ΤΟ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ
Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΦΕΙΛΕΙ, ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ, ΝΑ ΣΥΜΠΗΞΕΙ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ ΠΟΥ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΜΥΝΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ ΜΕ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΝΤΙΠΑΛΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ
Επείγει το Κυπριακό να τεθεί στη σωστή του βάση, δηλαδή ως θέμα εισβολής και κατοχής, πράγμα που παραπέμπει στην απόλυτη αναγκαιότητα αποκαταστάσεως της διεθνούς νομιμότητας
Η κυπριακή πολιτική κινείται στο άγνωστο, χωρίς προσανατολισμό, χωρίς πυξίδα και χωρίς σχέδιο. Πορεύεται αυτοσχεδιάζοντας, μετακινούμενη μεταξύ Ακιντζί και κατοχικών δυνάμεων στο πλαίσιο μιας διακοινοτικής διαπραγμάτευσης υπό την κάλυψη, όχι όμως την κατοχύρωση, της ΕΕ και του ΟΗΕ. Το κυριότερο πρόβλημα της υπόθεσης της Κύπρου εδώ και δεκαετίες αναφέρεται στην ίδια την προσέγγισή του, όπου η ηγεσία της Κύπρου διαχρονικά δεν αντιμετώπισε πολιτικά και διεθνώς το πρόβλημα ως υπόθεση κατοχής και τουρκικής παραβίασης όλων των κανόνων του διεθνούς δικαίου, αλλά ως διακοινοτικής διαφοράς, η οποία έπρεπε να επιλυθεί μεταξύ των εκπροσώπων των δύο κοινοτήτων.
Πρόκειται για μοιραίο και στρατηγικό λάθος, γιατί έτσι απαλλάσσουμε την Τουρκία από τις ευθύνες της ως κατοχικής δύναμης και μετακινούμε την ουσία του κυπριακού προβλήματος από την υπόθεση της κατοχής ως πρωταρχικού ζητήματος, προϋπόθεσης οποιασδήποτε άλλης διαπραγμάτευσης, σε ένα διαδικαστικό ζήτημα εσωτερικής διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Επείγει, το Κυπριακό να τεθεί στη σωστή του βάση, δηλαδή ως θέμα εισβολής και κατοχής, πράγμα που παραπέμπει στην απόλυτη αναγκαιότητα αποκαταστάσεως της διεθνούς νομιμότητας. Περί αυτού πρόκειται.
Κατάρτιση σχεδίου
Η άρση της κατοχής θα αποτελέσει αφετηρία έναρξης όλων των άλλων εκείνων διαδικασιών διευθέτησης της εσωτερικής, δηλαδή της συνταγματικής πτυχής του κυπριακού προβλήματος. Μια τέτοια πολιτική, προϋποθέτει προετοιμασία της κοινωνίας, δηλαδή του λαού, ώστε να εκπέμπονται αντίστοιχα μηνύματα αγωνιστικότητας και θέλησης να διεκδικήσει την ελευθερία της Κύπρου, δηλαδή την αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας. Αυτό σημαίνει πως το κυπριακό κράτος και η ηγεσία της χώρας οφείλουν να εκπονήσουν στρατηγική, που σημαίνει κατάρτιση σχεδίου που περιλαμβάνει τα μέσα και τους στόχους, έτσι ώστε η Κύπρος να διαμορφώσει τον οδικό χάρτη της αποκατάστασης της ανεξαρτησίας της.
Στο πλαίσιο αυτό, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι σε θέση, δηλαδή οφείλει, σχεδιάζοντας τις πολιτικές της, να συμπήξει συμμαχίες που υπερβαίνουν το εμπορικό και οικονομικό πεδίο και περιλαμβάνουν και το αμυντικό σκέλος με χώρες και κρατικές οντότητες που βρίσκονται σε αντιπαλότητα με την Τουρκία και που μπορούν να συμπράξουν, έτσι ώστε να οικοδομηθεί ένα μέτωπο στρατηγικής απέναντι στην Άγκυρα και τα σχέδιά της. Η Κύπρος βρίσκεται από το 1974 στη βόρεια περιοχή της υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή, διαθέτει, όμως, μια γεωστρατηγική υπεραξία από τη θέση και τις γεωπολιτικές της δυνατότητες, αλλά και το πλεονέκτημα της ανακάλυψης υδρογονανθράκων, που της επιτρέπει να αναζητήσει τρόπους σύμπηξης συμμαχιών, που να είναι σε θέση να στηρίξουν την Κύπρο ως κράτος το οποίο διεκδικεί την ανεξαρτησία και την αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας.
Προτεραιότητα η απόσυρση
Εφόσον οι στόχοι της Κύπρου είναι δεδομένοι, επιβάλλεται η ηγεσία του τόπου να παύσει να στρουθοκαμηλίζει με την έννοια της αναζήτησης συνεννόησης με τον κύριο Ακιντζί, αλλά να θέσει ως προτεραιότητα της χώρας, πέραν και πάνω από κάθε διαπραγμάτευση, την απόσυρση των στρατευμάτων κατοχής. Οι εκλογές που είναι ενόψει αφορούν στην επιλογή του ηγέτη που θα καθορίσει το μέλλον της Κύπρου. Η εντολή προς αυτόν δεν μπορεί να αναφέρεται στη διαπραγμάτευση υπό όρους κατοχής, όπως γίνεται μέχρι σήμερα, αλλά στη διεκδίκηση της ελευθερίας της Κύπρου.
Η ηγεσία του τόπου, εφόσον συνειδητοποιήσει πως η επιβίωση της Κύπρου δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά υπόθεση ελευθερίας και αποκατάστασης της ανεξαρτησίας, τότε θα εμπνεύσει και τον λαό, με το φρόνημα της αντίληψης πως η Κύπρος έχει τρισχιλιετή ιστορία και θα επιβιώσει μόνον εάν μπορέσει και σήμερα να απαλλαγεί από τα βάρη της κατοχής και να πορευθεί ελεύθερη και ακέραιη σε ένα μέλλον που να βασίζεται στην αυτοδιάθεσή της. Η ελευθερία και η ανεξαρτησία ενός λαού δεν μοιράζεται, ούτε και φαλκιδεύεται. Ένας λαός είτε τη διαθέτει, είτε του λείπει και τη διεκδικεί. Το να έχουμε το κεφάλι στην άμμο ως ηγεσία και να μην βλέπουμε πως το μέλλον συνίσταται, πρωτίστως, στην ανατροπή των κατοχικών δεδομένων και, σε δεύτερο βήμα, στη διαπραγμάτευση για τη συνταγματική πτυχή, ουσιαστικά, όχι μόνο μας οδηγεί σε λάθος δρόμο, αλλά περιπλέκει επικίνδυνα το κυπριακό πρόβλημα, αλλοιώνοντας την ίδια την ουσία του.
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο
