ΕΝΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΑΣΤΑΘΕΙΑΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΟΙ «ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ» ΣΥΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΙ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΡΟΩΡΕΣ «ΕΚΛΟΓΕΣ»

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΧΕΔΟΝ ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΣΣΟΥΝ ΤΟ «ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΟ» ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΤΕΥΟΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥΣ

Με φιλοδοξίες να αναδειχθεί κάποια στιγμή σε πρώτο κόμμα, το HP αποτελεί κατ’ ουσίαν έναν προσωποπαγή κομματικό σχηματισμό. Ο ?zersay αποφασίζει μόνος για τα πάντα

Τον ερχόμενο Ιανουάριο οι Τουρκοκύπριοι θα σπεύσουν στις κάλπες για να εκλέξουν τους 50 αντιπροσώπους τους στη «βουλή». Κατά τη συνήθεια των τελευταίων 12 ετών, οι εν λόγω «βουλευτικές εκλογές» θα διεξαχθούν πρόωρα. Άλλωστε, μετά το 2004, καμιά «κυβέρνηση» δεν κατόρθωσε να ολοκληρώσει τη θητεία της, μια και σε κάποια στιγμή αποφασίζει να προκηρύξει πρόωρες «εκλογές». Αυτό είναι ένδειξη και της αστάθειας που παρουσιάζουν οι «κυβερνήσεις» συνεργασίας στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Η παρούσα «κυβέρνηση» των Hüseyin Özgürgün και Serdar Denktaş, παρ’ όλες τις ενστάσεις του Denktaş, οδηγείται σε εκλογές προτού εκπνεύσει η θητεία της. Ο Özgürgün, με διάφορους πολιτικούς ελιγμούς, κάλεσε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης CTP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα) να ορίσει την ημερομηνία διεξαγωγής των πρόωρων «εκλογών». Ο νέος πρόεδρος του CTP, Tufan Erhürman, ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα, πρότεινε τον Ιανουάριο του 2018.

Τα κίνητρα του Özgürgün

Εκ πρώτης όψεως πρόκειται για μιαν αλλόκοτη κατάσταση. Η επιλογή του πρωθυπουργού Özgürgün να προσφέρει τη δυνατότητα στο κόμμα της αντιπολίτευσης να καθορίσει την ημερομηνία των «εκλογών», δεν συνιστά συνήθη πολιτική πρακτική. Οι λόγοι πίσω από την επιλογή του Özgürgün είναι ευνόητοι. To Κόμμα Εθνικής Ενότητας (UBP), του οποίου ηγείται, εμφανίζεται πρώτο στις δημοσκοπήσεις, τη στιγμή που το συνεργαζόμενο Δημοκρατικό Κόμμα (DP) του Denktaş παρουσιάζει απώλειες.

Με τις πρόωρες «εκλογές», ο Özgürgün επιδιώκει την περαιτέρω αποδυνάμωση του DP και τη ροή ψηφοφόρων προς το UBP. Πέραν αυτού, τα οικονομικά μέτρα που αναμένεται να εφαρμοστούν στο επόμενο χρονικό διάστημα, ένεκα του «πρωτοκόλλου» οικονομικής συνεργασίας που υπογράφηκε με την Τουρκία, θα συντείνουν στην εκλογική φθορά της κυβερνητικής πτέρυγας. Ως εκ τούτου, το UBP αποφάσισε να αναμετρηθεί εκλογικά σε μια περίοδο πολιτικής ακμής και πρωτοκαθεδρίας, αποβλέποντας να απορροφήσει το κόμμα του Serdar Denktaş.

Τα νέα κόμματα

Σε αυτές τις «εκλογές» θα λάβουν το βάπτισμα του πυρός και νέοι κομματικοί σχηματισμοί, όπως το Κόμμα του Λαού (HP) του Kudret Özersay. Με φιλοδοξίες να αναδειχθεί κάποια στιγμή σε πρώτο κόμμα, το HP αποτελεί κατ’ ουσίαν έναν προσωποπαγή κομματικό σχηματισμό. Ο Özersay αποφασίζει μόνος για τα πάντα, προκαλώντας τριγμούς στο εσωτερικό του κόμματος, αποστασιοποίηση και παραιτήσεις. Το HP παρουσιάζεται τρίτο στις προτιμήσεις της κοινής γνώμης.

Την πρώτη του εκλογική παρουσία θα έχει και το Κόμμα Νέας Ανατολής (YDP), το οποίο υποστηρίζεται κυρίως από τους εποίκους. Έχοντας σαν κεντρική θέση την ύπαρξη κοινωνικών διακρίσεων έναντι των εποίκων, το YDP προσπαθεί να τους συσπειρώσει κάτω από μια πολιτική στέγη. Η απήχησή του στο παρόν στάδιο, ωστόσο, φαίνεται να είναι περιορισμένη.

Ίσως ξεπεράσει το όριο του 5% για εισδοχή στη «βουλή», όμως η εξασφάλιση διψήφιου ποσοστού φαντάζει αδύνατη. Αυτό οφείλεται κυρίως στο πελατειακό σύστημα που συνέστησαν τα δεξιά κυβερνώντα κόμματα UBP και DP και στηρίζεται κυρίως στο ρουσφέτι στους εποίκους. Επομένως, οι εκ Τουρκίας ψηφοφόροι, ιδιαίτερα όσοι έλαβαν πρόσφατα την τουρκοκυπριακή υπηκοότητα, παρουσιάζονται ικανοποιημένοι και προτίθενται να ψηφίσουν τα συγκεκριμένα κόμματα.

Θα πρέπει σε αυτό το σημείο να υπογραμμιστεί ότι τα προαναφερθέντα κόμματα, δηλαδή τα UBP, DP, HP και YDP, τάσσονται κατά της ομοσπονδιακής λύσης του κυπριακού προβλήματος.

Η Αριστερά

Ερχόμενοι τώρα στα κόμματα της Αριστεράς, η σημαντικότερη εξέλιξη παρουσιάζεται στο CTP, το παλαιότερο και μεγαλύτερο αριστερό τουρκοκυπριακό κόμμα, το οποίο κατέρχεται στις εκλογές με έναν νέο πρόεδρο, προερχόμενο από τη νεότερη γενιά. Ο Tufan Erhürman, επικεφαλής του CTP εδώ και ένα χρόνο, προσπαθεί να ανασυντάξει το κόμμα από τα πολυάριθμα πλήγματα που δέχθηκε την τελευταία δεκαετία.

Από το 2004 και εντεύθεν, το CTP, υπό την ηγεσία πολιτικών της παλαιότερης γενιάς όπως οι Ferdi Sabit Soyer, Ömer Kalyoncu, Özkan Yorgancıoğlu και κυρίως o Mehmet Ali Talat, συμμετείχε σε διάφορες κυβερνήσεις συνεργασίας απογοητεύοντας ένα κομμάτι της κοινότητας και χάνοντας ένα μεγάλο μέρος της εκλογικής του βάσης. Κανένας από τους εν λόγω πολιτικούς δεν θα κατέλθει ως υποψήφιος στις εκλογές της 7ης Ιανουαρίου.

Ο Erhürman, επουλώνοντας σταδιακά τις πληγές, επαναφέρει το κόμμα σε ανοδική πορεία, με αποτέλεσμα το CTP να παρουσιάζεται δεύτερο στις προτιμήσεις της κοινής γνώμης. Να σημειωθεί εδώ ότι ο Tufan Erhürman είναι νομικός και ακαδημαϊκός και ήταν μέλος της ομάδας διαπραγμάτευσης του Talat.

Δύσκολες μέρες περνά το μικρό κόμμα της Αριστεράς (το παλιό κόμμα του Akıncı), Κόμμα της Κοινοτικής Δημοκρατίας (TDP). Μια ομάδα που αποσκίρτησε από το κόμμα δημιούργησε έναν νέο κομματικό σχηματισμό υπό την ονομασία Κόμμα της Κοινοτικής Σωτηρίας (TKP). Το TKP, στεγάζοντας και μέλη που αποχώρησαν από το CTP, συνήψε εκλογική συμμαχία με το Κόμμα Ενωμένη Κύπρος (BKP) του İzzet İzcan. Παρά ταύτα, δεν αναμένεται κάποιο από τα δύο κόμματα, TDP και ΤKP, να σημειώσει ιδιαίτερη εκλογική επιτυχία, καθότι μόνο το ένα προβλέπεται να ξεπεράσει το εκλογικό όριο του 5%. Κοντολογίς, φαίνεται σίγουρο ότι η τουρκοκυπριακή Αριστερά στο σύνολό της θα παρουσιάσει εκλογική πτώση.

Δεν αναμένονται ριζικές αλλαγές

Το φαινόμενο που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση σε αυτήν την προεκλογική εκστρατεία είναι η σχεδόν μηδενική αναφορά στο κυπριακό πρόβλημα. Οι πολίτες κατατάσσουν το «κυκλοφοριακό» ως το πρωτεύον πρόβλημά τους και θέματα όπως η παιδεία, η δικαιοσύνη και η διαφθορά λαμβάνουν σημαντική θέση ανάμεσα στα ζητήματα που προκαλούν τον γενικότερο προβληματισμό των ψηφοφόρων. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις είναι το γεγονός ότι οι πολίτες δεν θεωρούν τη «μη αναγνώριση του KKTC» πρόβλημα.

Δεν εμπιστεύονται σε μεγάλο βαθμό τους θεσμούς και ο θεσμός που απολαύει περισσότερο της εμπιστοσύνης τους φαίνεται να είναι ο στρατός. Ενώ όλοι τάσσονται κατά της διαφθοράς, το γεγονός ότι η μεγάλη πλειοψηφία δεν αντιμάχεται την πρακτική του ρουσφετιού αντικατοπτρίζει την κρίση αξιών στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Ουδείς αναμένει ότι η επερχόμενη «εκλογική αναμέτρηση» θα επιφέρει ριζικές αλλαγές. Η σημασία της εντοπίζεται περισσότερο στις πολιτικές ενδείξεις που θα δώσει ως προπομπός των «προεδρικών εκλογών» του 2020. Γίνεται κατανοητό ότι πολιτικοί προερχόμενοι από την Αριστερά και υποστηρικτές της ομοσπονδιακής λύσης όπως οι Talat και Akıncı, οι οποίοι για μια περίοδο μετά το 2004 ηγήθηκαν της κοινότητας και των διαπραγματεύσεων, ολοκληρώνουν την πολιτική σταδιοδρομία τους. Σκεπτόμενοι το 2020, μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι ο Τουρκοκύπριος νέος ηγέτης θα προέρχεται από τη Δεξιά και θα τηρεί αποστάσεις από την ομοσπονδιακή λύση.