Ο ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΑ ΧΑΡΤΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗ «Σ»

Ο Καρμένου Βέλα μιλά με εγκωμιαστικά λόγια για τις προσπάθειες που καταβάλλει η χώρα μας στο θέμα αυτό, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, πως η πλήρης εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας διαχείρισης αποβλήτων είναι δυνατό να συμβάλει στη δημιουργία πάνω από 2.000 θέσεων εργασίας στην Κύπρο

Οι δικές μας μελέτες δείχνουν ότι η πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, ο οικολογικός σχεδιασμός, η επαναχρησιμοποίηση, καθώς και παρόμοια μέτρα θα μπορούσαν να αποδώσουν καθαρή εξοικονόμηση €600 δισεκατομμυρίων ή 8% του ετήσιου κύκλου εργασιών στις επιχειρήσεις στην ΕΕ

Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρά πλεονεκτήματα στα πεδία της οικολογικής βιομηχανίας και οικολογικής καινοτομίας. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η απασχόληση σε αυτούς τους τομείς συνέχισε να αναπτύσσεται, με τις θέσεις εργασίας να καταγράφουν αύξηση από 3 σε 4,2 εκατομμύρια

Τα κυριότερα γεγονότα για το 2017 θα είναι, μεταξύ άλλων, μια νέα στρατηγική για τα πλαστικά στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, η εξέταση δυνητικών τρόπων για τη βελτίωση της διασύνδεσης μεταξύ χημικών, προϊόντων και νομοθεσίας για τη διαχείριση αποβλήτων, καθώς και ένα πλαίσιο παρακολούθησης της προόδου που σημειώνεται

Σε έναν πρώτο απολογισμό των αποτελεσμάτων για προώθησης της κυκλικής οικονομίας στις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβαίνει, σε συνέντευξή του στη «Σ», ο Ευρωπαίος Επίτροπος Καρμένου Βέλα, έναν χρόνο μετά την υιοθέτηση δέσμης μέτρων από την Κομισιόν. Αρχικά αναφέρει πως, αν και ακόμα είμαστε στην αρχή, εντούτοις, εμφανίζεται αρκετά ευχαριστημένος από τα έως τώρα αποτελέσματα.

Την ίδια ώρα, μιλά με εγκωμιαστικά λόγια για τις ενέργειες της Κύπρου, ενώ τονίζει τον σημαίνοντα ρόλο που διαδραματίζει η εμπλοκή της ΕΤΕπ στις προσπάθειες προώθησης της κυκλικής οικονομίας. Ταυτόχρονα, επισημαίνει τους λόγους για τους οποίους κρίνεται απαραίτητη η προώθηση της κυκλικής οικονομίας, τονίζοντας τα πολλαπλά οικονομικά οφέλη από αυτήν.

Έναν χρόνο και κάτι μετά την έγκριση δέσμης μέτρων για την κυκλική οικονομία πώς αξιολογείτε τα αποτελέσματα-κατάσταση; Είστε ικανοποιημένοι από την ανταπόκριση πολιτών και εταιρειών;

Συνολικά, είμαι πολύ ευχαριστημένος, αν και βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή - η υιοθέτηση του πακέτου δεν ήταν παρά το πρώτο βήμα. Οι νομοθετικές προτάσεις για τα απόβλητα πρέπει να γίνουν ευρωπαϊκός νόμος, ενώ αναμένονται πολλά από τα μέτρα του Σχεδίου Δράσης. Εντούτοις, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος - οι προτάσεις για τα απόβλητα προχωρούν ικανοποιητικά μέσω των άλλων θεσμών, ενώ έχουν τεθεί ως προτεραιότητα από το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Διάβασα με ικανοποίηση ότι η Επίτροπος Περιβάλλοντος της Κύπρου Ιωάννα Παναγιώτου διοργάνωσε ένα συνέδριο τον Φεβρουάριο με θέμα τις συγκεκριμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κύπρος. Και ορισμένες από αυτές, ιδιαίτερα στο πεδίο της διαχείρισης αποβλήτων, είναι σημαντικές. Ευελπιστούμε ότι η Επισκόπηση της Εφαρμογής της Περιβαλλοντικής Πολιτικής (Environmental Implementation Review) θα βοηθήσει την Κύπρο να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί σε άλλες χώρες.

Τον Μάιο, θα αφιερώσουμε μία εβδομάδα στους τρόπους με τους οποίους η πράσινη οικονομία μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η εύρεση ευκαιριών απασχόλησης στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας συνιστά σημαντικό μέρος αυτής της πρόκλησης. Επίσης, το σχέδιο δράσης προχωρά ικανοποιητικά. Το πρόγραμμα Εργασίας για τον Οικολογικό Σχεδιασμό (Ecodesign Working plan) την περίοδο 2016-2019 υιοθετήθηκε γύρω στα τέλη του περασμένου έτους, με επίκεντρο τις ομάδες προϊόντων που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες για εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων.

Η νομοθετική πρόταση για τα λιπάσματα παρουσιάστηκε πριν από σχεδόν έναν χρόνο, με στόχο την ενίσχυση της αγοράς λιπασμάτων από δευτερογενείς πρώτες ύλες, αλλά και την αποσαφήνιση της κατάστασης σχετικά με προϊόντα που προέρχονται από βιολογικά απόβλητα.

Έχουμε προχωρήσει σε ενέργειες σχετικά με τα απορρίμματα τροφίμων, δημιουργώντας μια Πλατφόρμα για τη συσπείρωση των ενδιαφερόμενων μερών και τον προσδιορισμό βέλτιστων πρακτικών ενώ, όσον αφορά τον τομέα των οικοδομών, παρουσιάσαμε ένα νέο πρωτόκολλο για τη διαχείριση Αποβλήτων από κατασκευές και κατεδαφίσεις, προκειμένου να διευκολύνονται ο διαχωρισμός των αποβλήτων στην πηγή, η συλλογή και η αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους. Τόσο οι πολίτες όσο και οι επιχειρήσεις ανταποκρίνονται θετικά. Αυτό γίνεται σαφές από τις εφαρμογές που έχουμε δημιουργήσει στις διάφορες πλατφόρμες.

Πιστεύετε ότι θα δώσει περαιτέρω ώθηση στο όλο θέμα η συμμετοχή και η συμβολή της ΕΤΕπ;

Δεν είναι δυνατό να πραγματοποιήσουμε μια τέτοια μετάβαση χωρίς επαρκή οικονομική στήριξη, συνεπώς δεν μπορεί παρά να θεωρείται ευτύχημα να έχει κανείς δίπλα του τον μεγαλύτερο πολυμερή δανειστή στον κόσμο! Πέραν από αυτό, το ζήτημα δεν είναι απλώς η χρηματοδότηση που παρέχουν. Η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας τους είναι εξίσου σημαντική και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο χαιρόμαστε που διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο στη χρηματοδοτική πλατφόρμα.

Είναι ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί η σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ), των Εθνικών Αναπτυξιακών Τραπεζών και θεσμικών επενδυτών, καθώς και να διασφαλιστεί η συμμετοχή Υπουργείων των Κρατών Μελών, ΜΚΟ και άλλων ενδιαφερομένων στον τομέα της Κυκλικής Οικονομίας. Η πλατφόρμα θα μας προσφέρει μία καλή επισκόπηση της οικονομικής κατάστασης όσον αφορά την κυκλική οικονομία.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εντοπίσουμε ευκαιρίες, να ενισχύσουμε την πληροφόρηση και να πετύχουμε την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των φορέων υλοποίησης πιθανών έργων. Αποτελεί έναν τρόπο για να διασφαλίσουμε ότι οι υφιστάμενες συμβουλευτικές υπηρεσίες σε οργανισμούς όπως η ΕΤΕ αξιοποιούνται στον μέγιστο βαθμό, καθώς και ότι οι ειδικοί της ΕΤΕ χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη της ανάπτυξης και της δόμησης έργων κυκλικής οικονομίας, βελτιώνοντας την αποδοτικότητά τους.

