ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΓΚΥΡΑΣ - Ε.Ε., Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΒΑΖΟΥΝ ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΤΟΝ «ΠΑΓΟ»

Το φυσικό αέριο του Ισραήλ δεν μπορεί να μεταφερθεί απευθείας στην Αίγυπτο αλλά μόνο μέσω της Κύπρου, ούτως ώστε να μη δοθεί δικαιολογία στη Μουσουλμανική Αδελφότητα να κατηγορήσει εκ νέου τον Αλ Σίσι

Γαλλία και Γερμανία προειδοποίησαν τον Νετανιάχου ότι δεν θα δεχτούν αέριο από την Τουρκία, αναφέρει ισραηλινό δημοσίευμα

Όσοι κατά καιρούς ισχυρίζονται πως η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί κίνητρο για την Τουρκία, προκειμένου να συμβάλει σε μια λύση του Κυπριακού, έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους τον τουρκο-ισραηλινό αγωγό. Αν και βάσει του Δικαίου της Θάλασσας η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να αποτρέψει τη διέλευση ενός τέτοιου αγωγού από την ΑΟΖ της, εκτός ορισμένων περιπτώσεων, εντούτοις, το Κυπριακό είναι μόνο ένα από τα πολλά εμπόδια για την κατασκευή ενός τέτοιου έργου.

Εδώ και καιρό, οι ΗΠΑ σιγοντάρουν τον τουρκο-ισραηλινό αγωγό, επιδιώκοντας να προσαρμόσουν την ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής, ικανοποιώντας πρωτίστως τα δικά τους γεωπολιτικά συμφέροντα. Το προτεινόμενο, ωστόσο, πλάνο διέλευσης του φυσικού αερίου από το Λεβιάθαν του Ισραήλ μέσω της τουρκικής ενδοχώρας και από εκεί στις ευρωπαϊκές αγορές αντιμετωπίζεται με δυσπιστία από την Ε.Ε., της οποίας οι σχέσεις με την Άγκυρα βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

Όπως, μάλιστα, αποκαλύπτει η ισραηλινή ιστοσελίδα Debka-file, που ειδικεύεται σε θέματα πληροφοριών, o ίδιος ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου έχει υποχρεωθεί να εγκαταλείψει την ιδέα του τουρκο-ισραηλινού αγωγού, έπειτα από παρεμβάσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας που θεωρούν τις όποιες συμφωνίες με την Άγκυρα απαράδεκτες.

Τα τέσσερα εμπόδια

Με τίτλο «Οι αγορές για το αέριο του Ισραήλ έχουν στερέψει», η ιστοσελίδα αναφέρει πως αν και η έρευνα για εναλλακτικούς αγοραστές συνεχίζεται, εντούτοις οι κύριες εξαγωγικές αγορές στην Ευρώπη, πέραν από τις μικρότερες της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και της Παλαιστινιακής Αρχής, απομακρύνονται. Στη συνέχεια απαριθμούνται τέσσερεις βασικοί λόγοι για τους οποίους η όποια ενεργειακή συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας πρέπει να θεωρείται -στην παρούσα φάση- απομακρυσμένη.

Το κλειδί βρίσκεται στη δραστική αλλαγή της Ευρώπης προς την Τουρκία κατά τη διάρκεια των ετών όπου το Ισραήλ ξεκίνησε τις έρευνες-εξορύξεις φυσικού αερίου. Οι Ευρωπαίοι σήμερα αρνούνται να έχουν οποιεσδήποτε συμφωνίες με την Τουρκία και τον Πρόεδρό της Ταγίπ Ερντογάν ή να εξαρτώνται από αυτόν ενεργειακά, υπό το φως της πρόσφατης συμπεριφοράς του στην καταστολή του στρατιωτικού πραξικοπήματος τον Ιούλιο.

Οι κατηγορίες εναντίον του είναι πολλές: Από την τεράστια εγχώρια καταστολή, τη συνεχιζόμενη ανεξέλεγκτη εισροή μουσουλμάνων προσφύγων από την Τουρκία προς την Κεντρική και τη Δυτική Ευρώπη, τη δίωξη της κουρδικής μειονότητας στην Τουρκία και στη Συρία, την επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα και, τέλος, την αποξένωση της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ. Όπως υποστηρίζει η ιστοσελίδα, τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία έχουν αφήσει στο Ισραήλ να νοηθεί ότι δεν θα αγοράζουν το φυσικό του αέριο, αν αυτό διοχετευτεί μέσω της Τουρκίας.

Η κυπριακή διάσταση του ισραηλινο-τουρκικού αγωγού είναι επίσης γεμάτη πολιτικά εμπόδια. Σύμφωνα με τους προκαταρκτικούς σχεδιασμούς, ο αγωγός από το οικόπεδο Λεβιάθαν του Ισραήλ προς την Τουρκία προβλεπόταν να περάσει μέσα από την ΑΟΖ της Κύπρου. Ωστόσο, η Λευκωσία ενημέρωσε τώρα την Ιερουσαλήμ ότι αυτό δεν θα είναι εφικτό μέχρι την επίλυση της διαμάχης μεταξύ «του ελληνικού και τουρκικού μέρους», όπως αναφέρει, «της διχοτομημένης νήσου».

Έχει, επίσης, αναδυθεί μια σοβαρή τεχνική εμπλοκή: Μια προκαταρκτική γεωλογική έρευνα διαπίστωσε ότι ο Μεσογειακός βυθός γύρω από τον τουρκικό τερματικό σταθμό του σχεδιαζόμενου αγωγού είναι λοφώδης και στρωμένος με μεγάλες πέτρες. Η εκκαθάριση του υποθαλάσσιου χώρου θα είναι πολύ πιο ακριβή απ' ό,τι υπολογίστηκε αρχικά. Ούτε το Ισραήλ ούτε η Τουρκία είναι πρόθυμοι να επωμιστούν τέτοιο κόστος.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου η ιορδανική NEPCO υπέγραψε σύμβαση 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αγορά 45 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου από το Λεβιάθαν για πάνω από 15 χρόνια. Εξακολουθούν να υπάρχουν όροι που συνδέονται με την εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης για την επέκταση του Λεβιάθαν.

Η ανησυχία των Ιορδανών

Όσον αφορά στην τελευταία επισήμανση, αξίζει να σημειωθεί πως, τη Δευτέρα, η Ιορδανία υπερασπίστηκε τη συμφωνία αγοράς ισραηλινού φυσικού αέριου, η οποία έχει προκαλέσει την αντίθεση της κοινής γνώμης, με τον ισχυρισμό ότι η συμφωνία δεν θα αφήσει την αραβική χώρα εξαρτημένη από το εβραϊκό κράτος. Συγκεκριμένα, ο Υπουργός Πληροφοριών Μοχάμεντ Μομανί, ο οποίος εκτελεί επίσης χρέη κυβερνητικού εκπροσώπου, δήλωσε στην ιορδανική τηλεόραση ότι η συμφωνία θα μειώσει κατά 600 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο τα έξοδα για την ενέργεια του κράτους.

«Εμείς δεν θα εξαρτόμαστε από το Ισραήλ», είπε ο κ. Μομανί, προσθέτοντας ότι αυτό που επιδιώκει η Κυβέρνηση είναι η διαφοροποίηση των πηγών ανεφοδιασμού φυσικού αερίου. «Είναι πολύ απλοϊκό να λέμε ότι η επικύρωση μιας τέτοιας συμφωνίας σημαίνει ότι το Βασίλειο υποστηρίζει την ισραηλινή κατοχή», συνέχισε ο Ιορδανός Υπουργός, αναφερόμενος στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Πάντως, μερίδα της κοινής γνώμης στην Ιορδανία βλέπει με σκεπτικισμό την όποια συνεργασία με το εβραϊκό κράτος. Την προηγούμενη, μάλιστα, Παρασκευή, εκατοντάδες Ιορδανοί πήραν μέρος σε μια διαδήλωση στο κέντρο του Αμάν, εκφράζοντας την αντίθεσή τους για τη συμφωνία που υπογράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου.

Τελική απόφαση τον Δεκέμβριο

Το Debka-file σημειώνει πως, εν όψει όλων των προηγούμενων εμποδίων που προαναφέρθηκαν, έγκυρες πηγές δήλωσαν στην ιστοσελίδα ότι το Ισραήλ αναμένει να λάβει τελική απόφαση για τον αγωγό φυσικού αερίου προς την Τουρκία μέχρι τον Δεκέμβρη. Από την άλλη, ούτε και οι εξαγωγές προς την Αίγυπτο φαντάζουν εύκολες για το Ισραήλ, αφού μπορεί να μην υπάρχουν φυσικά εμπόδια για άμεση μεταφορά, ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν πολιτικοί τριγμοί.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το Κάιρο ενημέρωσε πρόσφατα την Ιερουσαλήμ ότι δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτός ένας απευθείας αγωγός, αλλά το αέριο θα πρέπει να μεταφερθεί μέσω της Κύπρου, ούτως ώστε η Μουσουλμανική Αδελφότητα να μην κατηγορήσει εκ νέου την κυβέρνηση Αλ Σίσι.

Η τριμερής και ο Αλ Σίσι

Την επόμενη Τρίτη αναμένεται να πραγματοποιηθεί και η τέταρτη τριμερής Συνάντηση Κορυφής μεταξύ Ελλάδας - Κύπρου - Αιγύπτου στο Κάιρο, κατά την οποία θα εξεταστούν, μεταξύ άλλων, τα επόμενα βήματα της ενεργειακής συμμαχίας. Αν και η τριπλή οριοθέτηση της ΑΟΖ θα έπρεπε ήδη να έχει ολοκληρωθεί, εντούτοις φαίνεται πως κάτι τέτοιο προσκρούει στις πιέσεις που ασκεί η Μουσουλμανική Αδελφότητα προς τον Πρόεδρο Αλ Σίσι, τον οποίο και κατηγορεί συνεχώς για παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας και περιουσίας.

Δεν είναι τυχαίες, άλλωστε, οι πρόσφατες διαρροές της τουρκικής ΜΙΤ, μέσω ενός εκ των ανωτάτων στελεχών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, στην εφημερίδα «Al Shorouk» της Αιγύπτου, που έκαναν λόγο για επικείμενη άμεση οριοθέτηση Ελλάδας - Αιγύπτου, εγείροντας, παράλληλα, και θέμα Θάσου την οποία διεκδικεί -υποτίθεται- η Αίγυπτος. Όλα αυτά ενορχηστρώνονται, όπως όλα δείχνουν, από την Τουρκία μέσω της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, προκειμένου να πληγεί αρχικά η αξιοπιστία του Αλ Σίσι και επιπλέον να διαταραχθούν τις αγαστές σχέσεις Αθήνας-Καΐρου.