Ευκαιρία που δεν πρέπει να αφεθεί να χαθεί, τονίζει ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε
Αν οι δύο πλευρές θέλουν να ξεπεράσουν τους φόβους τους, δεν είναι ανάγκη να ξεπεράσουν το θέμα αυτό με «λύσεις ασφάλειας», αλλά ίσως με ένα αξιόπιστο πολιτικό καθεστώς, υπογραμμίζει ο ειδικός σύμβουλος του Γ.Γ. των Η.Ε.

Για ευκαιρία λύσης του Κυπριακού, η οποία δεν πρέπει να χαθεί, έκανε λόγο ο Ειδικός Σύμβουλος του Γ.Γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Έσπεν Μπαρθ Έιντε, καλώντας τους δύο ηγέτες να επιδείξουν την επιβαλλόμενη θέληση και αποφασιστικότητα, ώστε να καταλήξουν σε συμφωνία.

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξής του στο ΚΥΠΕ, και αναφερόμενος στις προοπτικές που διαγράφονται μετά την τριμερή συνάντηση στη Νέα Υόρκη, ο κ. Έιντε επισήμανε ότι υπάρχουν πολλά θέματα που εκκρεμούν, μεταξύ των οποίων το θέμα της ασφάλειας, το οποίο χαρακτήρισε ως ένα από τα πιο σημαντικά θέματα και θα συζητηθεί στο τέλος της διαδικασίας, ενώ σημείωσε ότι, αν οι δύο πλευρές θέλουν να ξεπεράσουν τους φόβους τους, δεν είναι ανάγκη να ξεπεράσουν το θέμα αυτό με «λύσεις ασφάλειας», αλλά ίσως με ένα αξιόπιστο πολιτικό καθεστώς.

Αναφέρθηκε, επίσης, στην οικονομική πτυχή της λύσης, τονίζοντας ότι το θέμα που αφορά δωρητές είναι μια διεθνής πτυχή του προβλήματος και όταν οι ηγέτες φθάσουν στη φάση όπου θα συζητήσουν θέματα δωρητών, οποιαδήποτε ανάμειξη των εγγυητριών δυνάμεων θα πρέπει να γίνει μέσω των Ηνωμένων Εθνών.
Σημείωσε, επιπλέον, ότι η σειρά με την οποία συζητούνται τα διάφορα θέματα στη διαπραγμάτευση είναι ακόμα ανοικτή.

Η Τριμερής
Ιδιαιτέρως αναφέρθηκε ο κ. Έιντε στην τριμερή της Νέας Υόρκης, υπογραμμίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε σε πολύ υψηλό επίπεδο από πλευράς του ΟΗΕ και ότι ο Γ.Γ. αφιέρωσε πολύ χρόνο στο Κυπριακό κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης των Η.Ε.

Κατά τη διάρκεια της τριμερούς συνάντησης, οι δύο πλευρές παρουσίασαν «0παρόμοια αντίληψη για το πού βρίσκεται η διαδικασία, πού συμφωνούν και πού δεν συμφωνούν», είπε.

Σημειώνοντας ότι «στο τέλος της ημέρας θέλουμε μια υπογραφή στη συμφωνία στην οποία θα καταλήξουν οι δύο ηγέτες», διευκρίνισε πως σε αυτήν τη φάση, θα πρέπει να υπάρξει ανάμειξη των διεθνών παραγόντων, και οι εγγυήτριες δυνάμεις θα πρέπει να εμπλακούν.

Υπάρχουν θέματα που παραμένουν ανοικτά, όπως η σειρά με την οποία θα συζητήσουν εκκρεμούντα θέματα και ο χρόνος ανάμειξης των εγγυητριών δυνάμεων, σημείωσε, προσθέτοντας ότι «αναλώσαμε κάποιο χρόνο γι’ αυτό το θέμα, αλλά δεν καταλήξαμε, ωστόσο είμαστε πιο ενημερωμένοι επί του θέματος».

Ο ρόλος του Γ.Γ.
Σε ερώτηση για τον ρόλο του Γ.Γ. και κατά πόσον ο όρος «διεθνής διάσταση» σημαίνει ότι θα έχει ρόλο με τις εγγυήτριες δυνάμεις και τους δωρητές, ο κ. Έιντε απάντησε: «Ο κ. Μπαν θα αναμειχθεί και στα δύο θέματα. Οι διεθνείς διαστάσεις (του προβλήματος) δεν είναι πολλές, αλλά το θέμα των δωρητών είναι συγκεκριμένο».

Όταν φθάσουμε στο σημείο αυτό, και οι ηγέτες συμφωνούν ότι έχουμε φτάσει εκεί, οποιαδήποτε εμπλοκή των εγγυητριών δυνάμεων θα γίνει μέσω του ΟΗΕ, υπέδειξε, υπενθυμίζοντας ότι αυτή η διαδικασία είναι κάτω από την αιγίδα του ΟΗΕ. «Αυτό πρέπει να είναι ένα γεγονός του ΟΗΕ σε οποιαδήποτε μορφή (πραγματοποιηθεί) και ο Γ.Γ. είναι έτοιμος να αναμειχθεί τη στιγμή που θα του το ζητήσουν οι ηγέτες», πρόσθεσε.

