνωστο ήταν το twitter. Αναπόφευκτα, λοιπόν, η προεκλογική εκστρατεία διεξαγόταν με προεκλογικά σποτ στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο, την εφημερίδα αλλά και στις αμέτρητες μικρές και μεγάλες αφίσες των τότε υποψηφίων στου δρόμους των πόλεων και των χωριών. Όταν λοιπόν στις ΗΠΑ εκλεγόταν ο Μπαράκ Ομπάμα με τη χρήση του twitter, στην Κύπρο θα αναδεικνυόταν ως Πρόεδρος τη Δημοκρατίας ο Δημήτρης Χριστόφιας, με κεντρικό προεκλογικό σύνθημα στις αφίσες του, το «Δίκαιη λύση, δίκαιη κοινωνία».

Πρώτη φορά διαδικτυακά

Η πρώτη σοβαρή προεκλογική μάχη που δόθηκε στην Κύπρο με τη χρήση του διαδικτύου ήταν στις Προεδρικές του 2013, παρόλο που είχαν προηγηθεί στο νησί οι βουλευτικές εκλογές του 2011, κατά τις οποίες οι πλείστοι υποψήφιοι είχαν αρχίσει να δημιουργούν λογαριασμούς στο facebook. Νικητής, λοιπόν, των Προεδρικών Εκλογών του ’13 μπορεί να ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης, τη διαφορά όμως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχε κάνει, τότε, το επιτελείο του Γιώργου Λιλλήκα, το οποίο απαρτιζόταν από γνώστες του αντικειμένου.

Τα δυο κοινωνικά δίκτυα, που κυριάρχησαν κατά την προεκλογική της περασμένης πενταετίας, ήταν αποκλειστικά το facebook και το youtube. Νίκος Αναστασιάδης και Γιώργος Λιλλήκας, έχοντας επίσημους λογαριασμούς και στα δυο αυτά δίκτυα, αυτοπροβάλλονταν με τη χρήση κυρίως των βίντεο και του φθηνών γι' αυτούς χρηματοδοτούμενων (sponsored) αναρτήσεων. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο προεκλογικός αγώνας του Σταύρου Μαλά την εποχή εκείνη ήταν σχεδόν ανύπαρκτος στα κοινωνικά δίκτυα.

Στους ρυθμούς των κοινωνικών δικτύων

Από το ’13 όμως μέχρι σήμερα, το νερό κύλησε στ’ αυλάκι ή, καλύτερα, για να ακριβολογούμε, τα κοινωνικά δίκτυα έγιναν απαραίτητα και αναπόσπαστα εργαλεία προπαγάνδας και προώθησης των θέσεων του κυπριακού πολιτικού προσωπικού. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας, η οποία προσφέρει την δυνατότητα στον πολίτη-χρήστη του διαδικτύου να βρίσκεται σχεδόν είκοσι τέσσερεις ώρες το εικοσιτετράωρο συνδεδεμένος μαζί τους, όπου κι αν βρίσκεται. Επίσης, με την πάροδο του χρόνου, κτίστηκε και στην κυπριακή κοινωνία η απαραίτητη κουλτούρα καθώς και η καλύτερη κατανόηση - αντίληψη της δυναμικής των εν λόγω μέσων. Δέκα χρόνια λοιπόν μετά το «yes we can» και τη χρήση του twitter από τον Αμερικανό πρώην Πρόεδρο, η Κύπρος ζει ξεκάθαρα στους προεκλογικούς ρυθμούς των social media.

Σήμερα, όλα τα εκλογικά επιτελεία έχουν ισχυρή παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα και κυρίως σε facebook, twitter και youtube. Την ίδια ώρα, αξίζει να σημειώσουμε το γεγονός ότι τα ηλεκτρονικά ειδησεογραφικά μέσα έχουν αυξηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από το 2013 μέχρι σήμερα. Οι δεκάδες αυτές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, με τη σειρά τους, έχουν τα δικά τους κοινωνικά δίκτυα, με αποτέλεσμα η προβολή των θέσεων των υποψηφίων και η διακλάδωση του υλικού που αναρτούν να διαδίδεται με απίστευτη ταχύτητα σε όλο το διαδίκτυο.

Προς αυτόν τον σκοπό, δηλαδή της αρτιότερης και πιο επαγγελματικής προώθησης των θέσεων των υποψηφίων στα κοινωνικά δίκτυα αλλά και της διαχείρισης της εικόνας τους σε αυτά, τα τέσσερα επιτελεία, των Αναστασιάδη, Παπαδόπουλου, Μαλά και Λιλλήκα, έχουν ειδικό τμήμα με συγκεκριμένους επικεφαλής. Όπως γράψαμε και στο διαδικτυακό sigmalive στις 30 Δεκεμβρίου 2017, επικεφαλής των κοινωνικών δικτύων του Νίκου Αναστασιάδη είναι η 29χρονη Μαρία Χαραλάμπους με σπουδές στη δημοσιογραφία.

Αντίστοιχα την ίδια θέση στο επιτελείο του Νικόλα Παπαδόπουλου κατέχει ο Μανώλης Κυριάκου, με μεταπτυχιακό στο μάρκετινγκ. Διαδικτυακός σύμβουλος του Σταύρου Μαλά είναι ο Δημήτρης Δημητρίου, με σπουδές στα δίκτυα και τις τηλεπικοινωνίες. Επικεφαλής των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του Γιώργου Λιλλήκα είναι ο Ντίνος Παστός, ο οποίος με σπουδές στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους γνώστες της ψηφιακής τεχνολογίας και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Η μάχη των likes, των followers και των views

Μέσα λοιπόν σ' αυτόν τον ψηφιοποιημένο κόσμο, οι υποψήφιοι για τις Προεδρικές Εκλογές, πριν από την κάλπη, δίνουν τη μάχη των likes στο facebook, των followers και των retweets στο twitter και των views στις ζωντανές μεταδόσεις των συνεντεύξεών τους, που προβάλλονται στα κοινωνικά δίκτυα. Όλα αυτά για τα επιτελεία μεταφράζονται σε απήχηση και αποδοχή των υποψηφίων τους και κρίνονται ως πολύ σημαντικά. Εξ ου και οι πρόσφατες αντιπαραθέσεις μεταξύ των επιτελείων Νικόλα Παπαδόπουλου και Σταύρου Μαλά για «αγορασμένα likes» από τρίτες χώρες.

Παρατηρώντας λοιπόν την απήχηση αυτή, νικητής στο facebook είναι ο Νίκος Αναστασιάδης με 39.911 likes, δεύτερος ο Νικόλας Παπαδόπουλος με 27.023, o Σταύρος Μαλάς «αρέσει» σε 20.450 και ο Γιώργος Λιλλήκας σε 10.224. Αξίζει να αναφέρουμε ότι από τα κοινωνικά δίκτυα απουσιάζει ο υποψήφιος του ΕΛΑΜ, Χρίστος Χρίστου, καθότι, όπως κατήγγειλαν επανειλημμένως, έχουν πέσει θύματα διαδικτυακού πολέμου με μαζικές αναφορές (reports) των επίσημων λογαριασμών τους. Σε ό,τι αφορά το twitter, η επικράτηση του Νίκου Αναστασιάδη είναι ολοκληρωτική, αφού μετρά 74 χιλιάδες ακόλουθους. Πολύ πιο πίσω είναι ο Νικόλας Παπαδόπουλος με 8.614, ενώ τρίτος είναι ο Γιώργος Λιλλήκας με 6.843. Τελευταίος είναι ο Σταύρος Μαλάς με μόλις 1.436 ακόλουθους.

Σημαντικά, αλλά δεν εκλέγουν Πρόεδρο

Είναι ξεκάθαρο ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραματίζουν έναν σημαντικό ρόλο σε αυτήν την προεκλογική εκστρατεία και οι συγκεκριμένοι αριθμοί έχουν τη δική τους σημασία. Παρά ταύτα, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι τα social media από μόνα τους μπορούν να αποτελέσουν ικανή συνθήκη για να εκλέξουν Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Αυτό όμως που μπορεί να εξαχθεί ως συμπέρασμα είναι ότι πλέον το πολιτικό μάρκετινγκ στην Κύπρο έχει περάσει στη νέα εποχή και τίποτα δεν θα είναι ίδιο πια ποτέ ξανά.