Ελπίζω ότι η πλατφόρμα θα δώσει ώθηση στην απορρόφηση κονδυλίων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) και το πρόγραμμα Horizon 2020, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «InnovFin-EU Finance for Innovators». Και τα δύο είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση έργων κυκλικής οικονομίας, αλλά το ποσοστό απορρόφησης είναι χαμηλό. Είμαι βέβαιος ότι η πλατφόρμα θα συμβάλλει στη βελτίωση αυτής της παραμέτρου.

Η μετάβαση σε μία κυκλική οικονομία τι οφέλη θα προσφέρει στις χώρες που θα την προωθήσουν, αλλά και ευρύτερα στην Ευρώπη;

Κάθε φορά που οι οικονομολόγοι ερευνούν αυτό το ζήτημα, καταλήγουν σχεδόν πάντα σε καλά συμπεράσματα. Οι δικές μας μελέτες δείχνουν ότι η πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, ο οικολογικός σχεδιασμός, η επαναχρησιμοποίηση, καθώς και παρόμοια μέτρα θα μπορούσαν να αποδώσουν καθαρή εξοικονόμηση €600 δισεκατομμυρίων ή 8% του ετήσιου κύκλου εργασιών στις επιχειρήσεις στην ΕΕ ενώ, ταυτόχρονα, θα εξασφαλιζόταν μείωση της συνολικής ετήσιας εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου κατά 2-4%.

Το ίδρυμα Ellen MacArthur διαβλέπει ακόμη περισσότερα πλεονεκτήματα, με πιθανή αύξηση του ΑΕΠ της ΕΕ κατά σχεδόν 4%. Και σε άλλες μελέτες τα προβλεπόμενα οικονομικά μεγέθη είναι ακόμη πιο υψηλά. Οι θέσεις εργασίας αφορούν διάφορους τομείς. Υπάρχουν πολλές δυνατότητες σε τομείς όπως η επαναχρησιμοποίηση, η ανακατασκευή και η επισκευή, λόγου χάριν. Επίσης, εξίσου σημαντικές είναι οι δυνατότητες απασχόλησης που αφορούν επαγγέλματα χαμηλής, μέτριας και υψηλής εξειδίκευσης στα πεδία του οικολογικού σχεδιασμού, της μηχανικής, της διαλογής αποβλήτων και της ανακύκλωσης, καθώς και σε νέες υπηρεσίες που βασίζονται στην ενοικίαση ή τον διαμοιρασμό προϊόντων.

Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρά πλεονεκτήματα στα πεδία της οικολογικής βιομηχανίας και οικολογικής καινοτομίας. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η απασχόληση σε αυτούς τους τομείς συνέχισε να αναπτύσσεται, με τις θέσεις εργασίας να καταγράφουν αύξηση από 3 σε 4,2 εκατομμύρια. Το μερίδιό μας αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της αγοράς, η αξία της οποίας ανέρχεται σε ένα τρισεκατομμύριο, ποσό που αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2020. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι υπάρχει μια μεγάλη αγορά εκεί έξω που μας περιμένει.

Τι βήματα έχουν γίνει μέχρι σήμερα και τι να αναμένουμε στο μέλλον;

Οδηγός μας είναι το Σχέδιο Δράσης, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από 50 στοιχεία. Τα κυριότερα γεγονότα για το 2017 θα είναι μια νέα στρατηγική για τα πλαστικά στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, η εξέταση δυνητικών τρόπων για τη βελτίωση της διασύνδεσης μεταξύ χημικών, προϊόντων και νομοθεσίας για τη διαχείριση αποβλήτων, μία νομοθετική πρόταση για την επαναχρησιμοποίηση του νερού, καθώς και ένα πλαίσιο παρακολούθησης της προόδου που σημειώνεται στην επίτευξη της κυκλικής οικονομίας.

Η στρατηγική για τα πλαστικά θα βελτιώσει την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση πλαστικών, ενώ θα πρέπει να συμβάλλει στην πρόληψη της διαρροής πλαστικού στο περιβάλλον, ιδιαίτερα στους ωκεανούς. Πάνω από το 90% των πλαστικών σήμερα εξακολουθεί να παράγεται με πρώτη ύλη τα ορυκτά καύσιμα, επομένως θα ασχοληθούμε και με τη μείωση αυτού του ποσοστού. Η πρόταση για την επαναχρησιμοποίηση του νερού πρέπει να καθορίσει τα πρότυπα, ώστε το νερό να επαναχρησιμοποιείται για άρδευση και ανατροφοδότηση του υδροφόρου ορίζοντα.

Μεγάλο τμήμα της Ευρώπης βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με την εξάντληση υδάτινων πόρων, επομένως πρόκειται για έναν σπουδαίο τρόπο μείωσης της πίεσης που ασκείται στο υδάτινο περιβάλλον και αύξησης της ανακύκλωσης των θρεπτικών συστατικών που περιέχουν τα λύματα. Η Κύπρος έχει σημειώσει πρόοδο σε αυτό το πεδίο, αλλά η τεχνολογία δεν χρησιμοποιείται ευρέως στην υπόλοιπη Ευρώπη, κάτι που θα θέλαμε να αλλάξει.

Το πλαίσιο παρακολούθησης θα βασιστεί στους υφιστάμενους Πίνακες Επιδόσεων για την Αποδοτική Χρήση Πόρων και τις Πρώτες Ύλες, αλλά εύχομαι να συμπεριλάβει και άλλους δείκτες οι οποίοι αποτυπώνουν και τα βασικά χαρακτηριστικά της κυκλικής οικονομίας. Και θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με την παρακολούθηση των Στόχων Αειφόρου Ανάπτυξης.

Οι Ευρωπαίοι πιστεύετε ότι γνωρίζουν τα οφέλη της ανακύκλωσης; Αν όχι, τι άλλο μπορεί να γίνει για να καθιερωθεί αυτή η κουλτούρα;

Συναντάμε μεγάλες διαφορές στην Ευρώπη σε αυτό το θέμα. Ολοένα και περισσότεροι πολίτες είναι σε θέση να κατανοήσουν τη λογική αυτής της διαδικασίας, εντούτοις, πολλά εξαρτώνται από τις υπάρχουσες υποδομές, την ανάπτυξη συστημάτων χωριστής διαλογής, τη θέσπιση οικονομικών κινήτρων για ανακύκλωση, εκστρατείες για την ενίσχυση της πληροφόρησης και τις διοικητικές δεξιότητες σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε.

Συνεργαζόμαστε στενά με τα κράτη-μέλη που υστερούν, εξασφαλίζοντας την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και ενθαρρύνοντας την αξιοποίηση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, όπου είναι δυνατό. Η ανακύκλωση πράγματι απαιτεί σημαντική επένδυση προκαταβολικά, εντούτοις, προσφέρει υψηλές αποδόσεις. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, τα έργα διαχείρισης αποβλήτων πρόκειται να απορροφήσουν συνολικά €874 εκατομμύρια από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ), εκ των οποίων €217,3 εκατομμύρια θα διατεθούν για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική χρήση πόρων, ενώ €127 εκατομμύρια αφορούν τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων διαχείρισης αποβλήτων.

Μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η πλήρης εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας διαχείρισης αποβλήτων είναι δυνατό να συμβάλει στη δημιουργία πάνω από 2.000 θέσεων εργασίας στην Κύπρο και στην αύξηση του ετήσιου κύκλου εργασιών του τομέα διαχείρισης αποβλήτων κατά τουλάχιστον €200 εκατομμύρια. Αυτά τα πράγματα πρέπει να γίνουν γνωστά, καθώς γίνεται σαφές ότι η αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης δεν είναι απλώς ζήτημα ηθικής. Σημαίνει θέσεις εργασίας και ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο. Στόχοι για τους οποίους προφανώς αξίζει κανείς ν’ αγωνιστεί.