TΩΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΜΙΑ ΣΥΝΘΕΤΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ ΠΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΠΡΟΒΑΛΛΕΙ, ΟΥΤΕ ΝΑ ΥΠΟΚΡΥΠΤΕΙ ΑΛΥΤΡΩΤΙΣΜΟ

ΣΗΜΕΡΑ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΤΑ ΣΚΟΠΙΑ, ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΝ ΜΙΑ ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΥΝΘΕΤΗΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ, ΤΕΤΟΙΑ ΠΟΥ ΝΑ ΔΕΧΟΝΤΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΘΗΝΑΙΣ

Η Αθήνα οφείλει να αποδεχθεί την πρόσκληση των Σκοπίων και να προτείνει μια συμβιβαστική λύση ονομασίας που να είναι εν προκειμένω σύνθετη σε μία λέξη και να περιλαμβάνει ως αρχικό το «Σλαβό…»

Το πρόβλημα των Σκοπίων, που εμφανίστηκε ως διμερές ζήτημα Ελλάδας - Σκοπίων μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την εκδήλωση εθνικών κρατικών διεκδικήσεων και ανεξαρτητοποιήσεων στον πρώην πολυεθνικό γιουγκοσλαβικό χώρο, δείχνει εσχάτως να οδηγείται προς διευθέτηση. Οι νέες ανεξάρτητες κρατικές δομές της πρώην Γιουγκοσλαβίας εκδηλώθηκαν ως ανεξάρτητες δημοκρατίες, φορείς των προκατόχων ονομάτων τους. Έτσι, η «Δημοκρατία της Μακεδονίας», από κρατίδιο της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας ως μία εκ των έξι ομοσπόνδων πολιτειών της, ανεξαρτητοποιήθηκε ως υποκείμενο διεθνούς δικαίου πλέον, διεκδικούσα υπ’ αυτή την ανωτέρω ονομασία την αναγνώρισή της από τη διεθνή κοινότητα ως ανεξάρτητο κράτος. Το γεγονός αυτό προκάλεσε, ως αναμένετο, την αντίδραση των Αθηνών και όχι μόνο.

Η δυναμικά εκδηλωθείσα στάση της Ελλάδος έφερε την έντονη και ισχυρή κινητοποίηση ολόκληρου του Ελληνισμού σε όλα τα μήκη και πλάτη της υδρογείου, από τη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον, το Βερολίνο, το Παρίσι, τη Στοκχόλμη, τη Λισαβόνα ώς και τη μεγαλόνησο Κύπρο. Όπου υπήρχε Ελληνισμός κινητοποιήθηκε. Η απόρριψη ή η άρνηση υιοθέτησης του όρου ή του ονόματος και παραγώγου του «Μακεδονία» υπήρξε πάνδημη, πανελλήνια, θα λέγαμε πανεθνική. Τούτο γιατί οι όπου γης Έλληνες κινητοποιήθηκαν υιοθετώντας το ζήτημα του ονόματος σχεδόν ως υπαρξιακή τους υπόθεση.

Η διεθνής κινητοποίηση για απομόνωση των Σκοπίων δεν ήταν ιδιαιτέρως επιτυχής στο επίπεδο των κρατών, αφού οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης και της Δύσης, των ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένων, αλλά και του υπόλοιπου κόσμου, συνήψαν διπλωματικές σχέσεις με τα Σκόπια που εντάχθηκαν και στον ΟΗΕ, παραμένοντας όμως εκτός ευρωπαϊκών θεσμών - ΝΑΤΟ, Ε.Ε. - λόγω αποφασιστικού ελληνικού βέτο.

Συμβιβασμός σύνθετης ονομασίας

Σήμερα έρχονται τα Σκόπια, που αποτελούν υπενθυμίζουμε την ενδοχώρα της βορείου Ελλάδος προς τα Βαλκάνια, να προτείνουν μια συμβιβαστική λύση σύνθετης ονομασίας, τέτοια που να δέχονταν και οι Αθήναις. Είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο, πράγμα που σημαίνει πως αυτό αποτελεί μια ελληνική νίκη πρώτης τάξεως, αφού για την Αθήνα το πρόβλημα ήταν το όνομα. Τώρα μπορεί να υπαγορεύσει η ελληνική πλευρά μια σύνθετη ονομασία στα Σκόπια που να μην προβάλλει, ούτε να υποκρύπτει αλυτρωτισμό.

Τούτο μπορεί να συμβεί μόνο εάν η Αθήνα και συγκεκριμένα η σημερινή κυβερνητική ηγεσία της χώρας μπορέσει να αντιληφθεί το μέγεθος της ευκαιρίας και να καταγράψει χωρίς δισταγμούς, μεμψιμοιρίες και δονκιχωτικές μικρότητες την τωρινή εξέλιξη ως στρατηγική νίκη της χώρας και ως ευτυχή κατάληξη μιας μεγάλης και μακράς εθνικής προσπάθειας. Είναι πολύ σημαντικό για την πολιτική ηγεσία μιας χώρας να είναι σε θέση να αντιληφθεί τη σημασία και την ποιότητα της ιστορικής στιγμής που διαγράφεται για ένα μεγάλο πρόβλημά της, του έθνους ή του κράτους, και να προχωρεί σε άμεση αξιοποίηση αυτού που λέμε μομέντουμ.

Επομένως, η Αθήνα οφείλει να αποδεχθεί την πρόσκληση των Σκοπίων και να προτείνει μια συμβιβαστική λύση ονομασίας που να είναι εν προκειμένω σύνθετη σε μία λέξη και να περιλαμβάνει ως αρχικό το «Σλαβό…». Πέραν του ονόματος, η σκοπιανή ηγεσία πρέπει να αφαιρέσει από τα βιβλία της ιστορίας, στην παιδεία και στην εκπαίδευση της χώρας όλα εκείνα τα σημεία που εκπέμπουν «μακεδονικό αλυτρωτισμό».

Καταλήγοντας, πρέπει η Αθήνα και ο Ελληνισμός να αισθανθούν πως μια μακρά διαδρομή αντιπαλότητας με δύσκολες διεθνείς συγκυρίες και ένα εξαιρετικά δύσβατο εθνικό θέμα, στο οποίο ο Ελληνισμός στάθηκε ενωμένος, οδεύει προς μια ευτυχή κατάληξη εφόσον γίνουν τούτη την ώρα οι πρέποντες χειρισμοί με ψυχραιμία και ταχύτητα. Αυτή δε η εξέλιξη πρέπει να ενδυναμώσει τη χώρα στη στρατηγική απέναντι στην Τουρκία και τις αντοχές που πρέπει να επιδείξει ο Ελληνισμός στην υπόθεση επίλυσης κατά τρόπο δίκαιο και βιώσιμο του κυπριακού προβλήματος.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο