Ούτε η χώρα, ούτε ο λαός κέρδισαν κάτι από τα δισεκατομμύρια που έλαβε
Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: Ποιος ωφελήθηκε από αυτά τα 440 δισεκατομμύρια;

Συμπληρώθηκε πρόσφατα ένας χρόνος από την κρίση του ελληνικού χρέους του 2015, του τρίτου στην πρόσφατη ιστορία της χώρας από το 2010. Στις 2-21 Αυγούστου του 2015, η Τρόικα -δηλαδή οι παν-Ευρωπαϊκοί θεσμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EC), της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ECB), συν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF)- επέβαλαν μια τρίτη συμφωνία στην Ελλάδα. Η χώρα πήρε από την Τρόικα 98 δισεκατομμύρια δολάρια.

Προηγουμένως, το 2012, η Τρόικα είχε επιβάλει άλλη μια συμφωνία, ύψους περίπου 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η πρώτη συμφωνία για την αντιμετώπιση του χρέους το 2010 ήταν της τάξης των 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτά όλα μαζί μάς κάνουν περίπου 440 δισεκατομμύρια δολάρια, που έδωσε η Τρόικα σε διάστημα πέντε χρόνων, στην περίοδο 2010-2015. Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: ποιος ωφελήθηκε από αυτά τα 440 δισεκατομμύρια; Σίγουρα όχι η Ελλάδα. Αλλά αν όχι η ελληνική οικονομία και ο ελληνικός λαός, τότε ποιος; Και έχουμε άραγε δει την τελευταία από τις ελληνικές οικονομικές κρίσεις;

Ακόμα πιο φτωχοί
Ο οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα νόμιζε πως ένα δάνειο 440 δις δολαρίων θα βοηθούσε την Ελλάδα να ανακάμψει από την παγκόσμια ύφεση του 2008-9, ύφεση που προκάλεσε ο χρηματοπιστωτικός τομέας των ΗΠΑ, τη δεύτερη ευρωπαϊκή ύφεση του 20111-13 που ακολούθησε, και τη χρόνια ευρωπαϊκή στείρα οικονομική ανάπτυξη. Αλλά όχι. Τα 440 δις δολάρια που έδωσε η Τρόικα υπό μορφήν δανείου στην Ελλάδα, το μόνο που κατάφεραν ήταν να κάνουν τους ΄Ελληνες ακόμα πιο φτωχούς και να τους ρίξουν σε μια οκταετή οικονομική δυσπραγία, χωρίς να φαίνεται κάποιο φως στο τούνελ.

Εξαφάνισαν θέσεις
Για να ξεχρεώσει αυτά τα 440 δισεκατομμύρια, ύστερα από τις τρεις διαδοχικές συμφωνίες χρέους, η Τρόικα απαίτησε από την Ελλάδα να περικόψει τις κρατικές δαπάνες στις κοινωνικές υπηρεσίες, να εξαφανίσει εκατοντάδες χιλιάδες κυβερνητικές θέσεις, να χαμηλώσει σε απίστευτο βαθμό τους μισθούς των εργαζομένων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, να περιορίσει σε επίπεδο ντροπής το κατώτατο όριο μισθών, να περικόψει και να καταργήσει τις συντάξεις, να αυξήσει την εισφορά των εργαζομένων στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και να αυξήσει τους φόρους στους ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας.

Στο πλαίσιο απάνθρωπων μέτρων λιτότητας η Τρόικα απαίτησε από την Ελλάδα να πωλήσει την κρατική περιουσία, τα λιμάνια, τα μέσα συγκοινωνίας, στα χαμηλότερα όρια των τιμών στις αγορές. Με άλλα λόγια, να ξεπουλήσει.

Το 95% στους Ευρωπαίους τραπεζίτες
Το δάνειο των 440 δις δολαρίων της Τρόικας -δηλαδή το ελληνικό χρέος- δεν ωφέλησε τον ελληνικό λαό ή δεν βοήθησε την ελληνική οικονομία για να ανακάμψει από την οκταετή δυσπραγία της. Τα χρήματα αυτά πήγαν για να εξοφληθεί προηγούμενο χρέος, και τα χρήματα του προηγούμενου χρέους για να εξοφληθεί ακόμα πιο προγενέστερο χρέος.

Πρόσφατη μελέτη αποκάλυψε με δραματικό τρόπο πού πήγαν οι τόκοι και οι πληρωμές αυτού του δανείου των 440 δις δολαρίων. Πήγαν κατευθείαν στις τσέπες των Ευρωπαίων τραπεζιτών και επενδυτών, καθώς και στους θεσμούς της Τρόικας EC, ECB και IMF, που έμμεσα τα ανακύκλωσαν σε ιδιωτικές τράπεζες και επενδυτές.

