Από αύριο το Κυπριακό μπαίνει σε μιαν από τις πιο κρίσιμες φάσεις του, καθώς οι συνομιλίες στον Μοντ Μπελεράν θα καθορίσουν εν πολλοίς αν θα προχωρήσουμε στο επόμενο στάδιο. Στο ρινγκ αυτής της εβδομάδας φιλοξενούμε τον Γ.Γ. του ΑΚΕΛ Άντρο Κυπριανού και τον Πρόεδρο του ΔΗΚΟ Νικόλα Παπαδόπουλο.

Ερωτήσεις

1) Πώς πρέπει να αντιδράσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε περίπτωση που η τ/κ πλευρά δεν παρουσιάσει χάρτες στην Ελβετία;

2) Πιστεύετε ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα επιστρέψει από το Μοντ Μπελεράν με μεγαλύτερες εδαφικές αναπροσαρμογές από αυτές που προνοούσε το Σχέδιο Ανάν;

3) Ποιες εκτιμάτε πως είναι οι προεκτάσεις του ζητήματος του εδαφικού, που θα συζητηθεί με αυτό της ΑΟΖ και του FIR;

Απαντήσεις Άντρου Κυπριανού

1) Στο Εθνικό Συμβούλιο ξεκαθάρισε ότι το κύριο θέμα που θα συζητηθεί στο Μοντ Μπελεράν είναι το εδαφικό. Για να γίνει ουσιαστική συζήτηση στο εδαφικό, είναι απαραίτητο να κατατεθούν σχετικοί χάρτες. Αυτοί οι χάρτες θα πρέπει να βασίζονται σε συμφωνημένες αρχές. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που θεωρούμε ότι είναι σημαντικό πρωτίστως να ξεκαθαρίσουν οι αρχές αυτές. Τα κριτήρια, δηλαδή, στη βάση των οποίων θα ετοιμαστούν οι χάρτες. Από το κατά πόσον θα συμφωνηθούν οι αρχές και θα κατατεθούν χάρτες θα διαφανεί ποια είναι η πραγματική βούληση της τουρκικής πλευρά για τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη. Αν αρνηθεί να πράξει κάτι τέτοιο, τότε θα είναι προφανές ότι δεν είναι έτοιμη για λύση στο Κυπριακό. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τόσο ο κ. Αναστασιάδης όσο και εμείς τα πολιτικά κόμματα θα πρέπει να προβληματιστούμε πολύ σοβαρά για τα περαιτέρω. Θα ήταν λάθος όμως να προτρέξουμε να δεσμευτούμε για μια ενδεχόμενη εξέλιξη.

2) Δεν έχω προφητικές ικανότητες για να απαντήσω στο ερώτημά σας. Αυτό που εμείς επαναλαμβάνουμε είναι ότι δίχως ουσιαστικές εδαφικές αναπροσαρμογές από την υφιστάμενη κατάσταση, δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία. Αυτές οι εδαφικές αναπροσαρμογές θα πρέπει να στοχεύουν στην αντιμετώπιση των πιο κάτω ζητημάτων:

(α) Συμβολή στην επίλυση του περιουσιακού και μείωση του κόστους της λύσης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί αν οι αναπροσαρμογές προνοούν για επιστροφή 100.000 Ελληνοκυπρίων προσφύγων στις περιουσίες τους, κάτω από ελληνοκυπριακή διοίκηση.

(β) Συμβολή στην αντιμετώπιση του θέματος των ακτογραμμών. Με βάση τον χάρτη του Σχεδίου Ανάν, το 55% των ακτογραμμών ήταν κάτω από τη διοίκηση της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεχτό. Και σε αυτήν την περίπτωση πρέπει να υπάρχει αναλογία που θα αντανακλά την πληθυσμιακή αναλογία.

Ξεκαθαρίζω ότι οι βασικές ελευθερίες πρέπει να είναι σεβαστές, όπως έχει ήδη συμφωνηθεί μεταξύ Δημήτρη Χριστόφια - Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και επαναβεβαιωθεί μεταξύ Νίκου Αναστασιάδη - Μουσταφά Ακιντζί. Αυτές είναι η ελεύθερη διακίνηση, ελεύθερη εγκατάσταση και δικαίωμα στην απόκτηση περιουσίας.

3) Το εδαφικό δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την ΑΟΖ και το FIR. Όταν μιλάμε για εδαφικό, εννοούμε τον καθορισμό του εδάφους που θα βρίσκεται υπό τη διοίκηση της κάθε κοινότητας, όπως γίνεται σε όλα τα ομοσπονδιακά κράτη. Πέραν των ομοσπονδιακών αρμοδιοτήτων, και οι συνιστώσες πολιτείες θα έχουν τις αρμοδιότητες που θα τους παραχωρηθούν από το ομοσπονδιακό σύνταγμα. Είναι ήδη συμφωνημένο ότι τόσο η ΑΟΖ όσο και το FIR θα συνιστούν ομοσπονδιακή αρμοδιότητα.

