Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΕ ΑΣΥΜΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Το πρόσφατο τρομοκρατικό κτύπημα στη χριστουγεννιάτικη αγορά της πλατείας Breitscheidplatz, στο Βερολίνο, σκόρπισε τον πανικό και τον φόβο, όχι μόνο στη γερμανική πρωτεύουσα και στη Γερμανία, αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη

Η αύξηση του αριθμού των τρομοκρατικών κτυπημάτων από στελέχη και οπαδούς του Ισλαμικού Κράτους αποτελεί γεγονός, ενώ θα πρέπει να αναμένεται η εκδήλωση και άλλων, ιδιαιτέρως μάλιστα όσο το Ισλαμικό Κράτος χάνει σημαντικές βάσεις στη Συρία και οι δυνάμεις του καθεστώτος Άσαντ και των συμμάχων του ανακαταλαμβάνουν εδάφη

Η Ευρώπη και η Δύση εν γένει, η οργάνωση των κοινωνιών και ο δυτικός τρόπος ζωής δέχονται, ιδιαιτέρως το διάστημα των τελευταίων ετών, επιθέσεις, πλήγματα και κτυπήματα, που αναπτύσσουν αισθήματα φόβου, διασποράς τρόμου, τροφοδότησης πανικού και γενικευμένης ανασφάλειας καθ’ άπασα την υφήλιο. Τα αισθήματα αυτά προκαλούνται από την απειλή και μόνο ακραίων ισλαμιστών για μια ενδεχόμενη δράση. Η εκδήλωση της απειλής τους, δηλαδή η πραγμάτωση ενός κτυπήματος σε ένα πλαίσιο ασύμμετρο και απρόβλεπτο, συνιστά κρίση, δηλαδή κατάσταση ανισορροπίας, αστάθειας και απόκλισης από την κανονικότητα και την καθημερινότητα της ζωής των πολιτών.

Ασύμμετρη απειλή

Η ασύμμετρη απειλή αναφέρεται ακριβώς στο γεγονός πως δεν μπορεί να προβλεφθεί εύκολα ένα κτύπημα, να σχεδιαστεί η αποτροπή του και να μετριαστούν στη συνέχεια οι επιπτώσεις του, που αναφέρονται τόσο στην απώλεια ανθρώπινων ζωών, όσο και στην εμπέδωση μιας καθημερινότητας των πολιτών εντός των κρατών, όπου υπάρχει ένα συνεχές αίσθημα καχυποψίας και ανασφάλειας. Συνεπώς, εφόσον δεν είναι γνωστός ο δρων, ο χρόνος και ο τόπος που θα δράσει, ο στόχος που αποτελεί το αντικείμενο της απειλής του, τα μέσα που θα χρησιμοποιήσει, τα ιδεολογικά του κίνητρα, καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί και να αποτραπεί η απειλή.

Το τρομοκρατικό κτύπημα στο Βερολίνο

Το πρόσφατο τρομοκρατικό κτύπημα στην χριστουγεννιάτικη αγορά της πλατείας Breitscheidplatz, στο Βερολίνο, σκόρπισε τον πανικό και τον φόβο, όχι μόνο στη γερμανική πρωτεύουσα και στη Γερμανία, αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, ανασύροντας μνήμες από το καλοκαίρι του 2016 και το τρομοκρατικό πλήγμα που έλαβεν χώραν στη Νίκαια την 14η Ιουλίου, κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την πτώση της Βαστίλης, εθνικής επετείου της Γαλλίας. Είχαν ήδη προηγηθεί τρομοκρατικά κτυπήματα στο Παρίσι, τις Βρυξέλλες, την Κωνσταντινούπολη, την ευθύνη των οποίων ανέλαβε το Ισλαμικό Κράτος.

Το τυφλό κτύπημα της 19ης Δεκεμβρίου με το φορτηγό που εισέβαλε σε μιαν από τις κεντρικότερες πλατείες του Δυτικού Βερολίνου, παρασύροντας ανυποψίαστους πολίτες, σε μια χρονική στιγμή, όπως αυτή των εορτών των Χριστουγέννων, όπου πλήθη κόσμου συρρέουν στις αγορές και στις διάφορες υπαίθριες εκδηλώσεις, στόχο είχε να προκαλέσει ένα γενικευμένο αίσθημα ανασφάλειας και ψυχολογίας του φόβου, δηλαδή να πλήξει την ασφάλεια, την ευρωπαϊκή οικονομία και κατ’ επέκτασιν τον δυτικό τρόπο ζωής εν γένει.

Αντιθέτως, η δολοφονία του Ρώσου πρέσβη στην Άγκυρα, Αντρέι Καρλόφ, από Τούρκο αστυνομικό, ήταν ένα τρομοκρατικό κτύπημα, το οποίο είχε συγκεκριμένο στόχο, είχε προηγηθεί μελέτη των κινήσεών του και γνώση του προγράμματός του, γεννώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ερωτήματα ως προς την κατάσταση αποσυντονισμού και αποψίλωσης των διαφόρων σωμάτων ασφαλείας και των υπηρεσιών πληροφοριών του τουρκικού κράτους μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος την 15η Ιουλίου εναντίον του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η ισλαμική τρομοκρατία

Η αύξηση του αριθμού των τρομοκρατικών κτυπημάτων από στελέχη και οπαδούς του Ισλαμικού Κράτους αποτελεί γεγονός, ενώ θα πρέπει να αναμένεται η εκδήλωση και άλλων, ιδιαιτέρως μάλιστα όσο το Ισλαμικό Κράτος χάνει σημαντικές βάσεις στη Συρία και οι δυνάμεις του καθεστώτος Άσαντ και των συμμάχων του ανακαταλαμβάνουν εδάφη. Ιδιαιτέρως το 2016, προπύργια του Ισλαμικού Κράτους έχουν δεχθεί πολλαπλές επιθέσεις, ενώ βάσεις του έχουν πληγεί από αεροπορικές επιδρομές, με αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των μαχητών του εντός των εδαφών της Συρίας και του Ιράκ.

Τα τυφλά τρομοκρατικά κτυπήματα σε μαλακούς στόχους, δηλαδή σε στόχους που δεν τυγχάνουν στρατιωτικής προστασίας ή ασφάλειας, συνιστούν εύκολες επιλογές για τους πυρήνες τρομοκρατίας και τους τζιχαντιστές, ενώ ταυτόχρονα αυξάνουν τη συσπείρωσή τους και τη διατήρηση ενός ακμαίου ηθικού σε σχέση με τις στοχεύσεις και τις επιδιώξεις του Ισλαμικού Κράτους.

Η ισλαμική τρομοκρατία συνιστά έναν παγκόσμιο κίνδυνο, ο οποίος θα επηρεάσει τις πολιτικές της Ευρώπης και της Δύσης εν γένει για τα επόμενα χρόνια. Η κατάσταση χάους και απώλειας ελέγχου, έστω και παροδικού, στο εσωτερικό των κρατών είναι ικανή, εάν δεν τύχει μιας συντονισμένης και συλλογικής δράσης, τόσο των υπηρεσιών ασφαλείας, όσο και των υπηρεσιών πληροφοριών, μεγάλων και μικρότερων περιφερειακών δυνάμεων, να λειτουργήσει διαβρωτικά στις εσωτερικές δομές των κρατών. Μια τέτοια κατάσταση θα είχε ως απότοκο την υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών ως προς τις δυνατότητες και τις ικανότητες των κρατικών οντοτήτων να δημιουργούν συνθήκες ασφάλειας και να προστατεύουν τους διαβιούντες σε αυτές.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής,
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο