«ΦΙΛΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ» Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΡΑΜΠ, ΩΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΣ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

ΤΟ ΦΙΤΙΛΙ ΣΤΗΝ ΗΔΗ ΠΥΡΑΚΤΩΜΕΝΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΑΝΑΨΕ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ, ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ ΩΣ ΑΔΙΑΙΡΕΤΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ, ΔΙΝΟΝΤΑΣ ΕΝΤΟΛΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛ ΑΒΙΒ. Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΡΑΜΠ ΕΡΜΗΝΕΥΕΤΑΙ ΩΣ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΔΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΙΑΣ ΕΙΡΗΝΙΚΗΣ, ΚΑΤΑ ΤΑ ΑΛΛΑ, ΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΜΕΣΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΟΜΩΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΙΣΧΥΡΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ, ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΟΥ ΑΠΟ ΚΡΑΤΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΕΔΑΦΟΥΣ, ΑΠΟΚΤΗΘΕΝΤΟΣ ΜΕ ΠΟΛΕΜΟ ΑΠΟ ΑΛΛΗ ΝΟΜΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ.

Η διεθνής διπλωματία είναι σε πλήρη εξέλιξη και οδηγεί σε απομόνωση τον, ίσως όχι και τόσο αυθόρμητο, Ντόναλντ Τραμπ

"Σφάζονται" στη διπλωματική σκακιέρα της Μέσης και Εγγύς Ανατολής οι μεγάλες δυνάμεις για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του διαμεσολαβητή. Αδιαμφισβήτητα ο Ντόναλντ Τραμπ, τη στιγμή που κανείς δεν το περίμενε, υπέκυψε στη σαγηνευτική επιρροή του Ισραήλ και αναγνώρισε ανατολική και δυτική Ιερουσαλήμ, ως μια και αδιαίρετη πρωτεύουσα του Εβραϊκού Κράτους.

Ο Νετανιάχου τον συνεχάρη, κάλεσε κι άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά του, το οποίο θεωρήθηκε από την Κνεσέτ ικανό να φέρει ξανά στο τραπέζι των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, τις διαφιλονικούμενες πλευρές. Για το Ισραήλ, η τοποθέτηση των συνόρων σε σημείο που να του εξασφαλίζει την πόλη, είναι μεγάλη νίκη, ικανή να το οδηγήσει σε άλλες παραχωρήσεις, όπως εκείνη της αναγνώρισης ενός Παλαιστινιακού Κράτους, το οποίο βεβαίως θα συσταθεί υπό όρους. Για τους Εβραίους η Ιερουσαλήμ είναι η αιώνια πρωτεύουσά τους, είναι η ιερή τους πόλη.

Ο Μαχμούντ Αμπάς, λίγες ώρες μετά την καθόλου εποικοδομητική κίνηση Τραμπ, που άναψε το φιτίλι σε μιαν από τις βόμβες της Μέσης Ανατολής, έθεσε ως προϋπόθεση για έναρξη του διαλόγου, την ακύρωση της αναγνώρισης και ζήτησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραδώσουν τα ηνία της διαμεσολάβησης σε μια χώρα, λιγότερο έρμαιο της αντίθετης πλευράς.

Ευθύς αμέσως, η Γαλλία, η οποία μετά την εκλογή Μακρόν επιδιώκει να αναλάβει τα ηνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είδε την ευκαιρία και την άρπαξε. Διά του Υπουργού Εξωτερικών ανακοίνωσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν την αξιοπιστία τους και πως η γαλλική προεδρία είναι ήδη σε επαφή με τους ηγέτες της Μέσης Ανατολής, αλλά και την Παλαιστινιακή Αρχή, με στόχο να κατευνάσει την οργή και να πείσει όλες τις πλευρές να εισέλθουν σε λεκτικές και όχι εμπόλεμες διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, η αλλαγή σκυτάλης δεν είναι απλή υπόθεση για το Παλαιστινιακό, το οποίο αποτελεί μόνο μία από τις βόμβες της συνεχώς φλεγόμενης Μέσης Ανατολής. Οι Παλαιστίνιοι χρειάζονται τις ΗΠΑ διότι καμία άλλη χώρα δεν έχει την απαραίτητη επιρροή απέναντι στο Ισραήλ, ώστε να στηρίξει μια ενδεχόμενη συμφωνία.

Άνοιξαν οι πύλες της εξέγερσης

Ο νέος ηγέτης της Χαμάς είπε ότι "η απόφαση των ΗΠΑ είναι επίθεση, είναι κήρυξη πολέμου εναντίον μας, εναντίον των βωμών των Μουσουλμάνων και των Χριστιανών στην καρδιά της Παλαιστίνης, την Ιερουσαλήμ. Η Ιερουσαλήμ, όλη η Ιερουσαλήμ είναι δική μας".

Ζητά, δηλαδή, ευθαρσώς ολόκληρη την πόλη και όχι το ανατολικό τμήμα, το οποίο ανήκει στα Παλαιστινιακά εδάφη, σύμφωνα με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών. Κάλεσε σε νέα Ιντιφάντα, δηλαδή σε νέα εξέγερση αντίστασης. Ιντιφάντα στα αραβικά σημαίνει εξέγερση, κι ενώ στην ιστορία υπάρχουν αρκετές, σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, εκείνες που έμειναν γνωστές με το αραβικό τους όνομα, είναι των Παλαιστινίων. Η πρώτη Ιντιφάντα, η οποία άρχισε το 1987 και έληξε το 1993, στοίχισε τη ζωή σε 1.400 Παλαιστινίους και περίπου 400 Ισραηλινούς.

Η δεύτερη Ιντιφάντα άρχισε στις 28 Σεπτεμβρίου 2000 και ολοκληρώθηκε το 2005. Οι Παλαιστίνιοι την ονόμασαν Ιντιφάντα του Αλ Ακσά. Άφησε πίσω της 400 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Την εξέγερση πυροδότησε η προκλητική επίσκεψη στις 28 Σεπτεμβρίου του ηγέτη του Λικούντ, Αριέλ Σαρόν, στο Όρος του Ναού στην Ιερουσαλήμ, όπου βρίσκεται το μνημείο Αλ-Ακσά, ο τρίτος ιερότερος τόπος του Ισλάμ μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα. Το τέμενος που ο Τραμπ αναγνώρισε ως ισραηλινό έδαφος.

Ο ηγέτης της Χαμάς, μιλώντας μπροστά από τους διαδηλωτές, κατονόμασε την 8η Δεκεμβρίου 2017, ως την ημέρα έναρξης της τρίτης Ιντιφάντα.

Μια Ιντιφάντα διαφορετική από τις άλλες

Αν όντως αυτό που συμβαίνει στα Παλαιστινιακά εδάφη είναι, όπως όλα δείχνουν, μια νέα Ιντιφάντα, τότε σίγουρα δεν μιλάμε για μια νέα εξέγερση, τύπου πρώτης και δεύτερης Ιντιφάντα. Αυτή εξελίσσεται σε μια πιο γενικευμένη εξέγερση του μουσουλμανικού κόσμου ευρύτερα. Ήδη σε Ιορδανία, Ιράκ, Μπαχρέιν, Τυνησία, Ιράν, Πακιστάν και αλλού στη Μέση Ανατολή γίνονται διαδηλώσεις.

Το σιιτικό Ισλάμ έχει ενωθεί με το σουνιτικό, οι ένοπλες ισλαμιστικές οργανώσεις γεφύρωσαν τις διαφορές τους, κάτω από τον ίδιο στόχο, όλοι μαζί απαιτούν να τους δοθεί η ιερή τους πόλη, όπως την κατονομάζουν στα συνθήματά τους, ενώ δειλά - δειλά έχουν αρχίσει και οι πρώτες διαδηλώσεις έξω από αμερικανικές πρεσβείες και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Έγιναν όλοι φίλοι, παραδοσιακοί συνεργάτες και εχθροί των εχθρών. Ο Τραμπ, με μια του κίνηση, κατάφερε ό,τι για αιώνες δεν κατάφερε κανείς. Να ενώσει όλα τα δόγματα του Ισλάμ και να ξυπνήσει το τέρας του ενδεχόμενου πολέμου, φορώντας τον μανδύα της ειρήνης.

Παράλληλα ξύπνησαν οι εφιάλτες του πολέμου των έξι ημερών, τη στιγμή ακριβώς που εκτοξεύθηκαν οι πρώτες ρουκέτες από τη Λωρίδα της Γάζας με στόχο ισραηλινό έδαφος. Ενέργεια που δεν έμεινε αναπάντητη από το Σιωνιστικό Κράτος, οι ένοπλες δυνάμεις του οποίου απάντησαν με τον βομβαρδισμό στρατιωτικών στόχων. Μεταξύ των στόχων που εξολοθρεύτηκαν, ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης και μια αποθήκη πυρομαχικών. Μεταξύ των τραυματιών, έξι παιδιά…

Ιερουσαλήμ, η πόλη των προσευχών

Η παλιά πόλη της Ιερουσαλήμ αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, περιβάλλεται από έναν οχυρωμένο τοίχο και διαιρείται σε τέσσερεις συνοικίες: την αρμένικη, τη χριστιανική, τη μουσουλμανική και την εβραϊκή.

Ισραήλ και Παλαιστίνιοι διεκδικούν την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα. Η Ρωσία αναγνώρισε τη Δυτική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, τον Απρίλιο του 2017, δηλώνοντας πλήρη εναρμόνιση με τους σχεδιασμούς του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, για τη διευθέτηση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, που περιλαμβάνουν το καθεστώς της ανατολικής Ιερουσαλήµ ως πρωτεύουσας του μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε ολόκληρη την Ιερουσαλήμ, συμπεριλαμβανομένου του κατεχόμενου ανατολικού τμήματος, ως πρωτεύουσα του Ισραήλ και άρα οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται η πρώτη χώρα που αναγνωρίζει τα σύνορα που έχει επιβάλει το Ισραήλ μετά το 1967.

Διαβάζοντας πίσω από τις λέξεις

Ανακοινώνοντας την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ και δίνοντας οδηγίες για μεταφορά της αμερικανικής πρεσβείας -η οποία θα ολοκληρωθεί την επόμενη διετία- ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε πως εκείνος κάνει το αυτονόητο, κατηγορώντας τους προκατόχους του για δειλία. Το διάγγελμα Τραμπ διήρκεσε 13 λεπτά και συνολικά ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είπε 1200 λέξεις. Χρησιμοποίησε τη λέξη "Ιερουσαλήμ", 18 φορές, ενώ η λέξη "Ισραήλ" ειπώθηκε 23 φορές.

Επανέλαβε εμφαντικά ότι στόχος του είναι οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, γεγονός για το οποίο πάσχισε να πείσει τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, στην έκτακτη συνεδρία της 8ης Δεκεμβρίου και η πρέσβης των ΗΠΑ, Νίκι Χάλεϊ. Απλώς, η Ουάσιγκτον θέλησε να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό, αφού σύμφωνα με τον Τραμπ, η κυβέρνηση Ομπάμα, που είχε αντίθετη γραμμή, δεν κατάφερε το παραμικρό.

Αν και το κράτος του Ισραήλ είναι το μόνο κράτος στον κόσμο, στο οποίο βάσει συντάγματος, η κυβέρνηση δηλώνει πίστη στον εβραϊκό λαό και καθορίζει το έθνος με βάση τη θρησκεία, ο Τραμπ δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη λέξη εβραϊκό κράτος. Αντίθετα μιλούσε για τον λαό του Ισραήλ, τον οποίο συνέδεσε με τις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες.

Κάλεσε ωστόσο όλες τις πλευρές, εννοώντας κυρίως το Ισραήλ, να σεβαστούν το Όρος των Ναών, κλείνοντας το μάτι σε Σαουδική Αραβία και Ιορδανία, χώρες με τις οποίες επιχειρεί να συσφίξει δεσμούς και οι οποίες θεωρούνται οι θεματοφύλακες του τεμένους, στο Όρος των Ναών. Η Σαουδική Αραβία πάντως τηρεί, προς το παρόν, στάση σιωπής και αναμένεται να τοποθετηθεί στην κρίσιμη, έκτακτη σύνοδο του Οργανισμού της Ισλαμικής Διάσκεψης, στις 13 Δεκεμβρίου, στην Κωνσταντινούπολη.

«Λιγότερο πιθανή η ειρήνη»

Το Συμβούλιο Ασφαλείας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ, από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, κάνει την επίτευξη της ειρήνης λιγότερο πιθανή. Η Βρετανία κάλεσε την Ουάσιγκτον, η πρέσβης της οποίας υποστήριξε πως κανείς δεν μπορεί να αναγκάσει το Ισραήλ να σέβεται τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, να καταθέσει συγκεκριμένο σχέδιο με λεπτομερείς προτάσεις για την ειρήνευση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Την ώρα που το Σ.Α. συνεδρίαζε, χιλιάδες μουσουλμάνοι προσευχήθηκαν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, έξω από τον Λευκό Οίκο.

Η άλλη όψη του νομίσματος

Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι είναι πολύ πιθανό ο Τραμπ να έκανε αυτήν την κίνηση έπειτα από συνεννόηση με τη Σαουδική Αραβία ή άλλους Άραβες συμμάχους των ΗΠΑ. Άλλωστε το Ισραήλ έχει γίνει σιωπηρά σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας στη σύγκρουση μεταξύ σουνιτών και σιιτών. Αυτό αφήνει την Παλαιστίνη απομονωμένη. Ωστόσο, μια δεύτερη σχολή σκέψης σχολιάζει πως ο "διπλωματικός βανδαλισμός" του Τραμπ είναι απλώς το μαχαίρι στον λαιμό της Παλαιστινιακής Αρχής, για να επανέλθει στον διάλογο, παρά τις αναπτύξεις παράνομων εβραϊκών εποικισμών. Ο εκβιασμός, υποστηρίζουν, προφανής. Να μη χάσουν κι άλλα εδάφη.