Σύμφωνα με Έκθεση της Ευρωπαϊκής Σχολής Διοίκησης και Τεχνολογίας (ESMT), την άνοιξη του 2016, με τίτλο «Πού πήγαν τα χρήματα του Ελληνικού Δανείου;» περισσότερο από το 95% των αρχικών δανείων της Τρόικας προς την Ελλάδα, πήγαν για να ξεπληρωθούν οι τόκοι και προηγούμενα δάνεια ή για να σωθούν ιδιωτικές ελληνικές τράπεζες (που ανήκουν σε άλλες ευρωπαϊκές ή χρωστούν σε αυτές), ή για να ξεπληρωθούν ιδιωτικοί Ευρωπαίοι επενδυτές. Λιγότερα από 10 δις ευρώ μπήκαν στις ελληνικές αγορές. Η μελέτη του ESMT δείχνει πως από το τελευταίο δάνειο των 98 δις δολαρίων τον περασμένο χρόνο, μονάχα 8 δις. δολάρια θα πάνε στα σπιτικά της Ελλάδας.

Το κόστος
Σε αντάλλαγμα για το 95% που δόθηκαν στην Τρόικα, στους τραπεζίτες και τους φίλους τους επενδυτές, τα μέτρα λιτότητας που ακολούθησαν τον δανεισμό από την Τρόικα, σημαίνουν τα ακόλουθα: η ανεργία στην Ελλάδα σήμερα, το 2016, ύστερα από οκτώ χρόνια, εξακολουθεί να βρίσκεται στο 24%, ενώ ανάμεσα στους νέους ξεπερνά το 50%. Οι μισθοί έπεσαν κατά 24% για τους τυχερούς που εξακολουθούν να έχουν εργασία.

Η κατάρρευση των μισθών δεν οφείλεται μονάχα στις απολύσεις ή στις περικοπές των μισθών στις κρατικές και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, που συνεχίζονται από το 2010, αλλά κυρίως στην αντικατάσταση της εργασίας πλήρους απασχόλησης σε εργασία μερικής απασχόλησης (part time). Οι εργασίες πλήρους απασχόλησης έπεσαν κατά 27%, που είναι το χαμηλότερο ποσοστό στην ιστορία, ενώ οι εργασίες μερικής απασχόλησης αυξήθηκαν κατά 56%, που είναι το υψηλότερο ποσοστό.

Οι πιο φτωχοί και αδύναμοι από τους Έλληνες εργαζόμενους και νοικοκυριά, έχουν δει το μίνιμουμ των μισθών τους να περιορίζονται κατά 22% από το 2012, ύστερα από εντολές της Τρόικας. Και οι συντάξεις των ασθενέστερων τάξεων έχουν περιοριστεί περίπου στο ίδιο ποσοστό. Όλα αυτά, για να στραγγαλιστούν οι Έλληνες εργαζόμενοι, τα νοικοκυριά, και οι μικρές επιχειρήσεις με σκοπό να ξεπληρωθούν οι τόκοι και τα χρέη προς την Τρόικα, τους Ευρωπαίους τραπεζίτες και τους ιδιωτικούς επενδυτές.

Πάνω από 170%
Κανένα από τα χρέη, τη λιτότητα, την ύφεση και την κατάρρευση των εισοδημάτων δεν υπήρχε πριν επέμβει η Τρόικα στην Ελλάδα, στην αρχή του 2010. Το χρέος της Ελλάδας το 2007 ήταν περίπου 100%, περίπου εκεί που βρισκόταν κάθε χρόνο, για μια ολόκληρη δεκαετία, από το 1997-2007. Δεν ήταν χειρότερο από οποιασδήποτε άλλης οικονομίας στην Ευρωζώνη και καλύτερο από πολλών άλλων.

Το ελληνικό χρέος αυξήθηκε το 2008 στο 109%, λόγω της παγκόσμιας ύφεσης και έφτασε στο 146% του ΑΕΠ το 2010 με την πρώτη συμφωνία με την Τρόικα των 140 δις δολαρίων. Στη συνέχεια ανέβηκε σε περισσότερο από 170% το 2011, όπου παραμένει από τότε που προστέθηκαν τα δάνεια των περισσότερων από 300 δις δολ. το 2012 και το 2015.

Όπως τονίζουν οικονομολόγοι, το ελληνικό χρέος σίγουρα δεν είναι το αποτέλεσμα δαπανών των ελληνικών κυβερνήσεων, που περιορίστηκαν από 14 δις ευρώ στα 9.5 δις ευρώ το 2015, αποτέλεσμα της σκληρής λιτότητας που επιβλήθηκε στην Ελλάδα από την Τρόικα. Ούτε μπορεί να αποδοθεί στους υψηλούς μισθούς και στις τόσες πολλές δημόσιες θέσεις εργασίας, καθώς και τα δύο ελαττώθηκαν κατά το ένα τέταρτό τους ως αποτέλεσμα της αύξησης του χρέους. Αυτό είναι τα δάνεια που υποχρέωσε την Ελλάδα να πάρει η Τρόικα, ώστε η χώρα να μπορέσει να ξεπληρώσει τους τόκους και τα χρέη προηγούμενων δανείων.

