ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ, ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΘΑ ΚΡΙΝΟΥΝ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
Sudoku για γερούς λύτες αποτελεί η διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας και η προοπτική την επόμενη ημέρα μιας ενδεχόμενης λύσης στο Κυπριακό
Υπάρχουν υποψίες ότι ο τουρκικός παράγοντας θα θεωρήσει πως με τη διαγραφή των απαιτήσεών του, έχει συνεισφέρει επαρκώς στη χρηματοδότηση της λύσης
Η Τουρκία φαίνεται να έχει χρηματοδοτήσει το ψευδοκράτος με ποσά που πλησιάζουν τα $6 δισεκατομμύρια τα τελευταία 13 χρόνια
Η ενοποίηση των δύο τραπεζικών συστημάτων θα αποτελέσει το δυσκολότερο ίσως εγχείρημα για την εφαρμογή της λύσης
Τα στοιχεία που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, τόσο για την κατάσταση των μακροοικονομικών μεγεθών του ψευδοκράτους, όσο και για τα χρήματα που έχουν καταλήξει από το τουρκικό κράτος στα κατεχόμενα από το 2002 μέχρι το 2015, όσο επισφαλή κι αν είναι, δίνουν μια πρώτη εικόνα για το τι θα έχει να αντιμετωπίσει η «ενωμένη Κύπρος», σε περίπτωση λύσης.
Τρία είναι, όπως όλα δείχνουν, τα μεγάλα στοιχήματα της επόμενης ημέρας για την “ενωμένη” κυπριακή Οικονομία: η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, η προσαρμογή του τραπεζικού συστήματος στη “σκληρή”, ευρωπαϊκή πραγματικότητα και η μοίρα του χρέους του ψευδοκράτους προς την Τουρκία.
Δεμένοι με την Τουρκία
Έρμαιο του αποκλεισμού της από τις υπόλοιπες αγορές πέραν της Τουρκίας, αλλά και της τουρκικής λίρας, η οποία, αφού έχει περάσει μακρές περιόδους αστάθειας, δεν διανύει και την καλύτερη δυνατή περίοδό της μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2015, η οικονομία των κατεχομένων παρουσιάζει μια θολή εικόνα.
Μέσα από τα στοιχεία που συγκέντρωσε και δημοσίευσε στο twitter ο Μεταδιδακτορικός Συνεργάτης του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Νίκος Μούδουρος, συγκεντρώνοντας στοιχεία από την Πρεσβεία της Τουρκίας και διάφορα τμήματα του ψευδοκράτους, η οικονομία των κατεχομένων πέρασε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και αυξομειώσεις από την ευρωπαϊκή οικονομική κρίση. Τα ποσά που ακολουθούν έχουν μετατραπεί από τον πανεπιστημιακό κατά προσέγγιση σε αμερικανικά δολάρια ($), χάριν διευκόλυνσης της κατανόησης.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), αυτό διαμορφώθηκε στα $3,75 δις το 2010, στα $3,9 δις το 2011, στα $3,84 δις το 2012, στα $3,96 δις το 2013. Το 2014, το ΑΕΠ ανήλθε στα $4,03 δις, ενώ το 2015 το ΑΕΠ κατρακύλησε στα $3,61 δις, καταγράφοντας τις χαμηλότερες επιδόσεις της πενταετίας.
Η κρίση πέρασε και δεν ακούμπησε
Σημαντικό, δε, είναι το γεγονός ότι η κατάρρευση της κυπριακής Οικονομίας του 2013, «πέρασε και δεν ακούμπησε» την οικονομία του ψευδοκράτους, με την ανάπτυξη να «κρατάει γερά», κρατώντας το θετικό της πρόσημο ακόμα και στην πιο δύσκολη φάση της κι αυτό διότι η συγγένεια των δύο οικονομιών είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη.
Συγκεκριμένα, το 2010 ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας του ψευδοκράτους ανήλθε στο 3,7% και το 2011 στο 3,9%. Η χειρότερη χρονιά για τα κατεχόμενα υπήρξε το 2012, με τον δείκτη της ανάπτυξης να πέφτει στο 0,5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η ανάκαμψη ήταν σχετικά μεγάλη για το 2013, αφού ο σχετικός δείκτης κατέγραψε επιδόσεις που έφτασαν το 1,3%, ενώ το 2014 το άλμα ήταν τεράστιο, φτάνοντας το εντυπωσιακό 4,9% με το 2015 να κλειδώνει, σύμφωνα με τα στοιχεία, στο 4,5%.
Αξίζει εδώ να αναφέρουμε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης για τις ελεύθερες περιοχές το 2010 ήταν 1,3% και το 2011 0,3%. Το 2012 η κυπριακή οικονομία έκανε βαθιά βουτιά, καταγράφοντας ύφεση της τάξεως του -3,2%, ενώ το 2013 έπιασε πάτο με ύφεση που άγγιξε το -6%. Τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης φάνηκαν το 2014, όταν ο ρυθμός ανάπτυξης ανέβηκε στο -2,51%, ενώ τα πρώτα βήματα ανάπτυξης φάνηκαν μόλις το 2015, με το ρυθμό να γυρίζει σε θετικό πρόσημο στο +1,53%.
Τα νοικοκυριά επλήγησαν μόλις πέρσι
Όσον αφορά στην οικονομική κατάσταση του μέσου κατοίκου των κατεχομένων και, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία, χειρότερη χρονιά σε απόλυτους αριθμούς υπήρξε το 2015.
Έτσι, τη συγκεκριμένη χρονιά, το κατά κεφαλήν εισόδημα ανήλθε στα $13.457, σε σχέση με $15.109 που ήταν την προηγούμενη χρονιά και $15.038 το 2013, ενώ ως καλύτερη χρονιά εμφανίζεται το 2011 με το κατά κεφαλήν εισόδημα να ανέρχεται στα $15.404.
Συνεισφορά στο κόστος της λύσης;
Όσον αφορά στα χρήματα που έχει χορηγήσει η Τουρκία στο ψευδοκράτος, προκειμένου να ενισχύσει μια σειρά από τομείς, συμπεριλαμβανομένου του κατοχικού στρατού, τα μεγέθη που δημοσιεύονται και αφορούν την περίοδο από το 2002 μέχρι το 2015, είναι ενδεικτικά της εξάρτησης.
Συγκεκριμένα, η Τουρκία φαίνεται να έχει χρηματοδοτήσει τα κατεχόμενα με ποσά που πλησιάζουν τα $6 δισεκατομμύρια εντός 13 ετών. Αυτά δόθηκαν είτε με τη μορφή χορηγήσεων χωρίς την απαίτηση επιστροφής, είτε με τη μορφή πιστώσεων, δηλαδή δανείων τα οποία το ψευδοκράτος υπό κανονικές συνθήκες οφείλει να αποπληρώσει, με τις δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου να έχουν προσφάτως περιπλέξει την κατάσταση, λέγοντας πως στην περίπτωση λύσης, τα δάνεια δεν θα πρέπει να ανησυχούν την ελληνοκυπριακή πλευρά.
Όπως αναφέρουν στη «Σημερινή» ανώτατες διπλωματικές πηγές, η συγκεκριμένη αιχμή έχει περιπλέξει κάπως τα πράγματα, αναφορικά με το πώς η Τουρκία είναι διατεθειμένη να συνεισφέρει στη χρηματοδότηση του κόστους της λύσης.
Συγκεκριμένα, έχουν εγερθεί υποψίες ότι ο τουρκικός παράγοντας θα επιχειρήσει να διαμηνύσει ότι με τη διαγραφή των απαιτήσεών του, έχει συνεισφέρει επαρκώς στη χρηματοδότηση της λύσης, αποφεύγοντας κάθε άλλη συζήτηση για συνεισφορά.
Για τι ποσά μιλάμε;
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Τουρκία έχει χορηγήσει συνολικά $5,978 δισεκατομμύρια, εκ των οποίων τα $2,607 δισ. αποτελούν χορηγίες και τα $3,278 δισ. δάνεια.
Τα περισσότερα χρήματα που αποτελούν χορηγίες, κατέληξαν στις υποδομές του ψευδοκράτους, φτάνοντας τα $1,169 δισ., με την άμυνα να ακολουθεί με $1,218 δισ. Τα χρήματα αυτά επί της ουσίας κατέληξαν στη χρηματοδότηση και συντήρηση του κατοχικού στρατού. Όσον αφορά στον ιδιωτικό τομέα, αυτός έλαβε περίπου $219 εκ. προκειμένου να αναπτυχθεί όσο το δυνατόν.
Δανεικά κι αγύριστα
Τα δάνεια της Τουρκίας προς το ψευδοκράτος για τα 13 χρόνια, στα οποία αφορά η μελέτη, ανέρχονται στα $3,278 δισ.. Από αυτά, τα περισσότερα κατέληξαν στον δημόσιο τομέα, αγγίζοντας τα $2,752 δισ. Όπως ανέφερε ο κ. Μούδουρος, επί της ουσίας τα συγκεκριμένα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να καλυφθούν τα ελλείμματα του ψευδοκράτους στον προϋπολογισμό.
Τουρκικά χρήματα κατέληξαν και στον ιδιωτικό τομέα, τα οποία έφτασαν τα $208 εκ. Ωστόσο, εδώ τα στοιχεία που παρέχονται, δεν είναι πλήρη. Οι τουρκικές Αρχές και οι αρμόδιοι φορείς των κατεχομένων βρίσκονται ακόμα στη διαδικασία της επεξεργασίας για τα έτη από το 2011 μέχρι το 2015.
Σημαντικό στοιχείο αποτελούν και οι «Πιστώσεις Ενθάρρυνσης», οι οποίες ανέρχονται περίπου στα $92 εκ. και αφορούν σε δάνεια που προορίζονται για τη στήριξη ιδιωτικών πρωτοβουλιών, τόσο τουρκικών όσο και τουρκοκυπριακών, που δεν ανήκουν στη συγκροτημένη κατηγορία του ιδιωτικού τομέα, αλλά αφορούν ουσιαστικά και πάλι στο ιδιωτικό κεφάλαιο, μέσω άλλων διαδικασιών που δεν ξεκαθαρίζεται.
Χρηματοδότηση του τραπεζικού συστήματος
Τα δάνεια προς τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα και τις αναδιαρθρώσεις των τραπεζών, εμφανίζονται να είναι $317 εκ., ωστόσο θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τράπεζες των κατεχομένων έχουν κατά καιρούς αρνηθεί να συμμορφωθούν στις απόπειρες ελέγχων που έχει επιχειρηθεί να γίνουν από κλιμάκια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Κομισιόν και της Παγκόσμιας Τράπεζας, μη δίνοντας στοιχεία για την οικονομική τους κατάσταση.
Το κομμάτι της προσαρμογής του τραπεζικού συστήματος αναμένεται να δυσκολέψει αρκετά την εφαρμογή μιας ενοποίησης, μετά τη λύση, λόγω της εξάρτησης των εκεί τραπεζών από το τραπεζικό σύστημα της Τουρκίας, με τις περισσότερες τράπεζες στα κατεχόμενα να εκτιμάται ότι είναι υποκαταστήματα τουρκικών τραπεζών.
Καθώς αυτές, σε αντίθεση με τις τράπεζες που δραστηριοποιούνται στις ελεύθερες περιοχές, δεν ελέγχονται από την Κεντρική Τράπεζα, αλλά ούτε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο κίνδυνος οι εποπτικές αρχές να βρεθούν προ δυσάρεστων εκπλήξεων, είναι τεράστιος, ενώ οποιαδήποτε δυσάρεστη εξέλιξη στην πορεία της ταλαιπωρημένης και ασταθούς τουρκικής οικονομίας, θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην Κύπρο.
Δεδομένου, δε, ότι οι συγκεκριμένες τράπεζες δεν διέπονται από τους κανονισμούς και τις ρήτρες του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι θα εγερθούν ζητήματα μη θεμιτού ανταγωνισμού, που θα φέρουν τις κυπριακές τράπεζες σε δύσκολη θέση, σε μια εποχή που το τραπεζικό σύστημα δείχνει τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης.