Η ιστορία από το 1947

Ο χάρτης της περιοχής έχει αλλάξει δεκάδες φορές όψη, σύνορα, όνομα και ιδιοκτήτη. Ήταν το 1947 όταν η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υπερψήφισε το σχέδιο διχοτόμησης της Παλαιστίνης και έβαλε τα θεμέλια της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ, το οποίο ανακηρύχθηκε στις 14 Μαΐου 1948, από τον Νταβίντ Μπεν Γκουριόν. Την ίδια μέρα, η Αίγυπτος, η Συρία, η Ιορδανία, ο Λίβανος και το Ιράκ κήρυξαν τον πόλεμο στο νεοσύστατο κράτος. Ο πόλεμος έληξε με νίκη του Ισραήλ, το οποίο προσάρτησε εδάφη που δεν ορίζονταν από το σχέδιο διχοτόμησης.

Η κατάπαυση του πυρός που κήρυξε το Συμβούλιο Ασφαλείας 22 Οκτωβρίου 1948, δεν τηρήθηκε, καθώς το Ισραήλ προχώρησε στην εκδίωξη του αιγυπτιακού στρατού από το έδαφός του. Στις 16 Νοεμβρίου 1948, το Συμβούλιο Ασφαλείας κάλεσε τις δυο πλευρές σε διαπραγματεύσεις, γνωστές ως "συμφωνίες της Ρόδου". Ορίστηκαν τότε τα σύνορα του Ισραήλ, η "πράσινη γραμμή", που ονομάστηκε από το χρώμα της μπογιάς που χρησιμοποιήθηκε. Η ανατολική Ιερουσαλήμ ήταν εκτός ισραηλινών συνόρων.

Για την ακρίβεια, τα εδάφη που το Ισραήλ δεν κατέλαβε, όπως η περιοχή της Δυτικής Όχθης και η Λωρίδα της Γάζας, πέρασαν στην κυριαρχία της Ιορδανίας και της Αιγύπτου, αντίστοιχα. Το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Ιερουσαλήμ, ενώ η παλιά πόλη και συνοικίες της Ανατολικής Ιερουσαλήμ πέρασαν στην κυριαρχία της Ιορδανίας. Το 1950, η Ιορδανία προσάρτησε τα εδάφη που είχε κατακτήσει στον πόλεμο, όπως και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η περιοχή αυτή ονομάστηκε Δυτική Όχθη.

Το 1967, αιγυπτιακές δυνάμεις πέρασαν τη Διώρυγα του Σουέζ και εισέβαλαν στο Σινά, ενώ η Συρία και η Ιορδανία συγκέντρωσαν στρατό στα βόρεια και ανατολικά σύνορα. Το Ισραήλ αποφάσισε να χτυπήσει πρώτο. Ακολούθησε ο Πόλεμος των Έξι Ημερών κατά της Αιγύπτου, της Συρίας και της Ιορδανίας, στη διάρκεια του οποίου το Ισραήλ κατέλαβε τη Λωρίδα της Γάζας από την Αίγυπτο, τη Δυτική Όχθη από την Ιορδανία, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, και τα υψώματα του Γκολάν από τη Συρία.

Τα νέα σύνορα, όπως θέλησε να τα επιβάλει το Ισραήλ, δεν έγιναν αποδεκτά. Καμιά χώρα δεν διατηρεί πρεσβείες στη Δυτική Ιερουσαλήμ, αλλά στο Τελ Αβίβ.
Το Παλαιστινιακό Κράτος ανακηρύχθηκε τον Νοέμβριο του 1988, το οποίο αναγνώρισε ο Αραβικός Σύνδεσμος, όχι όμως το Ισραήλ, το οποίο δεν το έχει αναγνωρίσει μέχρι σήμερα. Η διακήρυξη της ανακήρυξης επικαλείται τη Συνθήκη της Λωζάννης και την Απόφαση 181 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ υπέρ του ισχυρισμού για ένα "Κράτος της Παλαιστίνης στα δικά μας παλαιστινιακά εδάφη με πρωτεύουσα την Ιερουσαλήμ". Σήμερα το αναγνωρίζουν περίπου οι μισές κυβερνήσεις του κόσμου.