ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΗ ΑΠΟ 2.500 ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΟΠΟΙΟΙ ΕΛΛΑΔΑ-ΤΟΥΡΚΙΑ

Συμβούλιο έκτακτης ανάγκης, πολυεθνική δύναμη υπό τα Ηνωμένα Έθνη και συμβουλευτικό-ειρηνοποιό ρόλο σε Αθήνα και Άγκυρα, ο οποίος δεν καθορίζεται επί του παρόντος, προτείνει για την ασφάλεια η Λευκωσία. Ούτε να ακούσει ο Ακιντζί

Αποκαλύπτουμε αυτολεξεί την ε/κ πρόταση για την ασφάλεια-εγγυήσεις

Ένα αρκετά περίπλοκο ίσως και δυσλειτουργικό σχέδιο ασφάλειας, που θα έχει όμως τουλάχιστον ως βάση το διεθνές δίκαιο, κατέθεσε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η ε/κ πλευρά, αντιμετωπίζοντας την «κάθετη άρνηση» του κατοχικού ηγέτη, ο οποίος παρουσιάζεται αδιάλλακτος με άρωμα βαθέος κράτους της Άγκυρας. Το πλήρες σχέδιο, οκτώ σελίδων, που προνοεί όλα τα στάδια της διαδικασίας αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων, αποκαλύπτει αποκλειστικά η «Σημερινή».

Το σχέδιο ασφάλειας που ετοίμασε η Λευκωσία, ως αφετηρία των συζητήσεων στο πλαίσιο του brainstorming, σέβεται όμως πλήρως την κυριαρχία, εδαφική ανεξαρτησία και ακεραιότητα της Ομόσπονδης Κύπρου. Χωρίς περιττά σχόλια και πολιτικά συμπεράσματα το παρουσιάζουμε αυτολεξεί.

Αποχώρηση στρατευμάτων

Η ε/κ πλευρά διευκρινίζει ότι «η πρόταση αφορά τη μετά την εφαρμογή της λύσης περίοδο. Πριν από την ημερομηνία αυτή θα προνοείται ως μέρος της Συμφωνίας η παραμονή και μετεξέλιξη της UNFICYP για ολόκληρη την περίοδο εφαρμογής της λύσης, που θα ολοκληρωθεί τάχιστα με την πλήρη αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων (τότε μόνο η λύση θα έχει εφαρμοστεί)».

Σε ό,τι αφορά τον Αττίλα, αναφέρει πως «την πρώτη μέρα της λύσης θα πρέπει να αποχωρήσουν τουλάχιστον το 75% των τουρκικών στρατευμάτων και οι εναπομείνασες τουρκικές δυνάμεις, μέχρι τη μέρα αποχώρησής τους (η οποία δεν διευκρινίζεται), θα πρέπει να είναι συγκεντρωμένες σε ένα στρατόπεδο». Και υπογραμμίζει ότι ο μετεξελιχθείς μέχρι την πλήρη εφαρμογή της λύσης ρόλος της UNFICYP θα καθορίζεται, όπως και τώρα, από ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Τα 3 μέτρα για ασφάλεια

Σύμφωνα με την ε/κ πρόταση, τρία θα είναι τα μέτρα που θα διασφαλίζουν την ασφάλεια της επανενωμένης Κύπρου.

Το πρώτο είναι πως «η υλοποίηση των προνοιών της λύσης αλλά και η διασφάλιση τού μετά τη λύση status quo θα τεθούν υπό την εγγύηση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Η.Ε., σύμφωνα με το Κεφάλαιο 7 και αφού τα μέλη αποποιηθούν του δικαιώματος αρνησικυρίας-βέτο».

Το δεύτερο προνοεί ότι «προς αντιμετώπιση τυχόν βίας μεταξύ των κοινοτήτων, το Σύνταγμα θα προνοεί μηχανισμό επέμβασης για αντιμετώπιση επεισοδίων». Και συνεχίζει ότι προς τον σκοπό αυτό και «για μια μεταβατική περίοδο που θα συμφωνηθεί», θα συσταθεί Πολυεθνική Αστυνομική Δύναμη, «τα μέλη της οποίας θα προέρχονται από χώρες-μέλη της ΕΕ, πλην Ελλάδας και Ηνωμένου Βασιλείου, χωρίς να αποκλείεται η συμμετοχή και τρίτων χωρών, πλην της Τουρκίας».

Το τρίτο θα αφορά στην υπογραφή Συμφώνου Φιλίας-Συνεργασίας μεταξύ Κύπρου-Ελλάδας-Τουρκίας «προς προαγωγή της ειρήνης, συνεργασίας, αλληλοσεβασμού και προαγωγής των σχέσεων και συμφερόντων των τριών χωρών» (ο τρόπος δράσης περιγράφεται σε επόμενη παράγραφο).

Περίπλοκος μηχανισμός

Ο μηχανισμός επέμβασης για την καταστολή επεισοδίων που προτείνει η Λευκωσία είναι περίπλοκος και έχει στάδια, τα οποία όμως θα πρέπει να τρέξουν πολύ γρήγορα αν είναι, σε μια τέτοια περίπτωση, να προληφθεί η κατάρρευση του επανενωμένου οικοδομήματος. Ο τρόπος δράσης σε κάθε στάδιο περιγράφεται στο σχετικό έγγραφο-πρόταση ως εξής:

- Σύσταση Συμβουλίου Έκτακτης Ανάγκης (ΣΕΑ), η σύνθεση του οποίου θα αποτελείται από τον Πρόεδρο, Αντιπρόεδρο και τον καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργό του Ομόσπονδου κράτους, τους ηγέτες των συνιστωσών πολιτειών, τον Αρχηγό της Ομόσπονδης Αστυνομίας και τους Αρχηγούς των Αστυνομικών Δυνάμεων των Πολιτειών. Στο Συμβούλιο μπορεί να συμμετέχει και ο επικεφαλής της Πολυεθνικής Αστυνομικής Δύναμης, με συμβουλευτικό ρόλο στα πρώτα στάδια αντιμετώπισης των επεισοδίων.

Σε περιπτώσεις επεισοδίων βίας ή συγκρούσεων μεταξύ πολιτών των δύο κοινοτήτων, η προτεινόμενη διαδικασία είναι η ακόλουθη:

· Ο ηγέτης της Συνιστώσας Πολιτείας εντός των διοικητικών ορίων της οποίας λαμβάνουν χώρα τα επεισόδια ενημερώνει άμεσα τον Πρόεδρο και Αντιπρόεδρο του Ομόσπονδου Κράτους και τον ηγέτη της άλλης κοινότητας. Ο Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος συγκαλούν από κοινού ή/και κεχωρισμένα το Συμβούλιο Έκτακτης Ανάγκης, το οποίο συνέρχεται άμεσα προς αντιμετώπιση της κατάστασης.

· Ταυτόχρονα σε πρώτο στάδιο οι αστυνομικές δυνάμεις ή δυνάμεις ασφαλείας της συνιστώσας πολιτείας εντός της οποίας λαμβάνουν χώρα τα επεισόδια φέρουν την αποκλειστική ευθύνη, και αναλαμβάνουν δράση για καταστολή της βίας. Βοηθητική συνδρομή παρέχεται και από τις αστυνομικές δυνάμεις της άλλης συνιστώσας πολιτείας, οι οποίες όμως περιορίζουν τη δράση τους εντός των διοικητικών ορίων της δικαιοδοσίας τους.

· Σε περίπτωση αδυναμίας καταστολής της βίας από την Αστυνομική Δύναμη της Συνιστώσας Πολιτείας, ο ηγέτης της ενημερώνει το ΣΕΑ, το οποίο ενεργοποιεί αμέσως τις Ομοσπονδιακές Δυνάμεις Ασφαλείας, αλλά και αποφασίζει για τα όποια άλλα μέτρα απαιτούνται προς υποστήριξη των Αστυνομικών Δυνάμεων της Πολιτείας.

· Αν τα εθνικά όργανα επιβολής του νόμου αδυνατούν να τερματίσουν τις συγκρούσεις και απειλείται κλιμάκωση της κρίσης και διατάραξη της ειρήνης, το ΣΕΑ δύναται να καλέσει την ανάπτυξη δυνάμεων της Πολυεθνικής Αστυνομικής Δύναμης (ΠΑΔ) προς ενίσχυση των τοπικών δυνάμεων για καταστολή της βίας, καθορίζοντας όμως παραμέτρους και τη διάρκεια δράσης της πολυεθνικής.

· Εάν η κατάσταση δεν μπορεί να τεθεί υπό έλεγχον, παρά την εμπλοκή της ΠΑΔ και αν η ένταση και σοβαρότητα των επεισοδίων θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και την ειρήνη στο κράτος, ο Πρόεδρος με απόφαση του ΣΕΑ, αφού λάβει υπ' όψιν τις εκθέσεις του επικεφαλής της ΠΑΔ, απευθύνεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Η.Ε., το οποίο αποφασίζει μέτρα που θα θέσουν τέρμα στη βία βάσει του Κεφαλαίου 7 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών - χωρίς δικαίωμα βέτο.

· Το ΣΕΑ, διά του Προέδρου και Αντιπροέδρου της Ενωμένης Κύπρου, θα ενημερώσουν βάσει του Συμφώνου Φιλίας και Συνεργασίας τις Κυβερνήσεις Τουρκίας-Ελλάδας για την επικρατούσα κατάσταση, προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί του συμφώνου. Ο ρόλος Τουρκίας-Ελλάδας στην αντιμετώπιση της δημιουργηθείσας κατάστασης θα επικεντρώνεται σε συμβουλευτικές-συμφιλιωτικές πρωτοβουλίες.

Οι όροι της Πολυεθνικής Δύναμης

Σύμφωνα πάντα με την πρόταση της Λευκωσίας για την ασφάλεια, «η σύσταση της Πολυεθνικής Αστυνομικής Δύναμης σκοπεύει στην εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας μεταξύ των πολιτών των δύο κοινοτήτων, και θα σέβεται πλήρως το Διεθνές Δίκαιο και τις πρόνοιες του καταστατικού χάρτη των Η.Ε. και θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ». Θα λειτουργεί υπό τους ακόλουθους όρους:

1. Η δύναμη θα αποτελείται από 2.500 μέλη τα οποία θα προέρχονται από χώρες μέλη της Ε.Ε., πλην της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου ή και τρίτα κράτη, πλην Τουρκίας, και θα αναπτυχθεί στην Κύπρο αμέσως μετά την έναρξη της ισχύος της συμφωνίας.

2. Η δύναμη θα συνεργάζεται με την κυβέρνηση της Ενωμένης Κύπρου στο πλαίσιο και τους όρους εντολής που αναφέρονται πιο πάνω.

3. Η διάρκεια παρουσίας της δύναμης θα είναι πέντε (5) χρόνια από την ολική αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων και θα δύναται να ανανεωθεί ή τερματισθεί για όσο η κυβέρνηση της Ενωμένης Κύπρου κρίνει αναγκαίο.

4. Η δύναμη δεν θα προέρχεται ή θα συνδέεται με οποιαδήποτε συμμαχία.

5. Η δύναμη δεν θα υπεισέρχεται ή καθ’ οιονδήποτε τρόπο δεν θα επεμβαίνει στην εσωτερική έννομη τάξη της Ενωμένης Κύπρου, πλην των περιπτώσεων που θα καθορίζονται.

6. Η δύναμη θα εγκαθιδρυθεί σε υποδομές, σε περιοχή μεταξύ των διοικητικών ορίων των συνιστωσών πολιτειών.

Τα δικαιώματα των μητέρων πατρίδων

Όπως προαναφέρθηκε, στην περίπτωση επεισοδίων τέτοιας έκτασης και μορφής, παράλληλα με τη δράση της ΠΑΔ θα έχουν ρόλο, έστω συμβουλευτικό-ειρηνοποιό, οι λεγόμενες μητέρες πατρίδες. Σύμφωνα λοιπόν με τη σχετική πρόταση που δεν εξαντλεί τις λεπτομέρειες για ένα τέτοιο σύμφωνο φιλίας (το οποίο προφανώς θα είναι θέμα που θα συζητήσουν μεταξύ τους Αθήνα και Άγκυρα - η λεγόμενη πρόταση Κοτζιά), πέραν των άλλων θα προβλέπει και:

1. Διατάξεις για τη συμβολή και υποβοήθηση στην πιστή και ομαλή εφαρμογή των προνοιών της Συμφωνίας που θα επιτευχθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις ΜΗ ελεγχόμενα επεισόδια ή βία μεταξύ των πολιτών των δύο κοινοτήτων και αφού εξαντληθούν οι προβλεπόμενοι από το Σύνταγμα Μηχανισμοί, συγκεκριμένες διατάξεις (που δεν καθορίζονται) θα ρυθμίζουν τον συμφιλιωτικό και συμβουλευτικό ρόλο των κυβερνήσεων Ελλάδας-Τουρκίας.

3. Το Σύμφωνο Φιλίας και Συνεργασίας θα βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, τον χάρτη του ΟΗΕ και τις αρχές και αξίες της ΕΕ.

Μόνιμη απειλή

Για να υποστηρίξει τη θέση της στο τραπέζι του διαλόγου και για να απορρίψει την απαράδεκτη θέση για εγγυήσεις μόνο στην τ/κ συνιστώσα πολιτεία, η ε/κ πλευρά αναφέρει στο σχετικό έγγραφο ότι «οι όποιες στρατιωτικές εγγυήσεις όχι μόνο δεν απαιτούνται αλλά αποτελούν και αναχρονισμό», αφού σημειώνεται:

- Πλήττουν την ανεξαρτησία και κυριαρχία ενός κράτους μέλους των Η.Ε, και της Ε.Ε. και έρχονται σε αντίθεση με τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.

- Δεδομένης της θέσης της Ελλάδας για μη συνέχιση των εγγυήσεων και του Ηνωμένου Βασιλείου, ότι, για να παραμείνει, θα πρέπει να το ζητήσουν και οι δύο κοινότητες, η παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων της Τουρκίας ή εγγυητριών δικαιωμάτων της Τουρκίας θα αποτελεί ετεροβαρή ρύθμιση εις βάρος της ε/κ κοινότητας, αφού λόγω ισχύος και αποστάσεως της Τουρκίας θα εθεωρείτο ως μια μόνιμη απειλή εναντίον των Ε/κ.

- Θέτουν υπό την κηδεμονία ή την επιρροή της εγγυήτριας τη μία των κοινοτήτων και κατ’ επέκταση το κράτος, με κίνδυνο την αποσταθεροποίηση ή και ενίσχυση των ρευμάτων απόσχισης.

- Τυχόν παροχή εγγυήσεων στη μία κοινότητα θα ανέτρεπε την πολιτική ισότητα και θα καλλιεργούσε το αίσθημα υπεροχής έναντι της άλλης, με συνέπεια αντί της συναίνεσης, την πρόκληση συχνών αδιεξόδων και την αποσταθεροποίηση.

- Υποβαθμίζει τη δυνατότητα των Κυπρίων πολιτών να διαχειριστούν από κοινού την τύχη και το μέλλον της πατρίδας τους, συντηρώντας την καχυποψία και την ανασφάλεια.