Η Πολυμερής
Σε ερώτηση για πολυμερή διάσκεψη, ο Νορβηγός πρώην ΥΠΕΞ είπε ότι δεν υπάρχει ημερομηνία ή συγκεκριμένη μορφή για μια τέτοια διάσκεψη, αλλά υπάρχει η αντίληψη για το τι πρέπει να γίνει πριν μια τέτοια διάσκεψη ολοκληρωθεί.
Ερωτηθείς, αν μετά τη συνάντηση νιώθει πιο αισιόδοξος από προηγουμένως, ο κ. Έιντε χαρακτήρισε τον εαυτό του «αισιόδοξο ρεαλιστή», ο οποίος πιστεύει ότι η τριμερής ήταν «χρήσιμη».

«Οπωσδήποτε δεν ήταν το τέλος του δρόμου, έχουμε πολλά να κάνουμε στην Κύπρο και παραπέρα, αλλά ήταν σημαντικό που είχαμε αυτήν την ευκαιρία».

Σημείωσε ότι η τελευταία φορά που ο Γ.Γ. συναντήθηκε με τους ηγέτες ήταν στο Νταβός τον Ιανουάριο. Αυτήν τη φορά, πρόσθεσε, «μπήκαμε στην ουσία του θέματος και ήταν μια ευκαιρία γι’ αυτόν (τον Γ.Γ.) να εκφράσει την προθυμία του να αναλάβει προσωπικά ό,τι του ζητήσουν, περιλαμβανομένου και οτιδήποτε του ζητήσουν σε σχέση με τις εγγυήτριες δυνάμεις».

Οι δωρητές
Αναφερόμενος στη συνέχεια για το θέμα των δωρητών, επισήμανε ότι τόσον ο ίδιος όσο και ο Γ.Γ. των ΗΕ εργάζονται συνεχώς προς αυτήν την κατεύθυνση, ξεκαθαρίζοντας ότι έχουν τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας. Η στήριξη είναι τεράστια, τόνισε, «και βρισκόμαστε στην καλύτερη φάση. Δεν θα πρέπει να αφήσουν αυτήν την ευκαιρία να χαθεί».

Όπως ανέφερε, «ετοιμαζόμαστε, είμαστε αναμεμειγμένοι και ακούμε και μοιραζόμαστε κάποιες αρχικές ιδέες, και αυτό είναι πολύ εποικοδομητικό, αλλά όχι καταληκτικό. Κανένας δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να ήταν καταληκτικό σε αυτό το στάδιο, γιατί στο τέλος της ημέρας θα πρέπει να γίνει διαπραγμάτευση».

Πρέπει, υπέδειξε, να προχωρήσουμε προς την τελική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών για τα θέματα ασφάλειας με την υποστήριξη των εγγυητριών δυνάμεων και για να φθάσουμε εκεί θα πρέπει να υπάρξουν πιο επίσημες συνομιλίες. Τώρα βρισκόμαστε στο δεύτερο μέρος και περισσότερα άτομα είναι αναμεμειγμένα (στη διαδικασία), όχι μόνον εγώ. Συζητούν μεταξύ τους, οι εγγυήτριες δυνάμεις συνομιλούν δύο συν δύο σε όλους τους σχηματισμούς και ανταλλάσσονται ιδέες, πρόσθεσε.

Η ασφάλεια
Σε ερώτηση, αν το θέμα της ασφάλειας θα είναι το τελευταίο θέμα για επίλυση και το τελευταίο εμπόδιο στην ειρηνευτική διαδικασία, ο κ. Έιντε είπε ότι δεν είναι το τελευταίο. Σίγουρα, ανέφερε, θα συζητηθεί αργότερα στη διαδικασία και είναι ένα από τα πιο αποφασιστικά ζητήματα, αλλά δεν είναι το μόνο.

«Είναι απόλυτα λογικό που οι ηγέτες επέλεξαν να τοποθετήσουν το θέμα αυτό στο τέλος. Ποιο θα ήταν το νόημα να προσπαθήσουν να διευθετήσουν το θέμα της ασφάλειας, εάν δεν πιστεύουν ότι μπορούν να επιλύσουν τα δικά τους ζητήματα;», διερωτήθηκε ο κ. Έιντε, σημειώνοντας ότι οι Κύπριοι θα έχουν καλύτερη ευκαιρία (να διευθετήσουν αυτό το θέμα) με τις εγγυήτριες δυνάμεις.

Ο Ειδικός Σύμβουλος του Γ.Γ. των Η.Ε. αναγνώρισε ότι και οι δύο κοινότητες έχουν λογικούς φόβους σε ό,τι αφορά το θέμα ασφάλεια. «Η ε/κ πλευρά φοβάται την παρουσία ξένου στρατού και υπάρχει ένας κατανοητός φόβος από την τ/κ πλευρά να μην επιστρέψουν στις τραγωδίες του '60. Αν θέλεις να ξεπεράσεις τους φόβους των δύο πλευρών, δεν χρειάζεται κατ' ανάγκην αυτό να γίνει με λύσεις ασφάλειας, αλλά μπορεί να γίνει με ένα αξιόπιστο πολιτικό καθεστώς», διευκρίνισε.

Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να φέρεις τον κόσμο μαζί και να τους κάνεις να πιστέψουν ότι αυτήν τη φορά ίσως το ομοσπονδιακό σύστημα διαχρονικά θα πετύχει, τόνισε. «Όταν αισθανθούν αυτό, η ανάγκη για παραδοσιακούς τρόπους ασφάλειας ενδεχομένως να μειωθεί. Έτσι, η πιθανότητα για μια επιτυχή έκβαση στο θέμα της ασφάλειας αυξάνεται με την κάθε σύγκλιση στα θέματα διακυβέρνησης, περιουσίας, εδαφικό και όλα τα άλλα», κατέληξε ο κ. Έιντε.

Νέα τριμερή σύντομα «βλέπει» ο Έιντε
Εξάλλου, σε άλλη συνέντευξη στην εφημερίδα «Χαβαντίς», ο κ. Έιντε εξέφρασε την εκτίμηση ότι, αν και στην τριμερή δεν τέθηκε καμιά ημερομηνία, σε σύντομο διάστημα ο Γ.Γ. του ΟΗΕ θα συναντηθεί και πάλι με τους δύο ηγέτες.

Όπως ανέφερε στην απεσταλμένη της τ/κ εφημερίδας, Εσρά Αϊγκίν, ο αξιωματούχος των Η.Ε., δεν υπάρχουν πολλά θέματα στα οποία οι δύο ηγέτες δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει, είναι πολιτικά ζητήματα στρατηγικής σημασίας και είναι μονοψήφιος ο αριθμός τους, λιγότερα από 10, «πράγμα που σημαίνει το περισσότερο 9». Μεταξύ αυτών, είπε, περιλαμβάνονται το εδαφικό, η ασφάλεια και εγγυήσεις.

Ερωτηθείς για το τι έγινε στην τριμερή συνάντηση, ο Νορβηγός διπλωμάτης ανέφερε ότι υπάρχει ομογνωμία ότι δεν είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των μη συμφωνημένων θεμάτων και πως τα 4 κεφάλαια που ήδη συζητιούνται, εκτός ενός, σε σύντομο χρονικό διάστημα θα μπορέσουν να λυθούν.

«Αυτό το ένα θέμα είναι η εκ περιτροπής προεδρία. Βεβαίως, εάν και αυτό λυθεί, θα είμαι πολύ ικανοποιημένος, αλλά μπορεί να μείνει για το τέλος. Για τα θέματα στα άλλα 4 κεφάλαια δεν βλέπω κανένα λόγο να μείνουν για πιο μετά. Είμαστε έτοιμοι για τις επόμενες εβδομάδες. Από τις αρχές Οκτωβρίου θα προχωρήσουμε με ταχύτητα».

Δεν υπάρχουν χρονοδιαγράμματα
Ο κ. Έιντε πρόσθεσε ότι τα Η.Ε. δεν έχουν χρονοδιάγραμμα, υπάρχει μόνον ο στόχος που έχουν θέσει οι δύο ηγέτες. «Ωστόσο, υπενθυμίζουμε ότι ο χρόνος είναι ζωτικής σημασίας για τους ανθρώπους, αυτό είπε και ο Γ.Γ., επειδή βλέπουμε μια ευκαιρία και ξέρουμε ότι δεν θα περιμένουμε αυτό το παράθυρο ευκαιρίας να είναι ανοικτό για πολύν καιρό».

Σε παρατήρηση ότι από την τριμερή συνάντηση αναμενόταν να βγει ένα πιο απτό πρόγραμμα, που να περιλαμβάνει και έναν οδικό χάρτη για το τι θα γίνει από δω και πέρα και τι πήγε στραβά, ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε απάντησε ότι υπάρχει ομογνωμία για το πού βρισκόμαστε και το πού θέλουμε να πάμε, αλλά υπάρχει πρόβλημα για το πώς θα πάμε προς αυτήν την κατεύθυνση, πώς θα την προγραμματίσουμε.

Ερωτηθείς εάν με την επιστροφή των ηγετών θα συνεχιστεί η διαδικασία με την ίδια μορφή (format), ο κ. Έιντε είπε ότι πρέπει να αλλάξουν τη μεθοδολογία και χρειάζεται μια μέθοδος, όπου οι δύο ηγέτες να μπορούν να παρακολουθούν τα πολιτικά ζητήματα και να τα διαχωρίζουν.