ΕΦΥΓΑΝ ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΑΝΕΙΣΤΕΣ ΜΑΣ ΛΕΓΟΝΤΑΣ ΜΑΣ ΟΣΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ

Παρακαταθήκη συμβουλές, τις οποίες όλοι ήδη γνωρίζουμε αλλά αποφεύγουμε να αγγίξουμε

Ποιος διαφωνεί ότι η δημόσια υπηρεσία χρειάζεται μεταρρύθμιση; Ποιος διαφωνεί ότι χρειαζόμαστε ΓεΣΥ; Ποιος διαφωνεί ότι δεν είναι εξαίρετοι όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι;

Μπορεί μεν να μην υπάρχουν, προς το παρόν τουλάχιστον, επιπτώσεις από όσα οι δανειστές μας σημειώνουν ως αδυναμίες της κυπριακής οικονομίας, την οποία αξιολόγησαν την τελευταία εβδομάδα, μακροπρόθεσμα όμως η μη διόρθωσή τους απειλεί όλα όσα επί τρία και πλέον χρόνια πετύχαμε με στερήσεις και μεγάλες θυσίες, οι οποίες φυσικά δεν έχουν ακόμα φτάσει στο τέλος τους. Απειλεί να μας πάει ακόμα πιο πίσω, όπως συμβαίνει πάντοτε στις περιπτώσεις στις οποίες το πάθημα δεν γίνεται μάθημα.

Έφυγαν οι δανειστές μας αφήνοντάς μας παρακαταθήκη συμβουλές, τις οποίες όλοι ήδη γνωρίζουμε αλλά αποφεύγουμε να αγγίξουμε. Όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά πως η δημόσια υπηρεσία χρειάζεται μεταρρύθμιση, όλοι ξέρουμε πως οι προαγωγές στο δημόσιο γίνονται με βάση τα χρόνια υπηρεσίας και όχι τις ικανότητες και όλοι επίσης αντιλαμβανόμαστε το αυτονόητο: Δεν μπορεί όλοι, μα όλοι, οι εργαζόμενοι στο δημόσιο να είναι εξαίρετοι. Κοινό μυστικό είναι επίσης ότι το ΓεΣΥ προχωρεί με ρυθμό χελώνας - για να μην γράψουμε πως πάει ένα βήμα μπρος και δύο πίσω και χαρακτηριστούμε μηδενιστές. Πιο κοινό ακόμα μυστικό είναι πως το συγκεκριμένο σχέδιο στα χαρτιά και στα λόγια έχει περάσει τα τριάντα του χρόνια. Ίσως και περισσότερα.

Τα κόκκινα δάνεια και τα κομμένα πόδια

Δεν μας είναι άγνωστο πως οι αναδιαρθρώσεις τραπεζικών οφειλών προχωρούν με ρυθμούς που δεν διορθώνουν θεαματικά το μέγα πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Πώς όμως θα προχωρήσουν, όταν τα νοικοκυριά δεν έχουν ακόμα βρει τα πόδια τους και πασκίζουν να τα βγάλουν πέρα με μισθούς κουτσουρεμένους εδώ και μια τριετία; Αναφερόμαστε φυσικά στον ιδιωτικό τομέα, τον οποίο δεν έχει ακόμα αγγίξει η πολυπόθητη ανάπτυξη. Προχωρήστε πιο γρήγορα με τις εκποιήσεις, συμβουλεύουν τις τράπεζες οι δανειστές μας. Να προχωρήσουν, εντάξει, πώς όμως θα αποτραπεί η κοινωνική αναταραχή αν αρχίσουν οι εκδιώξεις οικογενειών από τα σπίτια τους;

Οι σειρήνες των ψηφοφόρων

Μπορεί να βγήκαμε από το μνημόνιο, τα προβλήματα όμως δεν τα έχουμε λύσει. Είναι εκεί και ταλαιπωρούν και θα ταλαιπωρούν για πολλά ακόμα χρόνια όλους μας. Η βαριά οικονομική κρίση που κτύπησε τη χώρα μας δεν είναι κρυολόγημα που θα περάσει με ένα παυσίπονο. Χρειάζεται στάμινα, υπομονή, πείσμα και αντοχές πολλές ακόμα. Το θέμα είναι να αντιληφθούν όλοι όσοι πρέπει, πως το πάθημα πρέπει να μας γίνει μάθημα.

Πρέπει να το αντιληφθεί πρώτα η πολιτική μας ηγεσία και να κωφεύσει στις σειρήνες των ψηφοφόρων που ζητούν διορισμούς, αυξήσεις που έχασαν κι αυτές που θα έπρεπε να είχαν πάρει. Το δημόσιο χρέος, είπαν οι δανειστές μας, δεν μειώνεται με τον ρυθμό που θα ανέμενε κάνεις ότι θα μειωνόταν. Ας το γράψουν πρώτο και με μεγάλα γράμματα στην to do λίστα τους οι πολιτικοί μας ηγέτες κι ας σταματήσουν οι μεν να υπόσχονται και οι δε να φωνασκούν, επειδή όπως όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε σε μερικούς μήνες μπαίνουμε για τα καλά σε προεκλογική περίοδο.

Άρχισαν με δυο καλές κουβέντες…

Τι μας είπαν λοιπόν φεύγοντας τα κλιμάκια των δανειστών μας; Ότι η δυναμική των μεταρρυθμίσεων έχει αποδυναμωθεί σημαντικά και ότι οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι παραμένουν, λόγω του μεγάλου χρέους και του αργού ρυθμού μείωσής του. Για τις τράπεζες είπαν πως είναι ανάγκη να επιταχύνουν τις αναδιαρθρώσεις με ταυτόχρονη χρήση του πλαισίου για εκποιήσεις και αφερεγγυότητα. Δεν μας είπαν, όπως προαναφέραμε, κάτι νέο, κάτι άγνωστο ή εκπληκτικό. Στο χέρι μας είναι να διορθώσουμε την κατάσταση, βάζοντας πάνω ψηλά τη λογική αν θέλουμε να ορθοποδήσουμε, όσο γίνεται, κι όσο το δυνατόν πιο σύντομα.

Μας είπαν φυσικά και δυο καλά λόγια, για να μη μας κόψουν εντελώς τα πόδια. «Οι μεταρρυθμίσεις που εφάρμοσε η Κύπρος κατά τη διάρκεια του προγράμματος έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς με την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και τις θετικές εξελίξεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα».

«Διασφαλίστε ό,τι πετύχατε»

Αυτά. Κατά τα άλλα, σημείωσαν πως η δημοσιονομική εξυγίανση είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της αξιοπιστίας του πλαισίου πολιτικής και τη διευκόλυνση της πρόσβασης της χώρας στις αγορές και ότι:

«Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν αυτά τα επιτεύγματα, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης πίεσης στις δαπάνες. Η μεταρρυθμιστική δυναμική έχει αποδυναμωθεί σημαντικά, με κρίσιμη νομοθεσία να εκκρεμεί ακόμη προς έγκριση. Ως εκ τούτου, η αποστολή (οι διεθνείς δανειστές μας) προέτρεψε τις Αρχές να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους σε αυτό το μέτωπο για τη βελτίωση της αναπτυξιακής δυναμικής της Κύπρου και την προσέλκυση περισσότερων ξένων επενδύσεων».

Τα πιο πάνω περιέχονται σε κοινή δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τεχνοκράτες των οποίων μετείχαν στην αποστολή (κλιμάκιο) που αξιολόγησε την κυπριακή οικονομία για πρώτη φορά μετά την έξοδό μας από το μνημόνιο, πριν από έξι μήνες. Στη δήλωση σημειώνονται πρώτα τα θετικά σχόλια:

-Η οικονομική ανάπτυξη το 2016 ήταν μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, στηρίζοντας τις δημοσιονομικές επιδόσεις. Η ανάπτυξη έχει καθοδηγηθεί από τον τουρισμό και την ιδιωτική κατανάλωση, η οποία υποστηρίχθηκε από την επίδραση της μείωσης των τιμών για το πραγματικό εισόδημα και τη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας.

-Η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2016 αναμένεται να υπερβεί το 2,5% και να παραμείνει ισχυρή το 2017.

-Η ανεργία μειώνεται αισθητά, έστω και μακροπρόθεσμα και η ανεργία των νέων παραμένει πολύ υψηλή.

-Η δημοσιονομική εξυγίανση συνεχίστηκε και ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα της Κυβέρνησης για το 2016 είναι εφικτός.

Παρακάτω όμως αρχίζει η καταγραφή των αρνητικών διαπιστώσεων, τις οποίες καλούμαστε να λάβουμε σοβαρά υπ' όψιν. Όχι γιατί μας τις λένε τρίτοι, αλλά γιατί επιβάλλεται όχι μόνο να τα λάβουμε υπ' όψιν αλλά και να κάνουμε ό,τι πρέπει για να μην ξαναβιώσουμε γεγονότα όπως αυτά του 2013.

Η χαλάρωση

Αναφέρουν στη δήλωσή τους ΕΕ και ΕΚΤ: «Με το βελτιωμένο οικονομικό περιβάλλον, η πίεση για χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής έχει αυξηθεί. Θα πρέπει να υπάρξει αντίσταση, καθώς οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί, ενώ και η καθοδική πορεία του δημόσιου χρέους εξακολουθεί να χρειάζεται σταθεροποίηση. Είναι σημαντικό οι νομοθετικές ενέργειες με δημοσιονομικές επιπτώσεις, όπως η κατάργηση του φόρου ακίνητης ιδιοκτησίας, να αντισταθμιστούν με σαφώς καθορισμένα μέτρα σε όλα τα επίπεδα της Κυβέρνησης. Υπό το φως των δημοσιονομικών κινδύνων, η δημοσιονομική πειθαρχία πρέπει να συνεχιστεί, περιλαμβανομένης της συγκράτησης των μισθών του δημόσιου τομέα».

Για τον ρυθμό των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, τονίζεται ότι έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Στη δήλωση επισημαίνεται επίσης ότι είναι ζωτικής σημασίας να ανανεωθεί η μεταρρυθμιστική δυναμική, συμπεριλαμβανομένης της ψήφισης σημαντικών νομοθετημάτων σε καίριους τομείς, όπως η δημόσια διοίκηση και το εθνικό σύστημα υγείας.

Για την περαιτέρω βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων η πρόοδος πρέπει να επιτευχθεί σε βασικούς τομείς, όπως η δημιουργία ενός βιώσιμου και αποτελεσματικού συστήματος μεταφοράς τίτλων ιδιοκτησίας, ο εκσυγχρονισμός του συστήματος δικαιοσύνης καθώς και η συνέχιση των προσπαθειών για την ιδιωτικοποίηση και τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Για τις τράπεζες

Για το μέγα ζήτημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων οι πιστωτές σημειώνουν ότι οι προσπάθειες αναδιάρθρωσής τους και το πιο υποστηρικτικό οικονομικό περιβάλλον έχουν οδηγήσει σε μείωσή τους, ωστόσο παραμένουν ακόμα σε πολύ υψηλά επίπεδα.

«Η επιστροφή της εμπιστοσύνης επέτρεψε στις τράπεζες να διευρύνουν την καταθετική τους βάση, να βελτιώσουν τη ρευστότητα και τα αποθέματα κεφαλαίων τους. Ωστόσο η κερδοφορία τους περιορίζεται από το μειωμένο καθαρό επιτοκιακό περιθώριο και την ανάγκη για πρόσθετες προβλέψεις. Ενώ οι νέες χορηγήσεις αυξάνονται, οι συνολικές πιστώσεις προς την οικονομία συνεχίζουν να συρρικνώνονται λόγω της αναγκαίας απομόχλευσης, περιλαμβανομένων διαγραφών δανείων και αναδιαρθρώσεων. Είναι ανάγκη να συνεχιστούν πιο δυναμικά οι προσπάθειες αναδιάρθρωσης των δανείων με πλήρη χρήση όλων των διαθέσιμων εργαλείων, προκειμένου να επιταχυνθεί ο ρυθμός της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων».

Τα εργαλεία των εκποιήσεων

Για το πλαίσιο για τις εκποιήσεις και την αφερεγγυότητα σημειώνεται μεν ότι αποτελούν σημαντικά επιτεύγματα, τονίζεται όμως ότι η εφαρμογή τους πρέπει να επιταχυνθεί.

«Τα εργαλεία αυτά είναι απαραίτητα για να βοηθήσουν στη μείωση του υψηλού επιπέδου του ιδιωτικού χρέους και των μη εξυπηρετούμενων δανείων, επειδή παρέχουν στους οφειλέτες και τους πιστωτές διαφοροποιημένο και αποτελεσματικό μέσο για την επίλυση των μη βιώσιμων χρεών και ανακατανομή των οικονομικών πόρων σε πιο παραγωγικές χρήσεις».
 

ΕΕ και ΕΚΤ διαπιστώνουν, τέλος, ότι η χρήση των εργαλείων αυτών έχει περιοριστεί μέχρι στιγμής λόγω της αυξανόμενης προσφυγής σε ανταλλαγή χρέους με περιουσιακά στοιχεία, η οποία είναι ευπρόσδεκτη αλλά καθυστερεί, λόγω κυρίως της απροθυμίας ορισμένων ενδιαφερόμενων μερών να συμμετέχουν σε χρονοβόρες διαδικασίες. Να σημειώσουμε ότι οι δανειστές μας θα ξανάρθουν στην Κύπρο σε έξι μήνες.