Λίβυος ενάγει τη βρετανική κυβέρνηση για συνέργεια στην απαγωγή και παράδοσή του στον Γκαντάφι
Το Ανώτατο Δικαστήριο άνοιξε τον δρόμο για αγωγές εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου και από Ελληνοκυπρίους - θύματα των τουρκικών εισβολών

Ένας Λίβυος και η σύζυγός του κέρδισαν στο Ανώτατο Δικαστήριο να ενάγουν τη βρετανική κυβέρνηση, τον πρώην υπουργό Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας Τζακ Στρο και τον τότε επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής ομάδας της ΜΙ6, τον Σερ Μαρκ Άλεν.

Στις 17 Ιανουαρίου 2017, το Supreme Court στο Λονδίνο, η υψηλότερη βαθμίδα δικαστηρίου στην Αγγλία (το αντίστοιχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κύπρο), απέρριψε την έφεση της βρετανικής κυβέρνησης και συμφώνησε με την απόφαση του Εφετείου της 30ής Οκτωβρίου 2014, ότι ο Λίβυος Αμπντούλ Χακίμ Βελτάζ και η σύζυγός του, μαροκινής καταγωγής, Φατιμά Βουτσάρ, έχουν δικαίωμα να ενάγουν τη βρετανική κυβέρνηση για αποζημιώσεις, για τους ισχυρισμούς τους ότι το Ηνωμένο Βασίλειο συνεργάστηκε στην απαγωγή τους και την παράδοσή τους στην Τρίπολη, στην κυβέρνηση Γκαντάφι, πριν από μια δεκαετία και ευθύνονται για τα βασανιστήρια που υπέστησαν.

Ισχυρίζονται ότι υπήρξε συνεργασία ΜΙ6 (της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας εξωτερικού) και της αμερικανικής ΣΙΑ για την απαγωγή και παράδοσή τους, και υποστηρίζουν ότι ευθύνες φέρουν οι εν υπηρεσία τότε στο Λονδίνο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, υπουργός Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας Τζακ Στρο και ο τότε επικεφαλής της ομάδας αντιτρομοκρατικής οργάνωσης της ΜΙ6 Σερ Μαρκ Άλεν, το Υπουργείο Εσωτερικών και το Φόρεϊν Όφις (Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας). Όλοι αρνούνται ευθύνες. Οι ισχυρισμοί βασίζονται σε έγγραφα που βρέθηκαν στη Λιβύη μετά την πτώση του καθεστώτος Γκαντάφι και ότι ήσαν οι βρετανικές πληροφορίες που έπαιξαν τον μεγαλύτερο ρόλο στην απαγωγή και παράδοσή τους.

Κυβερνητικές σκιές
Οι δικηγόροι της κυβέρνησης υποστήριξαν διαχρονικά στα δικαστήρια ότι οι ισχυρισμοί του Λίβυου δεν πρέπει να ακουστούν, γιατί αφορούν ενέργειες σε άλλη χώρα, και με τη θέση αυτή είχε συμφωνήσει κατ' αρχήν το 2013 το Ανώτερο Δικαστήριο.

Όμως, οι τρεις δικαστές του Εφετείου, στο οποίο πήραν την υπόθεση ο Λίβυος και σύζυγός του, τον Οκτώβριο του 2014, ανέτρεψαν την απόφαση του Ανώτερου Δικαστηρίου και είπαν ότι ισχυρισμοί για παραβιάσεις του διεθνούς νόμου πρέπει να ακουστούν, και ότι ήταν προς το δημόσιο συμφέρον οι ισχυρισμοί για παράνομη παράδοση και ειδικά οι σημαντικές παραβιάσεις του διεθνούς νόμου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων να ερευνηθούν στα αγγλικά δικαστήρια.

Οι τρεις δικαστές ζήτησαν όπως ριχθεί φως στις σκοτεινές γωνιές της δράσης της κυβέρνησης, και όχι για πρώτη φορά. Επανειλημμένα στο παρελθόν το Εφετείο τόνισε ότι τα λάθη που σχετίζονται με τις μυστικές υπηρεσίες πρέπει να εξετάζονται, αν είναι να γίνεται σεβαστό το Κράτος Δικαίου.

Η απόφαση και η Κύπρος
Στις 17 Ιανουαρίου 2017, επτά δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου συμφώνησαν με την απόφαση του Εφετείου του 2014 και είπαν ότι οι ισχυρισμοί είναι τόσο σοβαροί που, αν δεν ακουστούν σε βρετανικό δικαστήριο, ίσως να μην μπορέσουν πουθενά αλλού στον κόσμο να ακουστούν.

Το ζεύγος προσφέρθηκε να συμφωνήσει με αποζημίωση μίας λίρας, μια απολογία και αποδοχή ευθύνης για τα βασανιστήρια που υπέστησαν. Η αποδοχή ευθύνης απορρίφθηκε.

Είναι ενδιαφέρον, όμως, όσον αφορά την Κύπρο, το τι επεσήμανε το Μπι Μπι Σι στο ειδησεογραφικό του, που πρέπει να προβληματίσει δικηγόρους, δικαστές, προσφυγικούς οργανισμούς και γενικά τα θύματα της τουρκικής βαρβαρότητας κατά τις δύο τουρκικές εισβολές στην Κύπρο. Έγραψε:

«Το ανώτατο δικαστήριό μας είπε ότι, έστω και αν άλλη χώρα είναι πρωταρχικά υπεύθυνη για τους ισχυρισμούς κακών ενεργειών, δεν υπάρχει λόγος να μην ακουστούν τα γεγονότα στα δικά μας δικαστήρια, αν υπάρχουν σοβαροί ισχυρισμοί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν με κάποιο τρόπο αναμεμειγμένο».

«Our highest court has said that even if another state is primarily responsible for the claimed wrongdoing, there's no reason to stop the facts being heard in our courts, if there are serious allegations that the UK was somehow involved».

Δηλαδή, με αυτή την απόφαση της ανώτατης δικαστικής Αρχής στην Αγγλία, Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες, θύματα τουρκικών βαρβαροτήτων και κακομεταχείρισης, αν όχι η κυβέρνηση εκ μέρους τους ή από μόνη της, μπορούν να ενάγουν το Ηνωμένο Βασίλειο για την ανάμειξη και όχι μόνον της βρετανικής κυβέρνησης το 1974 στις δύο τουρκικές εισβολές στην Κύπρο. Οι μαρτυρίες που υπάρχουν από τα ίδια τα βρετανικά επίσημα αποδεσμευμένα έγγραφα στοιχειοθετούν μια πολύ πιο σοβαρή υπόθεση εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου.

ΦΑΝΟΥΛΑ ΑΡΓΥΡΟΥ
Ερευνήτρια/δημοσιογράφος, Λονδίνο
(Ανταπόκριση και από το «Ράδιο Πρώτο», πρόγραμμα Λάζαρου Μαύρου 18.1.2017)