Η ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΒΡΕΧΙΤ ΚΑΙ Ο ΤΡΑΜΠ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Το μέλλον θα αποκαλύψει αν τα εθνικιστικά κινήματα της Ευρώπης θα συνεχίσουν να πορεύονται στη βάση των χριστιανικών αξιών τους, ή αν θα υιοθετήσουν τις αποκρυφιστικές τάσεις της Νέας Εποχής

«Ο νεοεποχίτικος θρησκευτικός συγκριτισμός σιώπησε μπροστά στον ισλαμικό φονταμενταλισμό», δήλωσε ο εγκληματολόγος Γ. Καούλλας

Μετά το Brexit και την εκλογή Tραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ, ολόκληρη η Ευρώπη είχε πλέον στραμμένο το βλέμμα στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές της Ολλανδίας, προκειμένου να διαπιστώσει τον αντίκτυπο στα εθνικά αντανακλαστικά των Ολλανδών αλλά και των υπόλοιπων Ευρωπαίων, ενόψει και των εκλογών σε Γαλλία και Γερμανία το επόμενο διάστημα. Ενώ πολλοί ερμηνεύουν την ήττα του ακροδεξιού Βίλντερς «ως γενική ήττα για των δεξιών λαϊκιστών σε όλη την ήπειρο», εντούτοις, το φαινόμενο του σύγχρονου εθνικισμού στην Ευρώπη είναι σαφώς πιο περίπλοκο και χρήζει μιας πιο λεπτομερούς μελέτης.

Σε γενικό πλαίσιο, αναζητώντας κανείς τα αίτια πίσω από την άνοδο των εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, διαπιστώνει πως αυτή οφείλεται αρχικά στον οδοστρωτήρα της παγκοσμιοποίησης, την ισλαμική τρομοκρατία σε συνδυασμό με τη λαθρομετανάστευση, την οικονομική κρίση που ταλανίζει τους ευρωπαϊκούς λαούς, καθώς επίσης και στην ανικανότητα της κρατούσας πολιτικής ελίτ, των φιλελεύθερων και σοσιαλιστών, να δώσουν λύσεις στα διογκωμένα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα.

Το ερώτημα τώρα είναι κατά πόσο τα εθνικιστικά κόμματα θα εξακολουθήσουν να διατηρούν τη δυναμική τους ή θα αντιμετωπιστούν από μια διστακτικότητα εκ μέρους των ψηφοφόρων, οι οποίοι θα προτιμήσουν μια πιο συντηρητική ψήφο.

Ψηφοθηρικός λαϊκισμός

Παρατηρώντας κανείς τις εκλογές στην Ολλανδία, θα διαπιστώσει ότι στην προσπάθειά του ο Πρωθυπουργός Ρούτε να περιορίσει την εκλογική δυναμική του ακροδεξιού αντιπάλου του Βίλντερς, αναγκάστηκε να υιοθετήσει μια πιο ακραία ρητορική. Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει κανείς να ερμηνεύει και την πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης με την Τουρκία. Δεν είναι όμως μόνο στην Ολλανδία που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο, αφού παρόμοιες τακτικές χρησιμοποιούν κατά καιρούς και άλλα κόμματα, συμπεριλαμβανομένης της Νέας Δημοκρατίας στην Ελλάδα, που θέλει να αποσπά ψήφους από τη Χρυσή Αυγή.

Επιπλέον, οι λεγόμενοι ακροδεξιοί λαϊκιστές δεν είναι, όμως, οι μόνοι που κεφαλαιοποιούν ψήφους από την απογοήτευση του λαού. Υποψήφιοι που τάσσονται ενάντια στο κατεστημένο, όπως πχ ο κεντρώος Γάλλος υποψήφιος Εμμανουέλ Μακρόν, το ιταλικό Κίνημα Πέντε Αστέρων (Movimento 5 Stelle) καθώς επίσης και τα αμεσοδημοκρατικά Κόμματα Πειρατών σε διάφορες χώρες, παρασύρθηκαν και αυτά από το αντικαθεστωτικό κύμα, εξαπολύοντας λαϊκίστικες κορώνες.

Μπορεί τα εν λόγω κόμματα-κινήματα να προσφέρουν είτε ένα νέο πρόσωπο είτε απλώς μια νέα φωνή στην κυβέρνηση, εντούτοις η απουσία θεωρητικού υποβάθρου, που να στηρίζεται σε γερές ιδεολογικές βάσεις, οδηγεί με το πέρασμα του χρόνου στην εκλογική φθορά ή τον αφανισμό τους.

Ο λανθασμένος «ηθικός πανικός»

Μιλώντας για το θέμα αυτό στη «Σημερινή» ο Εγκληματολόγος Λάμπρος Καούλλας, που διδάσκει στο Πανεπιστήμιο UCLAN και στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, επεσήμανε αρχικά πως δεν γίνεται σωστή εκτίμηση της ανόδου των εθνικιστικών κινημάτων στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον ίδιο, «ο 'ηθικός πανικός' που δημιουργείται γύρω από αυτά αποτελεί μια λανθασμένη και επικίνδυνη, όπως χαρακτήρισε, ανάγνωση πέρα για πέρα δικαιολογημένων ανησυχιών: για την αποτυχία του πολυπολιτισμικού μοντέλου, για τη χαώδη μεταναστευτική πολιτική, για οικονομικές πρακτικές που οδήγησαν σε αποβιομηχανοποίηση και χρηματοκρατία, για την υπόσκαψη της κρατικής κυριαρχίας.

Βασιλιάδες στη θέση του βασιλιά

«Τα κινήματα αυτά αποτελούν στον πυρήνα τους μια ιδεολογική αντίδραση τόσο στον νεοφιλελευθερισμό, όσο και στις διάφορες μορφές δυτικού μαρξισμού, που με εμμονικές τάσεις προσπάθησαν να αποδομήσουν εκ των άνω τις εθνικές ταυτότητες των ευρωπαϊκών λαών, ως δήθεν 'κοινωνικών κατασκευασμάτων του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής'», είπε ο κ. Καούλλας, προσθέτοντας πως όσοι είχαν μάτια και αφτιά ανοικτά ήξεραν πως αυτή η αντίδραση εκκολάπτεται εδώ και δεκαπέντε -τουλάχιστον- χρόνια, αφού με το διαδίκτυο και τα εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης αμφισβητήθηκε έντονα και στη βάση της η φιλοσοφία της παγκοσμιοποίησης.

«Τα αριστερόζ του 'Μάη του ΄68' κυβερνούν σχεδόν μισόν αιώνα, πίστεψαν στ’ αλήθεια πως έφεραν το τέλος της ιστορίας και δεν αντιλήφθηκαν πως έγιναν αυτοί βασιλιάδες στη θέση του βασιλιά. Το 'make love, not war' αυτοεξευτελίστηκε, αφού η λιμπεραλιστική Νέα Παγκόσμια Τάξη υποσχέθηκε παγκόσμια ειρήνη, και αντ’ αυτού πολλαπλασίασε την τρομοκρατία και τις μαζικές δολοφονίες, ενώ στον βωμό της 'πολιτικής ορθότητας' ανέχτηκε πάσης φύσεως κοινωνικές τερατογενέσεις», είπε.

Το παράδειγμα της Τουρκίας

Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, ο κ. Καούλλας τόνισε πως ο νεοεποχίτικος θρησκευτικός συγκριτισμός σιώπησε μπροστά στον ισλαμικό φονταμενταλισμό. «Σε επίπεδο διεθνών σχέσεων, το καλύτερο παράδειγμα είναι η Τουρκία, που αντί να 'εξευρωπαϊστεί', έφθασε στο σημείο να απειλεί με θρησκευτικό πόλεμο, δημογραφική μηχανική και οχλοκρατία τις ίδιες τις ευρωπαϊκές ελίτ που τη χάιδευαν. Φανταστείτε τι έχει να γίνει στους δρόμους της Ευρώπης, αν ο Ερντογάν υλοποιήσει τις απειλές του...», υπογράμμισε.

Με αυτή την υπεροψία, συνέχισε, «τα ομογάλακτα ΜΜΕ ούτε μυρίστηκαν τον εθνικιστικό ξεσηκωμό που σιγόβραζε μέσα σε μια συντηρητική αντικουλτούρα, που μόνο τώρα γίνεται αισθητή (π.χ. μέσα από μιμίδια και τρολλάρισμα), γι’ αυτό δεν προέβλεψαν ούτε το Brexit, ούτε την εκλογή Ντόναλντ Τραμπ. Οι πολιτικές απόψεις της 'Generation Z', όπως αχνοφαίνονται ήδη από κάποιες μελέτες, δείχνουν πως ο μεταμοντερνισμός δεν είναι τελικά μονόδρομος προς τα αριστερά!»

Σενάρια για το μέλλον

Ερωτηθείς, ποια πιστεύει πως είναι η πιθανή τροπή που μπορεί να πάρει ο εθνικισμός, κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κ. Καούλλας απάντησε πως, «αν το πρόταγμα του εθνικισμού είναι πραγματικά ριζωμένο στις παραδοσιακές, κυρίως στις χριστιανικές, αξίες τις οποίες ευαγγελίζεται, τότε θα καθιερωθεί η ηθική υπεροχή του, θα αντικρούσει σταδιακά τα όσα περί «ρατσισμού» και «ναζισμού» τού καταλογίζονται από τους πολιτικούς εχθρούς του, και πιθανόν να ανακόψει την πορεία προς τα χειρότερα, αν όχι κυβερνώντας, τουλάχιστον καθορίζοντας την ατζέντα.

Εάν όμως, κατέληξε, «αυτά είναι προσωρινό ψηφοθηρικό προπέτασμα καπνού και έπειτα, από θέση ισχύος, υιοθετήσει ανοικτά ακραίες και απάνθρωπες πρακτικές, που θα συνάδουν μεν με την περί έθνους ρητορική του, αλλά θα είναι στην πραγματικότητα εμπνευσμένες από τις πιο αποκρυφιστικές τάσεις της Νέας Εποχής, τότε το αποτέλεσμα μάλλον θα είναι εκρηκτικό. Αυτό θα είναι, κατά τη γνώμη μου, το στοίχημα του εθνικισμού απ’ εδώ και πέρα».

Οι σχέσεις με Μόσχα-Τραμπ

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως τα ευρωπαϊκά εθνικιστικά κόμματα βλέπουν επιπλέον με θετικό μάτι τις φιλικές σχέσεις του Τραμπ με την Ρωσία. Πολλά από αυτά μάλιστα, συμπεριλαμβανομένου του ουγγρικού κόμματος Fisdesz του Προέδρου Ορμπάν, καθώς και το γαλλικό Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν φαίνεται πως απολαύουν ανοιχτής στήριξης από το Κρεμλίνο. Αυτό που θα πρέπει επίσης να λεχθεί είναι ότι τα ευρωπαϊκά εθνικιστικά κόμματα είναι ελαφρώς διαφοροποιημένα από τις τακτικές του Τραμπ, και ήδη μεταξύ τους μπορεί κανείς να εντοπίσει αποκλίσεις σε διάφορα θέματα.

Τα περισσότερα εθνικιστικά κόμματα στην Ευρώπη δεν είναι ακριβώς συντηρητικά με την αμερικανική έννοια. Πιο συγκεκριμένα, δεν υποστηρίζουν τις ελεύθερες αγορές και τα περισσότερα επιδιώκουν μια πιο γενναιόδωρη υγειονομική περίθαλψη, και μεγαλύτερη πρόνοια στα συνταξιοδοτικά συστήματα των εθνών κρατών τους. Διάφοροι πάντως αναλυτές θεωρούν πως ο λόγος της εκλογικής καθείσδυσης των εθνικιστικών κομμάτων είναι η γενική ανασφάλεια και ανησυχία που προκλήθηκε μετά το Brexit και τις πρώτες μέρες της διακυβέρνησης Tραμπ. Μπορεί ορισμένοι να πιστεύουν ότι η ακροδεξιά φλόγα άρχισε να τρεμοπαίζει, εντούτοις με την πορεία που δείχνουν να παίρνουν τα πράγματα στην Ευρώπη, φαντάζει δύσκολο τα κόμματα αυτά να εγκαταλείψουν τον αγώνα τους για κατάληψη της εξουσίας.