Ο ΝΕΟΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΜΑΧΕΤΑΙ ΓΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΣΜΟ ΑΝΤΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Ανήσυχη ηρεμία για πιθανή υλοποίηση των εξαγγελιών του για οικονομία - εμπόριο

Ο Ντόναλντ Τραμπ σαγηνεύει τα πλήθη και τον ψηφίζουν. Τους υπόσχεται εμπορικό πόλεμο με την Κίνα και τελωνειακούς δασμούς σε βάρος του Μεξικού. Το βρετανικό δημοψήφισμα υπέρ του Brexit παραμένει μια ανοικτή πληγή για την Ευρώπη και για όσους αμφισβητούν την ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση. Η συνθήκη ελευθέρου εμπορίου με τις ΗΠΑ άρχισε ήδη να δημιουργεί αντιδράσεις στην Ευρώπη. Πού πάμε; Συνεχίζεται η πορεία της παγκοσμιοποίησης ή κερδίζει έδαφος η πολιτική επιστροφής στον προστατευτισμό;

Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος δημιουργεί μια νέα παρατεταμένη αβεβαιότητα στο παγκόσμιο στερέωμα και ενδεχόμενο νέων κλυδωνισμών στην παγκόσμια οικονομία. Η αβέβαιη κατάσταση σε σχέση με το Brexit και τις επιπτώσεις του και οι αποφάσεις που καλείται να λάβει και να υλοποιήσει ο Ντόναλντ Τραμπ, σε σχέση με τις διακηρυγμένες θέσεις του για το εμπόριο και την οικονομία, συνθέτουν ένα επικίνδυνο παζλ. Ήδη η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται σε στάση αναμονής και οι δηλώσεις περί ήττας του οικονομικού φιλελευθερισμού ολοένα και αυξάνονται.

Παρόλο που οι αναλυτές είναι ακόμη αρκετά συγκρατημένοι, εξηγώντας πως η επίσημη αμερικανική πολιτική είναι συνήθως μακριά από προεκλογικές διακηρύξεις, εντούτοις η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται σε μια κατάσταση αναμονής και ανησυχίας. Κανένας δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τις ενέργειες και αποφάσεις του νέου Αμερικανού Προέδρου.

Εναντίον εμπορικών συμφωνιών

Ο Ντόναλντ Τραμπ τάσσεται συχνά κατά της Δια-Ειρηνικής Εμπορικής Συμφωνίας και προσδοκά σε μεγάλες αλλαγές στη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής (NAFTA) με τον Καναδά και το Μεξικό. Επίσης έχει προειδοποιήσει με αυστηρό ύφος ότι θα επιβάλει δασμούς με φορολογικό συντελεστή 45% στα προϊόντα από την Κίνα, δημιουργώντας ένα κλίμα αυξημένων ανησυχιών για επικείμενο εμπορικό πόλεμο.

Ο Τραμπ ίσως και να προχωρήσει σε αύξηση των δασμών των εισαγωγών και από το Μεξικό προκαλώντας επίσης κλυδωνισμούς. Ήδη, διαφωνεί κάθετα με την εμπορική συμφωνία που προτείνεται για τις χώρες του Ειρηνικού και ζητά αλλαγές στη συμφωνία με το Μεξικό και τον Καναδά (Nafta).

Από την άλλη, οι Αμερικανοί επιχειρηματίες αναμένουν πως ο νέος Πρόεδρος της χώρας θα υλοποιήσει τις εξαγγελίες για μείωση των φορολογιών. Ο Τραμπ υπόσχεται τη μεγαλύτερη φορολογική επανάσταση στις ΗΠΑ από την εποχή του Ρόναλντ Ρίγκαν, δεσμευόμενος για μείωση όλων των φόρων. Δηλώνει ότι καμία αμερικανική επιχείρηση δεν θα πληρώνει φόρο για τα κέρδη της περισσότερο από 15% έναντι 35%, που είναι σήμερα η φορολογία των εταιρικών κερδών.

Από την πλευρά της η Επίτροπος της Ε.Ε. Cecilia Malmstrom διατυπώνει σοβαρές ανησυχίες για ναυάγιο ή πάγωμα των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ αναφορικά με τη συμφωνία του ελεύθερου εμπορίου, μετά τη νίκη του Τραμπ. Πώς εξελίσσονται τα πράγματα και στην Ευρώπη;

Κατά του ανοίγματος των αγορών

Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος τάσσεται κατά του ανοίγματος των αγορών, με κίνδυνο να τιναχθούν στον αέρα όλες οι πρωτοβουλίες που άρχισαν και διαρκούν εδώ και τρία χρόνια και με τις οποίες επιδιώκεται η αναβάθμιση των σχέσεων ΗΠΑ και Ε.Ε. (εξάλειψη των δασμών στα αγαθά, διεύρυνση της αγοράς υπηρεσιών, άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων και ενίσχυση της ρυθμιστικής συνεργασίας).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνεδριάζει τις τελευταίες μέρες και συζητά διάφορους τρόπους, ώστε οι πολίτες να συνεχίσουν να εμπιστεύονται το ελεύθερο εμπόριο και να μην επηρεάζονται από τις διακηρύξεις, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ καταβάλλει προσπάθειες και παρουσιάζεται να προσδοκά να αυξήσει τον προστατευτισμό στις ΗΠΑ με επιπτώσεις παγκόσμια και στην Ευρώπη.

Οι επικεφαλής των διεθνών οικονομικών οργανισμών εργάζονται πάνω σε ασκήσεις επί χάρτου και εξετάζουν κατά πόσον θα πρέπει να συνεχίσουν τις πολιτικές του ελεύθερου εμπορίου, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζουν και τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η παγκοσμιοποίηση.

Ο νέος εξελεγμένος Πρόεδρος των ΗΠΑ, παρόλο που κρατά κλειστά τα χαρτιά του όσον αφορά λεπτομέρειες για τις κινήσεις του στο όλο θέμα, θεωρεί πως η αμερικανική βιομηχανία βρίσκεται σε παρακμή εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο έχει εξαγγείλει προεκλογικά πως θα παγώσει τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και θα τερματίσει τις διαπραγματεύσεις για νέες διατλαντικές συμφωνίες.

Μάλιστα, έχει εκτοξεύσει απειλές σε αμερικανικές εταιρείες, που έχουν μεταφέρει τις θέσεις εργασίας τους εκτός ΗΠΑ, ότι θα επιβαρυνθούν με τιμωρητικά μέτρα.

Οι επενδυτές στρέφονται στον χρυσό

Το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση ανησυχίας μετά την εκλογή Τραμπ. Τα τελευταία 48ωρα, οι επενδυτές αναζητούν καταφύγιο στον χρυσό και στα δυνατά κρατικά ομόλογα, με κινήσεις τους στις διεθνείς αγορές.

Το αμερικανικό δολάριο μειώνεται κατά 1,5% έναντι του ευρώ και η ισοτιμία διαμορφώνεται γύρω στο 1,12 ενώ η τιμή του πετρελαίου φθάνει τα 43,41 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αναλυτές, ο νέος Αμερικανός Πρόεδρος, παρόλο που δεν μπορεί να προχωρήσει σε απόλυση της προέδρου της Fed Τζάνετ Γιέλεν, θα μπορούσε να ανοίξει πόλεμο εναντίον της, υλοποιώντας τους σχεδιασμούς του για αλλαγές στη φορολογική ή δημοσιονομική πολιτική έχοντας τη στήριξη της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο.

Ήδη η Fed αναβάλλει τα σχέδιά της και φρενάρει την αύξηση των επιτοκίων. Να σημειωθεί πως ο Τραμπ είχε κατηγορήσει προεκλογικά την Πρόεδρό της για χαμηλά επιτόκια, με το επιχείρημα ότι ήθελε να δώσει ψήφο υποστήριξης στο Μπαράκ Ομπάμα. Δεν θα αποτελέσει έκπληξη εάν την υποχρεώσει να παραιτηθεί πριν από τον Ιανουάριο του 2018, όταν λήγει η θητεία της.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο βρίσκεται επίσης σε στάση αναμονής παρακολουθώντας τις προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. Ωστόσο, αποφεύγει να εκτιμήσει τις επιπτώσεις των αλλαγών που διακηρύττει ο Τραμπ. Το ΔΝΤ θεωρείται θιασώτης του ανοίγματος των εμπορικών συνόρων και της απελευθέρωσης του εμπορίου, παρόλο που τελευταία υποχρεώνεται να εξετάσει τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης μετά το δημοψήφισμα υπέρ του Brexit.

Η πολιτική προστατευτισμού

Ο προστατευτισμός είναι η οικονομική πολιτική που ασκεί μία χώρα για να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή αγαθών από τον ξένο ανταγωνισμό. Για να το επιτύχει λαμβάνει προστατευτικά μέτρα, με παρέμβαση του κράτους στην αγορά, και με καθορισμό των τιμών των διαφόρων αγαθών. Με την πολιτική του προστατευτισμού, οι τιμές δεν καθορίζονται από τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης και δεν διαμορφώνονται ελεύθερα.

Ανάμεσα στα μέτρα προστατευτισμού είναι οι δασμοί, οι επιδοτήσεις, οι ποσοστώσεις στις εισαγωγές, άλλα συναλλαγματικά μέτρα, ποσοτικοί περιορισμοί και επιδοτήσεις ναύλων.

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας

Η παγκοσμιοποίηση είναι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, η αυξανόμενη οικονομική αλληλεξάρτηση των χωρών παγκόσμια μέσω του αυξανόμενου όγκου και των ποικίλων διεθνών συναλλαγών, αγαθών και υπηρεσιών, της ελεύθερης ροής κεφαλαίου διεθνώς, και της γρήγορης και ευρείας διάχυσης της τεχνολογίας.

Ο Τραμπ τάσσεται εναντίον:

* Tης αυτονόμησης της οικονομίας.

* Της απελευθέρωσης του εμπορίου, της τεχνολογίας, της κοινωνικής δομής.

* Της οικονομικής αλληλεξάρτησης των χωρών παγκόσμια μέσω των διεθνών συναλλαγών αγαθών και υπηρεσιών.

* Της ελεύθερης ροής κεφαλαίου διεθνώς, και της γρήγορης και ευρείας διάχυσης της τεχνολογίας.