Συνεπώς, όποια και να είναι η τελική ρύθμιση στο εδαφικό, οι πολιτείες δεν θα έχουν λόγο σε αυτά τα ζητήματα. Σημειώστε επίσης ότι το FIR δεν έχει καμία σχέση ούτε με κυριαρχία ούτε με εναέριο χώρο. Πιο απλά, και να υπήρχαν περισσότερα του ενός FIR (αυτό συμβαίνει σε αρκετά κράτη), που δεν θα υπάρχουν στην Κύπρο, η μία και μόνη κυριαρχία και ο εναέριος χώρος που συνιστά αναπόσπαστο μέρος της κυριαρχίας δεν επηρεάζονται.

Απαντήσεις Νικόλα Παπαδόπουλου

1) Να μην προχωρήσει σε οποιαδήποτε επόμενη φάση της διαδικασίας. Κι αυτό γιατί, ενδεχόμενη άρνηση της τουρκικής πλευράς να καταθέσει χάρτη θα είναι μια ακόμα απόδειξη της αδιαλλαξίας και απροθυμίας της για οποιεσδήποτε υποχωρήσεις. Επομένως, δεν θα πρέπει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης να συνεχίσει την τακτική τού «δώσε-δώσε» χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα και της κλιμάκωσης της διαδικασίας που επιδιώκει η άλλη πλευρά. Και επειδή προσπαθούν κάποιοι να μας πείσουν ότι η συζήτηση κριτηρίων στο εδαφικό είναι, τάχατες, εξίσου σημαντική με τη συζήτηση χάρτη, πρέπει να θυμίσω ότι κριτήρια για το εδαφικό συζητούνται από το 1977! Μάλιστα, κριτήριο για το εδαφικό περιέχεται και στη Συμφωνία Μακαρίου-Ντενκτάς του 1977, όπου στο σημείο (2) αναφέρει ότι «το έδαφος υπό τη διοίκηση της κάθε κοινότητας πρέπει να συζητηθεί υπό το φως της οικονομικής βιωσιμότητας ή παραγωγικότητας». Άρα, ας πάψουν να πανηγυρίζουν για τη συζήτηση κριτηρίων και, κυρίως, ας πάψουν να διευκολύνουν την Τουρκία με το να της επιτρέπουν να μην καταθέτει χάρτη. Το εδαφικό είναι κατ' εξοχήν πτυχή, στην οποία οφείλει η Τουρκία να κάνει υποχωρήσεις και είναι η πτυχή που μόνο με χάρτη μπορεί να γίνει σαφής και αντιληπτή στους πρόσφυγες και σε όλους τους πολίτες.

2) Το ελπίζω και το εύχομαι. Και είναι προφανές ότι αυτό που ζητούμε εμείς, αλλά και όλοι ανεξαιρέτως οι Ελληνοκύπριοι, είναι επιστροφή εδαφών μεγαλύτερη από αυτήν που προνοούσε το Σχέδιο Ανάν, το οποίο απορρίφθηκε, ορθώς, από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων. Επιπρόσθετα, θέλω να είμαι σαφής και ως προς το εξής: Η νεοφανής και αδιευκρίνιστη ιδέα περί «εδαφών υπό Ομοσπονδιακή διοίκηση» είναι άκρως επικίνδυνη ιδέα, που προφανώς στόχο έχει την παραπλάνηση τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων, αφού εισάγει ουσιαστικά την εποικοδομητική ασάφεια στην πτυχή του εδαφικού και των δικαιωμάτων των προσφύγων! Και παραπέμπει σε δημιουργία «γκρίζων» περιοχών που μπορεί να αποτελέσουν πηγή αστάθειας και προβλημάτων.

3) Πρόκειται για εξαιρετικής σημασίας θέματα, για τα οποία δυστυχώς επικρατεί πλήρης συσκότιση και μυστική διπλωματία και γι' αυτό δεν είμαι σε θέση να αξιολογήσω την κατάσταση. Όμως, οι ενδείξεις μέχρι στιγμής είναι πολύ ανησυχητικές. Για παράδειγμα, το θέμα της ΑΟΖ είναι σε άμεση συνάρτηση με τις διεθνείς συμφωνίες που την οριοθετούν και είναι επικίνδυνο να εντάσσεται στα δήθεν «τεχνικά θέματα» και να παραπέμπεται για αργότερα, με δεδομένο μάλιστα ότι απέναντί μας έχουμε την Τουρκία, που ούτε το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει ούτε σεβάστηκε ποτέ το Διεθνές Δίκαιο. Και είναι προφανές ότι μοναδική επιδίωξη της Τουρκίας είναι να ελέγχει, διά των Τουρκοκυπρίων, το φυσικό αέριο της Κύπρου. Σε ό,τι αφορά το FIR, δεν μπορεί να γίνει δεκτή άλλη θέση από ένα FIR και ένα Κέντρο Έλεγχου Εναέριας Κυκλοφορίας, όχι μόνο γιατί αυτό αποτελεί κρατική κυριαρχική αρμοδιότητα, αλλά και γιατί αυτό επιβάλλουν οι κανόνες ασφάλειας των πτήσεων. Και ασφαλώς, ούτε αυτό είναι «τεχνικό» θέμα και δεν πρέπει να αφεθεί για μελλοντική αντιμετώπιση.