Καμία ανακούφιση
Αυτό που συνέβη πριν από ένα χρόνο, είναι το ίδιο με αυτά που είχαν αναφερθεί το 2012 και το 2010. Η μόνη διαφορά είναι πως τον περασμένο Αύγουστο η Ελλάδα υποχρεώθηκε να εφαρμόσει ακόμα πιο σκληρά μέτρα λιτότητας. Οι κρατικές δαπάνες από τον Αύγουστο του 2015, έπεσαν κατά 30% ώς τη μέση του 2016, εκτός από τις αμυντικές δαπάνες, που αυξήθηκαν κατά 600 εκατομμύρια δολάρια. Σήμερα υπάρχουν 83.000 λιγότερες θέσεις μόνιμης εργασίας, ενώ 28.000 περισσότερες part time (προσωρινές) θέσεις εργασίας.

Η ανεργία ανάμεσα στους νέους έχει ανέβει από 48,9 σε 50,3%. Η κατανάλωση έχει πέσει κατά 10%, καθώς οι πολίτες -όσοι από αυτούς εξακολουθούν να έχουν κάποια χρήματα- δεν εμπιστεύονται πλέον κανέναν, ενώ οι εισαγωγές και οι εξαγωγές πέφτουν συνέχεια. Με άλλα λόγια, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταρρέει, παρά το γεγονός ότι δόθηκε δάνειο 98 δις δολαρίων και επιβλήθηκαν τα πιο ακραία μέτρα λιτότητας πριν από έναν χρόνο.

Στο ερώτημα αν είναι αναπόφευκτη μια ακόμα, τέταρτη, οικονομική κρίση στην Ελλάδα, η απάντηση των οικονομολόγων είναι: ναι. Η Ελλάδα δεν μπορεί να παραγάγει πλεόνασμα 3,5%, από το οποίο θα ξεπληρώσει το βουνό των χρεών της. Το 2016 το ξεπλήρωμα ήταν σχετικά χαμηλό, αλλά το 2017-18 η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώσει τεράστια ποσά, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η επόμενη ευρωπαϊκή ύφεση. Η αναμενόμενη κρίση στην Ελλάδα ίσως να ξεσπάσει νωρίτερα, ως αποτέλεσμα της σημερινής επιδείνωσης του τραπεζικού συστήματος της Ευρώπης, λόγω του Brexit και των αυξανόμενων προβλημάτων στους χρηματοπιστωτικούς τομείς της Πορτογαλίας και της Ιταλίας.

Δεν είχε προστάτες
Η Ελλάδα, που δεν είχε προστάτες στην Ευρώπη, όπως η Πορτογαλία, με τον πρώην μαοϊκό κομμουνιστή Μπαρόζο (ήταν σύντροφος του Καρβάλιο στην Επανάσταση εναντίον της δικτατορίας του Σαλαζάρ) που μεταβλήθηκε σε υπέρμαχο του καπιταλισμού, είναι θύμα άκρατου ιμπεριαλισμού και καπιταλισμού, πέρα από τα λάθη που έχουν διαπράξει κατά καιρούς οι διάφορες κυβερνήσεις της. Δεν είναι τυχαίο που σφυγμομέτρηση γνωστής ιστοσελίδας έδειξε ότι πάνω από το 70% των αναγνωστών της πιστεύουν πως για τη κατάντια της χώρας φταίνε οι ίδιοι οι πολίτες.

Αυτό που συνέβη και εξακολουθεί να συμβαίνει στην Ελλάδα, είναι ένα νέο είδος οικονομικού ιμπεριαλισμού, που μικρές χώρες δεν μπορούν να αντέξουν αν προσπαθούν να μπουν σε κυκλώματα που ελέγχονται από μεγάλα και οικονομικά ισχυρά κράτη. Ο νεοφιλελευθερισμός τσακίζει τις μικρές οικονομίες. Τα μικρά κράτη -όπως η Ελλάδα και η Κύπρος- χάνουν τον έλεγχο όχι μόνο πάνω στο νόμισμά τους και τα τραπεζικά συστήματα, αλλά και σε όλον τον κύκλο της οικονομίας τους και γενικά της κυριαρχίας τους. Γίνονται οικονομικά προτεκτοράτα, όπως πολύ φοβούμεθα ότι έχει μεταβληθεί η Ελλάδα.