ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΓΚΥΡΑ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΧΩΡΑΝ ΚΑΤΑ ΤΡΟΠΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ

Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΣΟΥΛΤΑΝΟ, ΠΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΕΤΑΙ ΜΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΕΝΟΣ ΑΥΤΑΡΧΙΚΟΥ ΗΓΕΤΗ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΣΤΑΔΙΑΚΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΫΠΗΡΧΑΝ

Οι σχέσεις Γερμανίας - Τουρκίας αυτήν τη στιγμή είναι σε μια πορεία εξέλιξης επί τα χείρω, πράγμα που σημαίνει πως αυτές δεν πρόκειται να βελτιωθούν

Μετά την 15ην Ιουλίου του περασμένου έτους και το αποτυχημένο πραξικόπημα εις βάρος του Προέδρου Ερντογάν, που ήταν και το πρώτο αποτυχημένο πραξικόπημα στην ιστορία του στρατεύματος στην Τουρκική Δημοκρατία και του οποίου την αυθεντικότητα δεν είναι ολίγοι που αμφισβητούν, οι εξελίξεις στην Τουρκία λαμβάνουν χώραν κατά τρόπο δραματικό.

Οι αλλαγές που επέρχονται σε όλα τα επίπεδα του πολιτικού συστήματος είναι ραγδαίες και εν πολλοίς δομικές. Ο Ερντογάν μετατρέπεται σε έναν σύγχρονο σουλτάνο, που περιβάλλεται με όλες τις εξουσίες ενός αυταρχικού ηγέτη, ο οποίος καταργεί σταδιακά τις όποιες διατάξεις κράτους δικαίου προϋπήρχαν, ενώ ταυτόχρονα η Άγκυρα του Ερντογάν συγκρούεται καθέτως και οριζοντίως με τον παραδοσιακό σύμμαχό της στην Ευρώπη, τη Γερμανία.

Οι φυλακίσεις

Ο Ερντογάν συνέλαβε και φυλάκισε εκατοντάδες χιλιάδες Τούρκους πολίτες και όχι μόνο, τους οποίους θεωρεί επικίνδυνους για το καθεστώς, «συνωμότες» και «πράκτορες» του αυτοεξόριστου Φετουλάχ Γκιουλέν. Παράλληλα, συνέλαβε Ευρωπαίους και ιδιαιτέρως Γερμανούς πολίτες, με την κατηγορία της ανάμειξης στα εσωτερικά της χώρας και για τρομοκρατία.

Η Γερμανία αντέδρασε και κατήγγειλε τον Ερντογάν ως αυταρχικό ηγέτη και νεοσουλτάνο, πράγμα που προκάλεσε μια καταιγίδα δηλώσεων, αντιδηλώσεων και κατηγοριών εκατέρωθεν, όπως του Ερντογάν που κατηγόρησε τους Γερμανούς ως Ναζί, ενώ ο Γκάμπριελ, Υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, δήλωσε ότι η Τουρκία υπό το σημερινό καθεστώς δεν έχει ποτέ μέλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης, ο Γερμανός Υπεξ κάλεσε τους πολίτες της χώρας του να αποφασίζουν κατά συνείδησιν κατά πόσον πρέπει να επισκέπτονται τη σημερινή Τουρκία, στην οποία Γερμανοί πολίτες κρατούνται κατηγορούμενοι αορίστως ως υπονομευτές του καθεστώτος.

Καταργούνται δικαιώματα και ελευθερίες

Η Τουρκία μετατρέπεται σε ένα είδος νεοπαγούς σουλτανάτου, που καταργεί όλα τα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών και στοχεύει στην ηγεμόνευση της περιοχής ως περιφερειακής δύναμης επιβολής. Οι σχέσεις Γερμανίας - Τουρκίας αυτήν τη στιγμή είναι σε μια πορεία εξέλιξης επί τα χείρω, πράγμα που σημαίνει πως αυτές δεν πρόκειται να βελτιωθούν, αλλά το πιθανότερο είναι πως θα μετατραπούν από κακές σε εχθρικές, στον βαθμό που ως γνωστόν ο Ερντογάν δεν διακρίνεται για την ικανότητά του να συμβιβάζεται.

Πιθανότατα ο Τούρκος Πρόεδρος θα θελήσει, συγκρουόμενος με ευρωπαϊκές δυνάμεις, ιδιαίτερα με τη Γερμανία, να μετατρέψει την Τουρκία σε περιφερειακό ηγεμόνα, που να επηρεάζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ευρισκόμενος σε αντιθετική τροχιά προς τη Δύση. Το θέμα είναι πως αυτό θα έχει επιπτώσεις και στον ελλαδικό και στον κυπριακό χώρο, αφού ο δυτικός κόσμος έχει ως αφετηρία του τα νησιά του Αιγαίου.

Αυτήν τη στιγμή ο Ερντογάν έχει έναντι της Δύσης και της Ευρώπης δύο όπλα, τα οποία και χρησιμοποιεί, αλλά πιθανότατα να χρησιμοποιήσει κατά τρόπο επιθετικότερο στο μέλλον. Το πρώτο συνίσταται στους προσφυγικούς πληθυσμούς της Μέσης Ανατολής, που λιμνάζουν στην χώρα του και τους οποίους απειλεί να χρησιμοποιήσει στέλνοντάς τους μέσω Ελλάδος στην Ευρώπη. Αυτό είναι ένα φόβητρο, με το οποίο τρομάζουν οι Ευρωπαίοι.

Το δεύτερο αφορά στους τουρκικούς πληθυσμούς, που βρίσκονται στη Γερμανία ως κοινότητες και οι οποίες ελέγχονται εν πολλοίς από το καθεστώς του Ερντογάν και τις οποίες απειλεί να καθοδηγήσει προς κατευθύνσεις εναντίον των παραδοσιακών κομμάτων στη Γερμανία, δηλαδή να τις καθοδηγήσει να λειτουργήσουν αποσταθεροποιητικά στο γερμανικό πολιτικό σύστημα.

Δέσμη διλημμάτων

Πρόκειται για μια δέσμη διλημμάτων, με τα οποία έχει ουσιαστικά εφοδιάσει ο Ερντογάν την Ευρώπη και ιδιαίτερα τη Γερμανία, και με τα οποία πρέπει να λειτουργήσει το γερμανικό πολιτικό σύστημα και να πάρει αποφάσεις που να μην ευνοούν αφενός την επιθετική συμπεριφορά του Ερντογάν και, αφετέρου, να μην αποκοπούν οι σχέσεις συνεννόησης και διαπραγμάτευσης με το καθεστώς του. Μιλούμε για μια πραγματικότητα της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής, η οποία πρέπει να αντιμετωπισθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες κατά τρόπον σώφρονα, έτσι ώστε οι ισορροπίες με έναν ταραξία της περιοχής να μην ανατραπούν, χωρίς ταυτόχρονα να πυροδοτηθεί η επιθετικότητά του.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο