ΚΛΙΜΑΚΩΝΕΤΑΙ Η ΕΝΤΑΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΓΚΥΡΑΣ-ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ ΕΝΟΨΕΙ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΕΩΝ

Οι προεκλογικές σκοπιμότητες, οι συλλήψεις δημοσιογράφων, οι αντιπαραθέσεις με σενάρια κατασκοπίας Τούρκων ιμάμηδων και η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Μπούντεσταγκ προκαλούν αλλαγή φάσης στις σχέσεις των δυο χωρών

«Το βαθύ κράτος εντός της Γερμανίας ασκεί συστηματικές πιέσεις στην τουρκική κοινότητα», δήλωσε ο Τσαβούσογλου

Σε τεντωμένο σχοινί βαδίζουν οι σχέσεις Άγκυρας-Βερολίνου, μετά τη γερμανική «πόρτα» που έφαγε ο Τούρκος Υπουργός Δικαιοσύνης Μπεκίρ Μποζντάγ, στο αίτημά του για πραγματοποίηση εκδήλωσης στην πόλη Γκάγκεναου. Επικαλούμενες έλλειψη χώρου στον χώρο στάθμευσης, οι Αρχές της πόλης ματαίωσαν την εκδήλωση, ενώ την Παρασκευή υπήρξε προειδοποιητικό τηλεφώνημα για βόμβα στο δημαρχείο, όπου επρόκειτο να πραγματοποιηθεί η ομιλία.

Η στάση των γερμανικών Αρχών εξόργισε την Τουρκία, αφού η ομιλία εντασσόταν στο ευρύτερο πλαίσιο της προσπάθειας της Άγκυρας να αντλήσει ψήφους από τα 3 εκατομμύρια Τούρκων πολιτών που ζουν στη χώρα, ενόψει του δημοψηφίσματος του Απριλίου για την ενίσχυση των εξουσιών του Ερντογάν.

Το περιστατικό αυτό αποτελεί τον τελευταίο κρίκο στην αλυσίδα προβλημάτων μεταξύ των δυο χωρών, με αποκορύφωμα την τουρκική οργή για την αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας από τη Γερμανική Βουλή τον περασμένο Ιούνιο. Μπορεί η όξυνση των σχέσεων να ερμηνευτεί ως μια προσπάθεια συσπείρωσης των ψηφοφόρων ενόψει των επερχόμενων εκλογών στη Γερμανία, ωστόσο τα θεμέλια των άλλοτε ισχυρών σχέσεων Βερολίνου-Άγκυρας δείχνουν να κλονίζονται, κυρίως λόγω της τουρκικής αλαζονείας.

«Φλεγόμενες» οι σχέσεις

Με αφορμή την ακύρωση της ομιλίας, ο Τούρκος Υπουργός Δικαιοσύνης χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα εναντίον της Γερμανίας, για την οποία είπε πως «πρέπει να μάθει να συμπεριφέρεται, αν θέλει να διατηρήσουμε τις σχέσεις μας». Από την πλευρά του, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου έκανε λόγο για «βαθύ κράτος» εντός της Γερμανίας, που «ασκεί συστηματικές πιέσεις στην τουρκική κοινότητα».

Οι δηλώσεις του Τσαβούσολγου απηχούν μια γενική ανάφλεξη των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες εντάθηκαν ακόμη περισσότερο με τη σύλληψη τη Δευτέρα του Ντενίζ Γιουτσέλ, του ανταποκριτή της γερμανικής εφημερίδας «Die Welt» στην Άγκυρα. Ο τουρκικής καταγωγής Γερμανός ανταποκριτής προφυλακίστηκε από τις τουρκικές Αρχές, με την κατηγορία διασποράς προπαγάνδας υπέρ τρομοκρατικής οργάνωσης, υποκίνησης του κοινού στη βία και υποκίνηση μίσους.

Αφορμή υπήρξε η δημοσιοποίηση από χακαρισμένα ηλεκτρονικά μηνύματα του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας Μπεράτ Αλμπαϊράκ, γαμπρού του Προέδρου Ερντογάν. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ είπε πως η σύλληψη καταδεικνύει τις διαφορές των κυβερνήσεων των δύο χωρών, όσον αφορά τον τρόπο που αντιμετωπίζουν την ελευθεροτυπία και την ελευθερία της γνώμης. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα, που υπεκλάπησαν από ομάδα αριστεριστών χάκερς, ρίχνουν φως στις πολιτικές πιέσεις που ασκεί η τουρκική κυβέρνηση στα ΜΜΕ και τις στρατηγικές χειραγώγησης της κοινής γνώμης στους ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης.

Το δημοψήφισμα και οι εκλογές

Όπως είναι αναμενόμενο, η ισλαμική κυβέρνηση του ΑΚΡ και ο Ταγίπ Ερντογάν θα θελήσουν να συσπειρώσουν το εκλογικό σώμα υπέρ τους με κάθε τρόπο, αυξάνοντας τους εθνικιστικούς τόνους, όπως ήδη γίνεται στην Ελλάδα με τις προκλήσεις στο Αιγαίο και την Κύπρο. Την ίδια ώρα, όμως, αναμένεται να αυξήσουν την ένταση με σημαντικούς εταίρους τους όπως είναι η Γερμανία, προκειμένου να εκμεταλλευτούν τα αντιευρωπαϊκά αισθήματα της βάσης των ψηφοφόρων τους. Ωστόσο, σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις στην Τουρκία, η επικράτησή του «ναι» στο δημοψήφισμα κάθε άλλο παρά βέβαιη αρχίζει να θεωρείται, μιας και το «όχι» φαίνεται να κερδίζει διαρκώς έδαφος. Αρκετοί αναλυτές προβλέπουν ότι αν τα νούμερα των δημοσκοπήσεων συνεχίσουν να μην είναι καλά, τότε η κυβέρνηση μπορεί και να ακυρώσει τις εκλογές.

Μπροστά οι Σοσιαλδημοκράτες

Δεν είναι όμως μόνο στην Τουρκία που γίνονται κινήσεις και δηλώσεις για συσπείρωση του εκλογικού σώματος. Από την πλευρά τους οι Τούρκοι κατηγορούν τους Γερμανούς ότι προσπαθούν με τη συμπεριφορά τους αυτή να ενώσουν τους συντηρητικούς ψηφοφόρους για τις επερχόμενες ομοσπονδιακές βουλευτικές εκλογές. Πάντως, σύμφωνα δημοσκόπηση της εφημερίδας «Bild», τo Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD), με υποψήφιο καγκελάριο τον Μάρτιν Σουλτς, προηγείται της χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU/CSU), αφού το τελευταίο διάστημα βρίσκεται κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες μπροστά σε σχέση με την προηγούμενη δημοσκόπηση. Αντίθετα, το συντηρητικό κόμμα με υποψήφια καγκελάριο την κ. Μέρκελ χάνει μια μονάδα και σε περίπτωση εκλογών θα ερχόταν δεύτερο κόμμα, λαμβάνοντας 30,5%.

Ιμάμηδες «κατάσκοποι»

Υπενθυμίζεται ότι τον προηγούμενο μήνα οι γερμανικές Αρχές ερεύνησαν διαμερίσματα τεσσάρων ιμάμηδων του τουρκικού ισλαμικού ιδρύματος Ditib σε δύο κρατίδια της χώρας, οι οποίοι θεωρήθηκαν ύποπτοι για διενέργεια κατασκοπίας για λογαριασμό της τουρκικής κυβέρνησης σε βάρος υποστηρικτών του ιερωμένου Φετουλάχ Γκιουλέν.

Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων της Τουρκίας, ο Μεχμέτ Γκορμέζ, κατήγγειλε πως οι έρευνες της γερμανικής αστυνομίας υποκινήθηκαν από το κλίμα «ισλαμοφοβίας» λόγω του προεκλογικού κλίματος και αρνήθηκε κατηγορηματικά πως οι ιμάμηδες έχουν εμπλακεί σε οποιαδήποτε κατασκοπευτική δραστηριότητα. Ακόμη ένα πρόβλημα μεταξύ των δυο ήταν το τουρκικό αίτημα προς τις γερμανικές Αρχές, για απόρριψη των αιτημάτων ασύλου των 40 Τούρκων στρατιωτικών, για τους οποίους η Άγκυρα προβάλλει την κατηγορία ότι συμμετείχαν στο αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου.

Αναξιόπιστοι οι Τούρκοι

Η αρνητική πάντως εικόνα της Τουρκίας και γενικά των Τούρκων στη Γερμανία άρχισε εδώ και καιρό να διογκώνεται. Σύμφωνα με έρευνα του πρώτου δημόσιου γερμανικού καναλιού ARD μέσα στο 2016, η συντριπτική πλειοψηφία των Γερμανών, το 91%, δεν θεωρούν την Τουρκία αξιόπιστο εταίρο. Το 89% των Γερμανών τάχθηκαν επίσης υπέρ της πλήρους εκπλήρωσης των κριτηρίων τα οποία είχε θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χορήγηση βίζας σε Τούρκους πολίτες, ενώ μόνο το 7% τάχθηκαν υπέρ της άρσης των περιορισμών χωρίς απαραίτητα την εκπλήρωση του συνόλου των όρων, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η συμφωνία για το προσφυγικό.

Ήδη, πάντως, από το 2012 έρευνα του ινστιτούτου Info φανέρωσε το μεγάλο πρόβλημα της Γερμανίας να αφομοιώσει τους Τούρκους μετανάστες. Σύμφωνα με το ινστιτούτο, το 45% των Γερμανών πολιτών τουρκικής καταγωγής θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα στην Τουρκία και μόνο το 15% εξ αυτών αισθάνονται ως πατρίδα τους τη Γερμανία. Επιπλέον, το 62% από τους 1.000 ερωτηθέντες σε όλη την χώρα απάντησαν πως αισθάνονται καλύτερα μόνο εάν έχουν κοντά τους άλλους Τούρκους.

Η αναγνώριση της Γενοκτονίας

Ως κορύφωση της έντασης μεταξύ των δυο χωρών μπορεί θα θεωρηθεί η αναγνώριση της σφαγής των Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως «Γενοκτονία» από τη γερμανική Βουλή τον Ιούνιο του 2016. Ο Ερντογάν μίλησε τότε για «σοβαρό αντίκτυπο» στις διμερείς σχέσεις, ανακαλώντας μάλιστα τον Τούρκο τον πρεσβευτή στη Γερμανία. Ο Αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης Νουμάν Κουρτουλμούς έκανε λόγο για «ιστορικό λάθος» και για υιοθέτηση «διαστρεβλωμένων και ανεδαφικών ισχυρισμών».

Ο Υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου «κατακεραύνωσε» τη Γερμανία, λέγοντας ότι «ανεύθυνες και αβάσιμες αποφάσεις δεν μπορούν να κρύψουν το μαύρο παρελθόν μίας χώρας. Ο τρόπος για να κλείσετε τις μαύρες σελίδες της ιστορίας σας δεν είναι να αμαυρώσετε την ιστορία άλλων χωρών, με ανεύθυνες και αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», ανέφερε τότε ο Τσαβούσογλου χαρακτηριστικά. Η Άγκυρα άφησε μάλιστα να εννοηθεί πως αναγνώριση της Γενοκτονίας από τη Γερμανική Βουλή θα τορπιλίσει τη συμφωνία για το Προσφυγικό, προκαλώντας ένταση με την τουρκική κοινότητα των 3 εκατομμυρίων της Γερμανίας.

Οικονομικο-στρατιωτικοί δεσμοί

Πέραν όμως από αυτά, είναι γνωστό πως οι δυο χώρες διατηρούν στενές οικονομικές σχέσεις, τις οποίες αμφότερες δεν θα θελήσουν να διαταράξουν. Όπως πολλές άλλες χώρες, η Τουρκία είναι σημαντική για την εξαγωγική γερμανική οικονομία. Το 2015, η Γερμανία προμήθευσε με εμπορεύματα αξίας 22,4 δις ευρώ την Τουρκία, η οποία βρίσκεται στη 14η θέση μεταξύ των εξαγωγικών προορισμών της Γερμανίας.

Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα της τουρκικής κυβέρνησης, ο όγκος των διμερών εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Τουρκίας και της Γερμανίας το 2015 έφτασε τα 34,8 δις δολάρια (Εξαγωγές: 13,4 δις δολάρια, Εισαγωγές: 21,4 δις δολάρια), που αντιστοιχεί σε μείωση 7,3% σε σύγκριση με το 2014. Υπάρχουν επιπλέον σχεδόν 6.400 γερμανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σχεδόν σε κάθε τομέα στην Τουρκία. Αντίστοιχα, οι τουρκικές επενδύσεις στη Γερμανία κατά την περίοδο 2002-2015 έφθασαν το 1,9 δις δολάρια. Πέρυσι, πάνω από 5,5 εκατομμύρια Γερμανοί τουρίστες επισκέφθηκαν την Τουρκία.

Η Τουρκία αποτελεί παράλληλα ένα σημαντικό σύμμαχο για τη Γερμανία λόγω των παρεμβάσεων του γερμανικού στρατού στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, στην τουρκική αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ βρίσκονται γερμανικά αεροσκάφη Tornados και 1.200 στρατεύματα.