ΠΗΓΕΣ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ, ΕΚΤΙΜΟΥΝ ΟΤΙ ΣΤΗ ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ ΔΕΝ ΘΑ ΥΠΑΡΞΟΥΝ ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Το μεγαλύτερο ερώτημα για την ώρα, είναι για ποιον λόγο στο Ανακοινωθέν αυτών των ημερών οι δυο ηγέτες καλούν τον Γενικό Γραμματέα να έχει μεγαλύτερη προσωπική ανάμειξη στις διαπραγματεύσεις

· Κύκλοι της αντιπολίτευσης του Κυπριακού ισχυρίζονται ότι το περίφημο Δελτίο Τύπου αρχικά θα ήταν πολύ διαφορετικό, αλλά μπροστά στις αντιδράσεις έσπευσαν οι υπηρεσίες του κ. Έιντε και το «μάζεψαν»

· Εντύπωση προκάλεσε η διευκρίνιση του διαπραγματευτή ότι σε αυτές τις διαπραγματεύσεις επιδιώκεται η επιστροφή περισσότερων εδαφών απ' ό,τι προέβλεπε το Σχέδιο Ανάν. Αυτή η τοποθέτηση θα πρέπει να κρίνεται σε σύγκριση με την αγωνιώδη τοποθέτηση του Μ. Ακιντζί ότι δεν χρειάζονται ιδιαίτερες εδαφικές αναπροσαρμογές...

· Εντύπωση προκαλεί σίγουρα και η προσωπική εκτίμηση του κ. Μαυρογιάννη, ο οποίος μίλησε για κόστος λύσης, που θα πρέπει να φτάνει μερικές δεκάδες δισεκατομμύρια

Τα κομμάτια του παζλ αρχίζουν και μπαίνουν στη θέση τους. Όσα όμως περισσότερα τοποθετούνται, τόσο ξεκινούν και τα ερωτήματα. Το μεγαλύτερο ερώτημα για την ώρα είναι για ποιο λόγο στο Ανακοινωθέν αυτών των ημερών οι δυο ηγέτες καλούν τον Γενικό Γραμματέα να έχει μεγαλύτερη προσωπική ανάμειξη στις διαπραγματεύσεις. Πολλοί ρωτούν, και πιο πολλοί διερωτώνται, τι μπορεί να σημαίνει αυτό και τι θα μπορεί πρακτικά να κάνει ο Γενικός Γραμματέας.

Πηγαίνοντας στον Μπαν Κι Μουν…

Γι’ αυτόν τον λόγο, και για να προλάβει τα χειρότερα, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έσπευσε να διευκρινίσει ότι αποκλείεται οποιαδήποτε ιδέα επιδιαιτησίας.

Ερωτώντας πολλούς αρμοδίους, που θα έπρεπε να ήταν σε θέση να γνωρίζουν, και μη παίρνοντας κάποια τελεσίδικη απάντηση, ένα συμπέρασμα μπορεί να βγάλουμε.

Είτε ότι αυτή η έκκληση είναι «διακοσμητική» προκειμένου να δείξουν κάποια δέσμευση των δυο ηγετών στη συνέχεια του διαλόγου είτε ότι κατά νουν υπάρχει κάποια επικείμενη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα στην Κύπρο.

Υπάρχει όμως και μια άλλη «πονηρή» ερμηνεία, που διατυπώνεται από κύκλους της αντιπολίτευσης του Κυπριακού. Ισχυρίζονται ότι το περίφημο Δελτίο Τύπου αρχικά θα ήταν πολύ διαφορετικό, αλλά μπροστά στις αντιδράσεις έσπευσαν οι υπηρεσίες του κ. Έιντε και το «μάζεψαν». Οι ίδιοι κύκλοι ισχυρίζονται ότι αυτό ζήτησε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης για να μη ξεκινήσει μια μίνι-κρίση από τώρα. Σύμφωνα με αυτήν την ερμηνεία και επειδή άλλο ήταν το περιεχόμενο πριν από την καταληκτική παράγραφο, γι’ αυτό υπήρχε και η έκκληση στον Γενικό Γραμματέα και η λογική του αυξημένου ρόλου του ήταν «γεφυρωτικές προτάσεις». Όμως κανένας δεν μπορεί να αποδείξει κάτι τέτοιο.

Πηγές, που είναι σε θέση να γνωρίζουν, εκτιμούν ότι στη Νέα Υόρκη δεν θα υπάρξουν πράγματι δραματικές εξελίξεις. Ωστόσο, το βέβαιο είναι ότι ο Γενικός Γραμματέας θα καλέσει τους δυο ηγέτες να συνεχίσουν τις εντατικές συναντήσεις υπογραμμίζοντας ότι έχει διανυθεί αρκετός δρόμος, υπάρχει πρόοδος και είναι εφικτό να καταλήξουν σύντομα σε συμφωνία. Για να υποστηριχθεί αυτή η άποψη θα ανακοινωθεί ότι στο τέλος του επόμενου κύκλου των εντατικών διαπραγματεύσεων, δηλαδή άλλων 5-6 συναντήσεων, θα επισκεφτεί την Κύπρο ο ίδιος ο Μπαν Κι Μουν και θα έχει επιτόπου συνάντηση με τους δυο ηγέτες.

Τα Ηνωμένα Έθνη θεωρούν ότι αν καταφέρουν να περιορίσουν το χάσμα και τη λίστα των αποκλίσεων, πιθανό σε εκείνην τη στιγμή να προσφέρεται η ανακοίνωση ότι τα δυο μέρη είναι πολύ κοντά σε συμφωνία. Εφόσον προηγηθούν και κάποιες συνεννοήσεις με την Άγκυρα και ο Ταγίπ Ερντογάν «έχει κάτι να δώσει», τότε θα επιχειρήσουν ξανά να σπρώξουν τα πράγματα σε κάποια διεθνή διάσκεψη.

Πρόκειται όμως για άλλο ένα σενάριο. Τέτοια σενάρια έχουν δει τα μάτια μας πολλά. Από τα οποία τα περισσότερα είτε ναυάγησαν είτε έμειναν απλώς στα χαρτιά.
Αυτές τις μέρες, με αρκετά θέματα να έχουν συζητηθεί δημόσια και με το «αντικειμενικό χρονοδιάγραμμα» να έχει μπει σε αντίστροφη μέτρηση, παρά τη σύγχυση, ξεκαθαρίζουν κάποια πράγματα.

Χρονικά ορόσημα

Κατ’ αρχάς υπάρχει πράγματι ένα αντικειμενικό χρονοδιάγραμμα. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, κ.Τζο Μπάιντεν, που έχει πράγματι κάποιο ειδικό προσωπικό ενδιαφέρον, φέρεται να έχει διευκρινίσει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι θα είναι εν ενεργεία μόνο για μερικές εβδομάδες ακόμα. Πράγματι, οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ βάζουν ένα ορόσημο μερικών εβδομάδων. Μπορεί στην αμερικανική πολιτική πολλά πράγματα, ειδικά στα διεθνή θέματα, να μην εξαρτώνται από τον Πρόεδρο, όμως μια αλλαγή φρουράς πάντα παγώνει κάποια ζητήματα για κάποιους μήνες.

Ρόλο βέβαια παίζει και το γεγονός ότι με το πέρασμα στο 2017 πλησιάζουμε στις προεδρικές εκλογές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Περισσότερο όμως υπάρχει το αντικειμενικό όριο στην αλλαγή φρουράς στα Ηνωμένα Έθνη. Ως γνωστόν, η θητεία του σημερινού Γ.Γ. τελειώνει στο τέλος του χρόνου. Επομένως ο «ωφέλιμος χρόνος» στο Κυπριακό μπορεί να είναι περίπου δυο μήνες ακόμα.

Αυτόν τον «αντικειμενικό» χρονικό ορίζοντα προσπαθεί να εκμεταλλευτεί η τουρκική πλευρά, που επαναλαμβάνει διαρκώς ότι η λύση πρέπει να έρθει μέσα σε αυτόν τον χρόνο. Γίνεται φυσικά κατανοητό ότι η αυτή η τουρκική επιμονή συμβαδίζει με την τουρκική θέση ότι περίπου έχουν τελειώσει οι διαπραγματεύσεις, αφού δεν έχουν σκοπό να συζητήσουν και τίποτα σπουδαίο σχετικά με εγγυήσεις και εδαφικό.

Παράλληλα είναι ολοφάνερο σε κάθε λογικό άνθρωπο ότι είναι πρακτικά αδύνατο να υπάρξει κάποια συμφωνία τις επόμενες 5-6 εβδομάδες. Πέραν των μεγάλων ζητημάτων που παραμένουν ακόμα ανοιχτά και αν ακόμα ως διά μαγείας ερχόταν συμφωνία σε μια σειρά θεμάτων όπου υπάρχουν ακόμα χάσματα, εκτός από το μείζον θέμα της χρηματοδότησης, υπάρχουν και πολλά πρακτικά και καθόλου ασήμαντα θέματα που χρειάζονται «αρκετούς μήνες», όπως έλεγε ενημερωμένη πηγή.

Στις βαλίτσες του Νίκου Αναστασιάδη

Ποια είναι όμως η βασική εικόνα που συνοδεύει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο ταξίδι προς τη Νέα Υόρκη;

Στο κεφαλαιώδες ζήτημα των εγγυήσεων δεν υπάρχει καμία αλλαγή, με την τουρκική θέση που παρουσιάζεται και ως «συμβιβαστική υποχώρηση» να είναι μέχρι στιγμής ότι επιμένει να εγγυηθεί «τουλάχιστον» το τουρκοκυπριακό συνιστών κρατίδιο. Όλοι βέβαια αντιλαμβάνονται ότι κάτι τέτοιο δεν αλλάζει τίποτα επί της ουσίας.

Στο εδαφικό, όπου δεν έγινε συγκεκριμένη συζήτηση με χάρτες, αφού κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε μεγάλη αναστάτωση και θα ξεσήκωνε αντιδράσεις, τελευταία προωθείται μια τουρκική θέση, που μόνο αισιοδοξία δεν επιτρέπει. Συγκεκριμένα, η τουρκική πλευρά, εκμεταλλευόμενη την κατ’ αρχήν αποδοχή των τεσσάρων βασικών ελευθεριών, ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει ανάγκη σημαντικών αναπροσαρμογών επί του εδάφους. Πιο συγκεκριμένα, εννοούν ότι εκτός της κλειστής πόλης της Αμμοχώστου μπορεί να γίνουν «περιορισμένες αναπροσαρμογές πέριξ της νεκρής ζώνης».

Η αισιοδοξία που υπήρχε στην ελληνική πλευρά με τη φήμη ότι η καινοτομία αυτήν τη φορά θα ήταν να δημιουργηθεί εκτός της ελληνικής και της τουρκικής περιοχής και μια τρίτη ζώνη, που θα περιελάμβανε και την Καρπασία και θα δημιουργούσε ένα μεγάλο «ατού» για τη λύση, φαίνεται να εξανεμίζεται. Ακόμα και αν ισχύουν οι πληροφορίες ότι μπορεί να δοθεί η Καρπασία, όταν ακούγεται από τα κατεχόμενα το «ξεχάστε την Μόρφου, αυτά ίσχυαν το 2004 και όχι τώρα», τότε το πράγμα περιπλέκεται.

Στο περιουσιακό έχει στηθεί ένα αρκετά περίπλοκο σκηνικό, στο οποίο η γενική εντύπωση είναι οι συγκλίσεις, αφού στον μηχανισμό θα χρησιμοποιηθούν και αποφάσεις του ΕΔΑΔ, ενώ ως μεγάλο πλεονέκτημα φέρεται να είναι ότι σε αντίθεση με το Σχέδιο Ανάν, τώρα οι πολίτες θα μπορούν και μετά να προσφεύγουν σε δικαστήρια. Δεν έχει όμως ακουστεί οτιδήποτε συγκεκριμένο σχετικά με χρηματοδότηση των αποζημιώσεων, οι οποίες, όσο και αν περιοριστούν, τελικά θα φτάνουν και πάλι ένα «εντελώς απαγορευτικό ποσό για τα κυπριακά οικονομικά». Το σενάριο εξακολουθεί να είναι ίδιο με το 2004, όταν μέχρι και την τελευταία στιγμή αναμενόταν «φως στην άκρη της σήραγγας», αλλά ποτέ δεν ήρθε κάποια είδηση.

Ακόμα και σε θέματα που θεωρούνται από τα «πιο εύκολα» και έχουν καταγραφεί αρκετές συγκλίσεις, υπάρχουν κάποια ερωτηματικά που δεν φαίνεται να βρίσκουν απάντηση. Συγκεκριμένα, όσον αφορά την κεντρική δομή διακυβέρνησης είτε θα υπάρχει εκ περιτροπής προεδρία, θέση στην οποία ακόμα και ο Μουσταφά Ακιντζί φαίνεται ανυποχώρητος, είτε θα υπάρχει δημοκρατική δομή με εκλογή κατά πλειοψηφία. Πόσο πιθανό είναι τελικά η τουρκική πλευρά να δεχτεί να εγκαταλείψει την «εκ περιτροπής», η οποία σύμφωνα με τοποθετήσεις του κ. Ακιντζί θα αποδεικνύει την ισότιμη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στο κράτος; Αλλά και πόσο πιθανό είναι να έρθει σε κάποια στιγμή ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και να προτείνει σε δημοψήφισμα πρόταση με Τουρκοκύπριο Πρόεδρο της Κύπρου;

Ερωτήματα θέτει και ο Αβέρωφ Νεοφύτου

Το ίδιο ισχύει για τα θέματα της οικονομίας. Μπορεί στα χαρτιά των διαπραγματεύσεων και σε γενικές αρχές να υπάρχουν λύσεις και συγκλίσεις. Όπως όμως θύμιζε και με δηλώσεις του ακόμα και ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, υπάρχει ακόμα δρόμος αφού μέχρι τώρα οι «αρχές» στα κατεχόμενα δεν έχουν δώσει τα στοιχεία που χρειάζονται στους ξένους εμπειρογνώμονες του ΔΝΤ και της Διεθνούς Τράπεζας. Η μετάβαση σε μια ενωμένη κυπριακή οικονομία μπορεί να παρουσιάζει παγίδες που δεν έχουν ακόμα ξεκαθαρίσει. Ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ μίλησε συγκεκριμένα για τις τράπεζες στα κατεχόμενα, που δεν είναι σίγουρο πώς θα ενταχθούν ομαλά στην Τραπεζική Ένωση. Υπάρχουν όμως και άλλα ερωτήματα.

Βέβαια, στα θετικά των εξελίξεων ήταν οι τελευταίες δηλώσεις του Μουσταφά Ακιντζί μετά την ανακοίνωση του Δελτίου Τύπου. Τις υπογράμμισε ιδιαίτερα ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ και σημείωσε ότι «για πρώτη φορά ακούστηκε τόσο καθαρά από τουρκικής πλευράς ότι θα υπάρχει ένα κράτος με μια κυριαρχία και μια διεθνή υπόσταση». Πράγματι, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης θέλησε να απαντήσει σε συνέντευξη του παρουσιαζόμενου ως Υπουργού Εξωτερικών του ψευδοκράτους, ο οποίος καθαρά αποδομεί ολόκληρη τη λογική μιας συμφωνίας για λύση. Πέρα από τη θετική πλευρά μιας τέτοιας παρέμβασης Ακιντζί, φαίνονται όμως και οι μεγάλες δυσκολίες που υπάρχουν στην τουρκική πλευρά, ακόμα και αν κατέληγαν σήμερα οι συνομιλίες.

Τέλος, η συνέντευξη που έδωσε ο διαπραγματευτής κ. Α. Μαυρογιάννης στο ΡΙΚ και η προσπάθειά του για μια θετική διατύπωση, αφού υπογράμμισε ότι «υπάρχει σημαντική πρόοδος εκτός από την ασφάλεια, τις εγγυήσεις και το εδαφικό», δίνει τον τόνο ενός παιχνιδιού με «μισοάδειο-μισογεμάτο ποτήρι». Οι κακές γλώσσες δεν θα παραλείψουν βέβαια να σημειώσουν ότι δεν υπάρχει πρόοδος στα κρίσιμα ζητήματα, από τα οποία θα έπρεπε να εξαρτάται η λύση.

Εξάλλου, η διευκρίνιση του διαπραγματευτή ότι και στο κεφάλαιο της διακυβέρνησης η τουρκική απαίτηση για εκ περιτροπής προεδρία είναι ένα μεγάλο αγκάθι, αφού αυτό αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την ελληνική πλευρά, δεν διασκεδάζει την εντύπωση που προσπάθησε να δώσει ότι ο μηχανισμός επίλυσης αδιεξόδων με κλήρωση είναι υπό τις περιστάσεις η καλύτερη λύση.

Εντύπωση πάντως προκάλεσε και η διευκρίνισή του ότι σε αυτές τις διαπραγματεύσεις επιδιώκεται η επιστροφή περισσότερων εδαφών απ' ό,τι προέβλεπε το Σχέδιο Ανάν. Αυτή η τοποθέτηση θα πρέπει να κρίνεται σε σύγκριση με την αγωνιώδη τοποθέτηση του Μ. Ακιντζί ότι δεν χρειάζονται ιδιαίτερες εδαφικές αναπροσαρμογές... Ενώ εντύπωση προκαλεί σίγουρα και η προσωπική εκτίμηση του κ. Μαυρογιάννη, ο οποίος μίλησε για κόστος λύσης που θα πρέπει να φτάνει μερικές δεκάδες δισεκατομμύρια...

Πολλές κενές θέσεις στην «πτήση Αναστασιάδη»

Εξάλλου, μόλις προχτές το ΔΗΚΟ φρόντισε να κατευοδώσει τον Πρόεδρο Αναστασιάδη προς τη συνάντηση της 25ης Σεπτεμβρίου, επισημοποιώντας την άρση οποιασδήποτε εμπιστοσύνης, μιλώντας και για άρνηση να συμμετέχουν σε οποιαδήποτε διαβούλευση με τον Πρόεδρο, αντιδρώντας στη συσκότιση που βλέπουν να υπάρχει.

Αυτό μας θυμίζει μια παλαιότερη δήλωση του κ. Ακιντζί, ο οποίος, επενδύοντας πολλά στη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα σαν προάγγελο και μιας «πενταμερούς διάσκεψης», είχε πει ότι σκεφτόταν να καλέσει τους ηγέτες των τουρκοκυπριακών κομμάτων να τον συνοδεύσουν στη Νέα Υόρκη. Προφανώς πολλά πράγματα άλλαξαν από τότε και η τουρκική πίεση για να επισπευσθεί μια «πενταμερής» δεν φαίνεται να προχωρεί για την ώρα.

Αν όμως σκεφτεί κανένας το σκηνικό μιας μετάβασης των δυο ηγετών στη Νέα Υόρκη μαζί με τους πολιτικούς αρχηγούς, τότε η πτήση του Νίκου Αναστασιάδη θα είχε αρκετές κενές θέσεις. Τόσο περισσότερες, όσο αναβρασμό προκάλεσε και η δήλωση του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών για πιέσεις που ασκούνται στην ελληνική πλευρά. Τις δηλώσεις της ρωσικής πλευράς, που καταδίκαζε πιέσεις, χαιρέτισαν και σχολίασαν θετικά όλα τα κόμματα, εκτός ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ.