Ο ρόλος του Έσπεν Μπαρθ Έιντε στις διαπραγματεύσεις και οι δηλώσεις του ΠτΔ για το ζήτημα των εποίκων υπήρξαν μεταξύ των θεμάτων που απασχόλησαν τον δημόσιο διάλογο ανάμεσα στα κόμματα. Αυτή την εβδομάδα φιλοξενούμε στο Ρινγκ τον Εκπρόσωπο Τύπου του ΑΚΕΛ Στέφανο Στεφάνου και την Εκπρόσωπο Τύπου της ΕΔΕΚ Μαρία Παναγιώτου.

Ερωτήσεις

1) Σας αφήνει ικανοποιημένους η μέχρι τώρα δράση και στάση του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΟΗΕ στην Κύπρο Έσπεν Μπαρθ Έιντε, ή μήπως ήρθε η ώρα αντικατάστασής του;

2) Συμφωνείτε με τα όσα δήλωσε ο ΠτΔ σε πρόσφατη συνέντευξή του, ότι, δηλαδή, πέραν των 55-60 χιλιάδων εποίκων που θα παραμείνουν στο νησί για ανθρωπιστικούς λόγους, θα παραμείνουν και οι υπόλοιποι στη βάση αδειών παραμονής και εργασίας;

3) Είναι εφικτή μια λύση του Κυπριακού που θα αφήνει ικανοποιημένες όλες τις μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ, Ρωσία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία), ή υπάρχει κίνδυνος να γίνουμε αιτία σύγκρουσης περιφερειακών συμφερόντων;

Απαντήσεις Στέφανου Στεφάνου

1. Θα ήταν αντιπαραγωγικό και επιζήμιο, την ώρα που τρέχει η διαδικασία διαπραγμάτευσης, να ζητηθεί η αντικατάσταση του ειδικού αντιπροσώπου. Θα ήταν αντιπαραγωγικό και επιζήμιο τόσο για τη διαδικασία όσο και για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Θα προκαλούσε ερωτηματικά για τη σκοπιμότητα και τη χρονική συγκυρία του αιτήματός μας, και αυτό ενδεχομένως να προκαλέσει ζημιά στην αξιοπιστία μας. Στο παρελθόν αμφισβητήθηκαν μερικοί ειδικοί αντιπρόσωποι και ακολούθως μας προέκυψαν χειρότεροι. Επομένως, αντί να ασχολούμαστε με τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του ΟΗΕ, καλύτερα είναι να επικεντρωνόμαστε στις διαπραγματεύσεις και την ίδια ώρα να αναπτύσσουμε απευθείας σχέσεις τόσο με τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ όσο και με το Συμβούλιο Ασφαλείας, έτσι ώστε να μπορούμε να μεταφέρουμε απευθείας τις θέσεις και απόψεις μας.

2. Η λύση θα πρέπει να προνοεί για αποχώρηση των εποίκων. Όσοι έποικοι θα παραμείνουν στην Κύπρο για ανθρωπιστικούς λόγους (μικτοί γάμοι, έποικοι δεύτερης και τρίτης γενιάς κλπ), θα μείνουν ως πολίτες της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτή τη θέση η ελληνοκυπριακή πλευρά την έχει διαμορφώσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια, έστω κι αν κάποιοι προσποιούνται πως δεν τη γνωρίζουν. Απ' εκεί και πέρα, οι άδειες παραμονής και εργασίας θα πρέπει να είναι ομοσπονδιακή αρμοδιότητα. Πέρα από τη συμφωνία που υπάρχει για την πληθυσμιακή αναλογία 4:1, έχει συμφωνηθεί και η ρύθμιση της ροής Ελλήνων και Τούρκων πολιτών, η οποία επίσης θα είναι με αναλογία 4:1. Μ’ αυτόν τον τρόπο θα πρέπει να ρυθμίζονται οι άδειες παραμονής και εργασίας. Για τους υφιστάμενους Τούρκους εργαζόμενους, η λύση θα πρέπει να προνοεί συγκεκριμένη ρύθμιση για το πώς και πότε θα αποχωρήσουν από την Κύπρο.

3. Ναι, είναι εφικτή η λύση του Κυπριακού με τρόπο που να ικανοποιεί όλους. Άλλωστε, οι ανάγκες και τα συμφέροντα που αναπτύσσονται στην περιοχή διαμορφώνουν μια συγκυρία για επίτευξη λύσης. Η συγκυρία βέβαια δεν σημαίνει ότι αυτόματα θα φτάσουμε σε λύση ή σε λύση που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Κύπρου. Είναι γι’ αυτό που επιβάλλεται να παραμείνουμε επικεντρωμένοι στις διαπραγματεύσεις και να εργαστούμε για λύση που να εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα του λαού μας και του τόπου μας. Για να γίνει αυτό, επιβάλλεται στις διαπραγματεύσεις να δείχνουμε πραγματισμό, ο οποίος βέβαια να στηρίζεται σε αρχές και στη συμφωνημένη βάση λύσης.

Απαντήσεις Μαρίας Παναγιώτου

1. Ως ΕΔΕΚ, ήδη από τον Μάρτιο του 2015 είχαμε ζητήσει την απομάκρυνσή του. Αν ανατρέξει κανείς στα πρόσφατα δημοσιεύματα, που τον φέρουν να στήριζε στη Γενεύη τις τουρκικές θέσεις, να έχει μερίδιο ευθύνης για την πολεμική που δέχθηκε ο ΥΠΕΞ Ελλάδος από ξένα ΜΜΕ, αλλά και για τη στάση του στη Νέα Υόρκη (βλ. Σημερινή, 27-28/9/2016), τότε αντιλαμβάνεται πως η στάση του ήταν (και είναι) μεροληπτική υπέρ της τουρκικής πλευράς. Συχνά έχει εμπλακεί σε θέματα που δεν ήταν της αρμοδιότητάς του και προβάλλει μία ωραιοποιημένη εικόνα για την πορεία του δικοινοτικού διαλόγου, μιλώντας για τελευταία φάση και συνεχή πρόοδο, κάτι που δεν φαίνεται να τεκμηριώνεται από τις μέχρι σήμερα συγκλίσεις.

2. Ο ΠτΔ, σε αντίθεση με τα όσα ο ίδιος έλεγε πριν εκλεγεί και μη σεβόμενος τη θέληση της πλειοψηφίας των Ελληνοκυπρίων αλλά και την εντολή που του έδωσαν οι ψηφοφόροι του, αποδέχτηκε την παραμονή όλων των εποίκων στο νησί, αγνοώντας ότι οι άνθρωποι αυτοί βρέθηκαν παράνομα στην Κύπρο, μετά από οργανωμένο σχέδιο της Τουρκίας για αλλοίωση των πληθυσμιακών ισοζυγιών - μια πράξη η οποία στη διεθνή διπλωματία χαρακτηρίζεται ως έγκλημα πολέμου. Διερωτάται κανείς, πώς ο ΠτΔ αποδέχθηκε κάτι τέτοιο από τη στιγμή που σύμφωνα με το πρόσφατο έγγραφο που δόθηκε στα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου, δεν έχει ακόμη υπάρξει σύγκληση ως προς το ποιος θα εκδίδει αυτές τις άδειες παραμονής (βλ. Σημερινή, 10/1/2017). Δημιουργεί ερωτηματικά και η μέχρι σήμερα άρνησή του να προχωρήσει στην υλοποίηση της ομόφωνης απόφασης του Εθνικού Συμβουλίου του 2009, για απογραφή του πληθυσμού, ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς ποιοι και πόσοι είναι οι έποικοι που βρίσκονται σήμερα στο νησί. Στο πλαίσιο του 4:1 και των 220 χιλιάδων που αποδέχεται ως τον αριθμό των κατοίκων των κατεχομένων, ο ΠτΔ έχει αποδεχθεί και έναν αριθμό 114 χιλιάδων εποίκων, αριθμό μεγαλύτερο από τους Τουρκοκυπρίους, στους οποίους μάλιστα έχει συγκατατεθεί να παραχωρηθούν δικαιώματα επί των ελληνοκυπριακών περιουσιών που παράνομα σφετερίζονται.

3. Το ζητούμενο δεν είναι η ικανοποίηση των περιφερειακών και γεωπολιτικών συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων, αλλά των Κυπρίων. Πρέπει όμως να είμαστε ρεαλιστές. Εάν δεν προσπαθήσουμε να εκμεταλλευτούμε τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή, για να προωθήσουμε τις δικές μας θέσεις αρχών (π.χ. να αποτρέψουμε την Τουρκία από το να έχει άμεσο ή έμμεσο ρόλο και έλεγχο του νησιού), τότε πιο δύσκολα θα περάσουμε τις δικές μας θέσεις. Για όσο δεν κατανοούμε ότι θα πρέπει να δημιουργήσουμε συνθήκες εξισορρόπησης του περιβάλλοντος επίλυσης του Κυπριακού μέσα από μία διεκδικητική πολιτική και για όσο δεν διεκδικούμε την ενεργό εμπλοκή των μονίμων μελών του Σ.Α. και της ΕΕ με την ιδιότητα του μέλους, και όχι του παρατηρητή της διάσκεψης, τότε αναπόφευκτα η λύση θα είναι ετεροβαρής. Εξάλλου δεν μπορούμε να εναποθέτουμε όλες μας τις ελπίδες στις δυνάμεις εκείνες που συστηματικά επιχειρούσαν (και επιχειρούν) να διασφαλίσουν τα δικά τους γεωστρατηγικά συμφέροντα, παραγνωρίζοντας τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα των Κυπρίων.