ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΛΟΚΑΣΙΔΗΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΙΔΕΟΛΗΨΙΑ ΟΤΙ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΗ ΝΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΕΙ ΣΕ ΑΝΕΚΤΗ ΛΥΣΗ

Αρνούμαστε πεισματικά να δούμε τις πραγματικότητες ενός κράτους και ενός ηγέτη που έχουν βγει σε αναζήτηση ζωτικού χώρου επέκτασης

«Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έκανε σοβαρότατες παραχωρήσεις σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας και φοβάμαι ότι θα επιχειρήσει να εξορκίσει το αδιέξοδο, με νέες»

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τουρκικός μαξιμαλισμός εκδιπλώνεται «σε όλα τα μήκη και πλάτη» με ξεκάθαρες επεκτατικές βλέψεις, επιβάλλεται, άμεσα και επιτακτικά, ο επανακαθορισμός της εθνικής στρατηγικής, τόσο σε Ελλάδα όσο και σε Κύπρο, τονίζει σε συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Σημερινή» ο έγκριτος νομικός, τέως αναπληρωτής πρόεδρος του ΔΗΚΟ Γιώργος Κολοκασίδης, προσθέτοντας πως, υπό τις παρούσες συνθήκες, εκείνο που πρωτίστως πρέπει να διασφαλιστεί είναι η βιωσιμότητα και η λειτουργικότητα μιας ενδεχόμενης λύσης, αφού, όπως επισημαίνει, οι εθνικές στρατηγικές, περιλαμβανομένης της τουρκικής στρατηγικής, δεν θα παύσουν να ασκούνται στην Κύπρο και στον ευρύτερο γεωπολιτικό μας χώρο.

Πώς κρίνετε τις εξελίξεις στο Μον Πελεράν;

Από τους Τούρκους δεν περίμενα κάτι διαφορετικό. Ο μαξιμαλισμός τους εκδηλώνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη. Αυτήν τη στιγμή που μιλούμε, η Τουρκία είναι στιγματισμένη ως εισβολέας, πέραν της Κύπρου, στη Συρία, στο Ιράκ. Υποθάλπει, δε, αλυτρωτισμούς στην Αλβανία, στο Κοσσυφοπέδιο, στη ΦΥΡΟΜ και στη Βουλγαρία. Τρέφει επίσης φιλοδοξίες για το Αιγαίο. Στην Κύπρο θα επεδείκνυε έλεος;

Μια τέτοια αντίληψη κυμαίνεται από παράδοξη έως αφελής. Ούτε τους Έλληνες Κυπρίους αναγνωρίζει ως αυτόνομους, ούτε βέβαια και την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Τη δεύτερη την έχει ήδη ξεμπροστιάσει πλημμυρίζοντάς τη με εποίκους και ασκώντας πλήρη οικονομικό, κοινωνικό, στρατιωτικό, θρησκευτικό έλεγχο στα κατεχόμενα. Όμως, υπό τας συνθήκας, η Τουρκία είναι μια σταθερά.

Αυτό που με φόβιζε και με φοβίζει είναι η απλουστευτική προσέγγιση της δικής μας πλευράς. Θυμίζει λίγο τον πρώην πρόεδρο Βασιλείου, ο οποίος πίστεψε ότι με το εμπορικό του πνεύμα θα μπορούσε να κατακρημνίσει την τουρκική αδιαλλαξία. Για όλο αυτό το διάστημα φροντίζαμε να εξωραΐζουμε την Τουρκία, αλλά και να τροφοδοτούμε τη διαδικασία με τις δικές μας παραχωρήσεις. Τελικά η τουρκική θρασύτητα έφτασε σε τέτοια επίπεδα, που και ο ίδιος ο Αναστασιάδης υποχρεώθηκε να αντιδράσει.

Δραματικές οι υποχωρήσεις στο συνταγματικό

Δηλαδή, θεωρείτε ότι ο κ. Αναστασιάδης έκανε άκριτες παραχωρήσεις στο Μον Πελεράν;

Όχι μόνον. Έκανε σοβαρότατες παραχωρήσεις σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Έκανε δραματικές παραχωρήσεις στα συνταγματικά, που είναι η καρδιά της λύσης, θέτοντας, έτσι, σε κίνδυνο τη λειτουργικότητά της. Αποδέχθηκε την παραμονή των εποίκων, που καταλήγουν να αλλοτριώνουν την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Κατά τρόπο που αλλάζει η φυσιογνωμία της κοινότητας με την οποία θα θέλαμε να συνεργαστούμε, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής λύσης. Με αυτούς τους χειρισμούς επιτάχυνε μεν τη λύση, αλλά διέλυσε τις πιθανότητες βιωσιμότητάς της. Στο Μον Πελεράν εγκατέλειψε την απαίτηση για συμφωνημένο χάρτη, αλλά και μείωσε τον αριθμό των Ελλήνων που θα επιστρέψουν από 100.000 σε περίπου 75.000.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι είναι ψευδαίσθηση να μιλούμε για επιστροφή προσφύγων τόσα χρόνια μετά την εισβολή...

Αυτοί που το λένε, χάνουν το δάσος. Το δικαίωμα στην επιστροφή το έχουν ως θέμα αρχής όλοι, ζώντες πρόσφυγες τε και διάδοχοί τους στην περιουσία. Αυτό πρέπει να κατοχυρωθεί. Τώρα, πόσοι θα το ασκήσουν, είναι άλλο ζήτημα. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ευθύνη έναντι των πολιτών της να δημιουργήσει τέτοιες ασφαλείς συνθήκες επιστροφής, που να θελήσουν να το ασκήσουν οι πολίτες της, χωρίς να νιώθουν ότι βρίσκονται σε αποστολή αυτοκτονίας. Έτσι και αλλιώς θεωρώ σημαντικότερο ζήτημα το συνταγματικό και το θέμα των εποίκων, για τους λόγους που είπα και ανέπτυξα. Και να επιστραφούν γη και περιουσίες, αυτά θα είναι ψευδεπίγραφα, αν η λύση δεν εξασφαλίσει και λειτουργικότητα και ασφάλεια του κράτους.

Αναγκαίες οι προϋποθέσεις βιωσιμότητας της λύσης

Θα μπορούσε να σας ασκηθεί η κριτική ότι τοποθετείστε στο Κυπριακό σαν να μπορούμε να διαλέξουμε τη λύση που θέλουμε.

Καθόλου. Αυτά που θέτω είναι βασικές προϋποθέσεις βιώσιμης λύσης. Αν δεν τα πετύχουμε αυτά, η λύση θα είναι θνησιγενής και η ελληνοκυπριακή κοινότητα θα μπει σε νέες περιπέτειες. Υπό χειρότερους όρους. Πολλοί νομίζουν ότι μόνον επειδή θα υπογράψουμε ένα χαρτί που θα τιτλοφορείται λύση, αυτό σημαίνει ότι θα ησυχάσουμε κιόλας. Δεν είναι έτσι. Η λύση στην Κύπρο, όπως και σε κάθε παρόμοια περίπτωση, είναι απλά η συνέχιση των εθνικών στρατηγικών με άλλα μέσα. Μήπως η Τουρκία μετά από μια λύση θα σταματήσει να έχει εθνική στρατηγική για την Κύπρο;

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει πει ότι βασικός του στόχος είναι να επανενώσει την Κύπρο.

Υπάρχουν δύο τρόποι να επανενώσεις την Κύπρο. Είτε να επεκτείνεις την Κυπριακή Δημοκρατία μέχρι την Κερύνεια, είτε να πάρεις την κατοχή μέχρι τη Λεμεσό. Μια κακή λύση πολύ εύκολα μπορεί να οδηγήσει στο δεύτερο, παρά στο πρώτο.

Καθηλωμένος στο Μον Πελεράν ο Πρόεδρος

Τι θα πρέπει, άρα, κατά τη γνώμη σας, να πράξει η πλευρά μας, στα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί όσον αφορά το εθνικό μας πρόβλημα;

Πολλά πρέπει να γίνουν. Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, όμως, φαίνεται καθηλωμένος μετά το Μον Πελεράν. Πολύ φοβάμαι ότι στην προσπάθειά του να εξορκίσει το αδιέξοδο, θα κάνει πρόσθετες παραχωρήσεις. Αυτό θα ήταν καταστροφικό. Λέγει ότι αρνείται επιμόνως να σκεφθεί σχέδιο Β. Ελπίζω αυτό να το λέει απλώς για επικοινωνιακούς λόγους.

Διότι, ό,τι και να ελπίζει, είναι πιθανότερο η Τουρκία να παραμείνει άτεγκτη, ακόμα και με τα δικά του μέτρα. Τι θα κάνει; Προσωπικά, θεωρώ ότι πρέπει να προχωρήσουμε να αναπτύξουμε τους ενεργειακούς σχεδιασμούς μας, να γίνουμε αγκάθι για την Τουρκία στην ΕΕ, να διευρύνουμε το δίκτυο συμμαχιών μας. Θα με ρωτήσετε, μήπως αυτά θα λύσουν το Κυπριακό; Όχι, θα σας απαντήσω. Αλλά μια μικρή χώρα που δεν μπορεί να καθορίσει την πορεία των πραγμάτων, ας προσπαθήσει τουλάχιστον να επιβιώσει με τους καλύτερους δυνατούς όρους.

Εξωφρενικές οι επικρίσεις για Ελλάδα

Έχουν ακουστεί, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, επικρίσεις κατά της ελληνικής κυβέρνησης και ιδιαίτερα εναντίον του Έλληνα ΥΠΕΞ Νίκου Κοτζιά, για τη στάση τους στο θέμα της σύγκλησης διεθνούς διάσκεψης και των εγγυήσεων. Πώς κρίνετε την ελληνική στάση, αφενός, αλλά και τις επικριτικές τοποθετήσεις, αφετέρου;

Αυτές οι επικρίσεις είναι εξωφρενικές. Είναι πάγια ελληνική θέση ότι δεν αποδεχόμεθα εγγυήσεις. Αυτό είπε και ο κ. Κοτζιάς. Απλώς το διευκρίνισε προκαταβολικά και πριν από τη διεθνή διάσκεψη. Καλώς έπραξε, διότι, διαφορετικά, αν περίμενε να πάει στη διάσκεψη για να το πει, τότε πολύ σωστά θα του προσήπταν τη μομφή, «τι ήρθες εδώ, αφού δεν είσαι έτοιμος να διαπραγματευτείς τις εγγυήσεις».

Αφήστε που η Ελλάδα θα ήταν και υπό ασφυκτική πίεση να ενδώσει. Αυτά τα λένε αυτοί που κρυφίως ήταν έτοιμοι να δεχθούν ακόμη και τουρκικές εγγυήσεις. Ξέρετε, στην Κύπρο τόσα χρόνια συνηθίσαμε να διαπραγματευόμαστε χωρίς κόκκινες γραμμές. Αυτό, όμως, ήταν εξαιρετικά επιζήμιο, διότι σχετικοποιήσαμε τα πάντα. Υπάρχουν όμως ζητήματα όπως οι εγγυήσεις, η παραμονή στρατού, οι έποικοι, που είναι κόκκινες γραμμές, αν θέλουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες βιώσιμες στην Κύπρο.

Η Τουρκία δεν είναι η… Σουηδία του Πάλμε

Η Τουρκία, υπό τη σημερινή της πολιτική ηγεσία, εμφανίζει σαφείς και διακηρυγμένες διαθέσεις ιστορικού αναθεωρητισμού, αμφισβητώντας συμπεφωνημένες, εδώ και δεκαετίες, συνθήκες, καθώς και το ίδιο το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή νομιμότητα.

Σ’ αυτή την προοπτική, αλλά και πρόκληση, δεν θα έπρεπε η εθνική στρατηγική του Ελληνισμού, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, να επαναπροσδιοριστεί;
Ορθώς το θέτετε. Στην Κύπρο λειτουργούμε ωσάν η Τουρκία να είναι η Σουηδία του Όλαφ Πάλμε. Αρνούμαστε πεισματικά να δούμε τις πραγματικότητες ενός κράτους και ενός ηγέτη που έχουν βγει σε αναζήτηση ζωτικού χώρου επέκτασης.

Ακούω μερικές φορές εντελώς ανεκδιήγητες αναλύσεις του τύπου, ναι, ο Ερντογάν είναι δικτάτωρ, ναι, έχει καταπατήσει κάθε σύνορο στην περιοχή, και ενώ η διαπίστωση είναι σωστή, στο διά ταύτα καταλήγουν σε ένα συμπέρασμα του τύπου «αλλά μπορεί για την Κύπρο να είναι μια ευκαιρία». Διερωτώμαι, αν τέτοιοι αναλυτές κοροϊδεύουν μόνον εμάς ή και τους εαυτούς τους. Άρα, ναι, η εθνική στρατηγική πρέπει να επαναπροσδιοριστεί και να πάψουμε να λειτουργούμε στη βάση προσδοκιών, ότι θα υπάρξουν θετικές κινήσεις από την Τουρκία.

Το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου

Πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε ως Κύπρος το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου, για πάγωμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας, αλλά και τη δυσμενή θέση στην οποία φαίνεται να εισέρχεται το καθεστώς Ερντογάν διεθνώς;

Αφενός το πάγωμα των ενταξιακών της Τουρκίας αφαιρεί ένα μοχλό από τα χέρια μας. Ένα μοχλό που δυστυχώς ουδέποτε αξιοποιήσαμε. Δηλαδή, αυτόν των ενταξιακών προϋποθέσεων της Τουρκίας. Τουλάχιστον, ας φροντίσουμε, αν υπάρξει τελικά πάγωμα, να περιληφθούν στην αναστολή και κυπριακοί λόγοι. Αυτό μπορεί να είναι και μια υποθήκη για το μέλλον. Αν υπάρξει αναστολή διαπραγματεύσεων, θα προκληθεί σοβαρότατη ψύχρανση στις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Αυτό μπορεί να είναι μια ευκαιρία να επαναπροσδιοριστεί το κυπριακό έδαφος ως ευρωπαϊκό έδαφος και να ευεργετηθούμε και εμείς από κάποιας μορφής συμμαχική ευρωπαϊκή κάλυψη έναντι ενός κοινού, ας πούμε, εχθρού. Και μέσα στην Κύπρο, όμως, πρέπει να δούμε πώς γινόμαστε οικονομικά και στρατιωτικά ανθεκτικότεροι. Μια Τουρκία σε κατάσταση ισλαμοεθνικιστικού παροξυσμού, δεν είναι αστεία.

Είναι, δηλαδή, όλα μαύρα;

Καθόλου. Και στο εσωτερικό, αλλά και στο εξωτερικό υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να γίνουν, για να βελτιώσουμε τη μοίρα του πολίτη και του τόπου. Φτάνει να ξεφύγουμε από την ιδεοληψία ότι η Τουρκία σήμερα είναι έτοιμη να συνεργαστεί σε ανεκτή λύση.