Η μέρα της αλήθειας για το Κυπριακό έφτασε και τις επόμενες μέρες αναμένεται να κριθεί στη Γενεύη της Ελβετίας το μέλλον των διαπραγματεύσεων. Στο Ρινγκ αυτής της βδομάδας φιλοξενούμε δυο έμπειρους νομικούς, τον Κρις Τριανταφυλλίδη και τον Μιχάλη Παπαπέτρου, των οποίων η εμπειρία στο Κυπριακό είναι πολύχρονη και αδιαμφισβήτητη.

Ερωτήσεις

1) Ποια εκτιμάτε πως θα είναι η μεγαλύτερη δυσκολία που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η πλευρά μας στις διαπραγματεύσεις των επόμενων ημερών;

2) Αφού ο Πρόεδρος Αναστασιάδης λέει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία (συνεπώς Ε/κ και Τ/κ) θα αντιπροσωπεύεται από τον ίδιο, τότε ο Μουσταφά Ακιντζί ποιους θα αντιπροσωπεύει; Μήπως θα μπορούσε να επικαλεστεί την ούτω καλούμενη «ΤΔΒΚ»;

3) Ποια είναι η ορθή συνταγματική διαδικασία που θα διασφαλίσει τη μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Απαντήσεις Κρις Τριανταφυλλίδη

1) Οι δυσκολίες είναι πολλές. Είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο διότι το Κυπριακό είναι ένα πάρα πολύ περίπλοκο πρόβλημα. Εξ ου και παραμένει άλυτο για 43 σχεδόν χρόνια. Οι δυσκολίες έχουν γίνει περισσότερες λόγω του τρόπου με τον οποίο τελικά δρομολογήθηκε η πραγματοποίηση αυτών των συναντήσεων. Και εξηγούμαι:- Παρά τις αρχικές δικές μας θέσεις, πάμε σ' αυτές τις διαπραγματεύσεις με πολλά θέματα «ανοικτά». Και εννοώ ακόμα και πέραν του εδαφικού. Επομένως, εκτός από τη δυσκολία επεξήγησης του ρόλου και την ιδιότητα του καθενός από τους συμμετέχοντες, υπάρχει η μεγάλη δυσκολία που θα προκύψει από το πάρε-δώσε, που αναπόφευκτα θα λάβει χώρα. Αν παραμέναμε συνεπείς στο τι λέγαμε, οι δυσκολίες θα ήταν πολύ λιγότερες. Η αρχική μας θέση ήταν ότι δεν θα πάμε στην τελική καθοριστική συνάντηση για συζήτηση των εγγυήσεων, αν δεν ήσαν όλα τα υπόλοιπα ζητήματα συμφωνημένα. Αυτό θα ξεκαθάριζε και το θέμα της ιδιότητας εκείνων που θα συμμετέχουν, αφού για το θέμα των εγγυήσεων συζητούν μόνο κράτη και όχι οι κοινότητες.

2. Είναι ένα από τα προβλήματα που προκύπτουν λόγω ακριβώς της μη τήρησης της αρχικής, ορθής, θέσης μας. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκπροσωπεί όλους τους έχοντες την υπηκοότητα του Κράτους. Άρα και τους Τουρκοκυπρίους που έχουν λάβει Κυπριακό Διαβατήριο και Ταυτότητα. Όταν π.χ. συμφωνεί κάτι στις Βρυξέλλες ως Πρόεδρος του κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό αφορά όλους τους υπηκόους της Δημοκρατίας. Στη Γενεύη, όμως, μία τέτοια εκπροσώπηση δεν στέκει στη λογική. Οι Τουρκοκύπριοι θα εκπροσωπούνται από τον ηγέτη της κοινότητάς τους. Αυτός όμως δεν έχει λογικά θέση σε μία συνάντηση Αρχηγών Κρατών. Θα συζητά, όμως, τα υπόλοιπα θέματα, που δυστυχώς παρέμειναν «ανοικτά», και αφορούν τις κοινότητες. Η παρουσία του σε μία συνάθροιση Αρχηγών Κρατών αναπόφευκτα οδηγεί τουλάχιστον σε συμπέρασμα αναβάθμισής του, δυστυχώς.

3. Η απάντηση είναι απλούστατη. Ρητή αναφορά στο Σύνταγμα της Ομόσπονδης Κύπρου, ότι η νέα συνταγματική τάξη πραγμάτων αποτελεί μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μπορεί το ότι π.χ. δεν θα υποβληθεί εκ νέου αίτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση να αποτελεί σοβαρή ένδειξη προς ένα τέτοιο συμπέρασμα. Το θέμα της μετεξέλιξης, όμως, είναι κεφαλαιώδους σημασίας και δεν μπορεί να το αφήσουμε να εξαρτάται από ενδείξεις και συμπεράσματα που θα καθορίσουν την κρίση κάποιου τρίτου, που ενδεχόμενα θα κληθεί να αποφανθεί αν και όταν αυτό αμφισβητηθεί από την άλλη πλευρά. Η ρητή αναφορά εξανεμίζει την πιθανότητα αμφισβήτησης. Είναι τυχαίο που η άλλη πλευρά δεν αποδέχεται μίαν τέτοια ρητή αναφορά;

Απαντήσεις Μιχάλη Παπαπέτρου

1) Το Κυπριακό είναι αφ’ εαυτού ένα πολύ δύσκολο πολιτικό πρόβλημα. Είναι γι' αυτό άλλωστε που εκκρεμεί για πάνω από μισόν αιώνα και έχουν αποτύχει επανειλημμένες προσπάθειες επίλυσης. Το μεγάλο ζητούμενο στις συνομιλίες της Γενεύης είναι οι δύο πλευρές (περιλαμβανομένης και της Τουρκίας) να προσέλθουν με πνεύμα συμβιβασμού και γεφύρωσης των διαφορών. Αυτό προϋποθέτει διάθεση να φτάσουμε σε μια συμφωνία που θα θεωρείται θετική και για τις δύο πλευρές (win-win situation), χωρίς καμία πλευρά να νιώθει ότι έχει ηττηθεί ή έχει ταπεινωθεί. Αυτό το τελευταίο αφορά όχι μόνον τα θέματα ουσίας, αλλά και τα θέματα της διαδικασίας. Και αυτό το λέω γιατί έχω την άποψη ότι επί της ουσίας η ε/κ πλευρά έχει πετύχει σημαντικά πράγματα στις συνομιλίες. Αυτό οφείλεται και στον τρόπο που διαπραγματεύτηκε ο Νίκος Αναστασιάδης, αλλά και στο ότι απέναντί του είχε ένα μετριοπαθή κυπροκεντρικό Τ/κ ηγέτη. Και επειδή επί της ουσίας δεν μπορούν να πουν πολλά οι πολέμιοι της λύσης, μετέθεσαν τη συζήτηση σε θέματα διαδικασίας και γοήτρου, ευελπιστώντας ότι έτσι θα τους είναι ευκολότερο να εμποδίσουν τον συμβιβασμό.

2) Δεν έχει σημασία τι επικαλείται ο καθένας, αλλά ποιον αναγνωρίζει η διεθνής κοινότητα. Στην πρώτη συμφωνία κορυφής το 1977, ο Ντενκτάς δήλωσε ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Ο Μακάριος απάντησε ότι του αρκεί ότι την αναγνωρίζει ο κόσμος όλος και δεν χρειάζεται τα διαπιστευτήρια του Ντενκτάς. Και το θέμα έληξε εκεί. Το ίδιο θα ισχύει και σε περίπτωση που ο Ακιντζί επικαλεσθεί τη λεγόμενη ΤΔΒΚ. Στον γεωγραφικό χώρο της Κύπρου μόνον μία κρατική οντότητα αναγνωρίζεται και αυτή είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο Αναστασιάδης εκπροσωπεί τους Ε/κ, αλλά δεν παύει να είναι ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Από την άλλη, θα ήταν άτοπο να πούμε ότι αυτό καθιστά περιττή την παρουσία των Τ/κ. Για θέματα ασφάλειας, ο Τ/κ αντιπρόεδρος έχει δικαίωμα βέτο, και το θέμα των εγγυήσεων αφορά και τους Τ/κ. Ο Ακιντζί θα εκπροσωπεί την τ/κ κοινότητα. Εξάλλου οι δύο κοινότητες αναγνωρίζονται από το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως συνταγματικοί θεσμοί και ο λαός της Κύπρου εντάσσεται σε αυτές τις δύο κοινότητες.

3) Η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι πλήρως εξασφαλισμένη, τόσο με νομικά όσο και πολιτικά κριτήρια. Πέραν του ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει να είναι μέλος του ΟΗΕ, της ΕΕ και άλλων διεθνών οργανισμών, η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960 (που δημιούργησε το νέο κράτος) θα συνεχίσει και να υπάρχει. Κανένας δεν έθεσε θέμα γι' αυτό στις συνομιλίες. Και οι πρόσφατες νομικές γνωματεύσεις, όσο και οι πρόσφατες αποφάσεις της ΕΕ υποστηρίζουν πλήρως την ε/κ προσέγγιση. Μόνον στο εσωτερικό μέτωπο αμφισβητείται η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κρίμα. Γιατί οι οποιεσδήποτε αντίθετες απόψεις, ειδικά αυτή, την πολύ κρίσιμη για τον τόπο, στιγμή, θα πρέπει να εκφράζονται με μετριοπάθεια και προσοχή, για να μην προκαλούμε μόνοι μας ζημιά στην προσπάθεια για λύση του Κυπριακού, κατά τρόπον που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του λαού.