ΤΟ ΕΔΑΦΙΚΟ ΚΡΙΝΕΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΩΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ - ΑΚΙΝΤΖΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΙΜΕΡΗ

Τα σημαντικά κριτήρια που καλούνται να διαπραγματευτούν οι δύο ηγέτες - Είναι οι πιο κρίσιμες συνομιλίες από το 2004 - Το περιεχόμενο της κοινής δήλωσης στις 14 Σεπτεμβρίου

Πρόβλημα, που όμως μπορεί να λυθεί, το θέμα των εγγυήσεων και της ασφάλειας

Σε 16 ημέρες κρίνεται το μέλλον των συνομιλιών για το Κυπριακό. Το δεύτερο μέρος των εντατικών συνομιλιών ανάμεσα στον Νίκο Αναστασιάδη και τον Μουσταφά Ακιντζί είναι το κρισιμότερο κομμάτι αυτής της πορείας 30 μηνών και το αποτέλεσμά τους θα κρίνει εάν θα γίνει το μεγάλο βήμα προς μια διεθνή σύσκεψη τύπου «Μπούργκενστοκ» ή αν θα μπούμε σε μια περίοδο «κρίσης» και τέλματος με άγνωστα αποτελέσματα.

Αν και για πολλούς το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων θεωρείται ως το δυσκολότερο κομμάτι των συνομιλιών, η «Σημερινή» μιλώντας με πηγές τόσο του Προεδρικού όσο και των κατεχομένων διαπιστώνει ότι το «κλειδί» που θα ανοίξει την πόρτα προς ένα τελικό σχέδιο λύσης είναι το εδαφικό. Και όταν μιλάμε για «εδαφικό», στην κορυφή μπαίνει το ζήτημα της Μόρφου. Δεν είναι τυχαίες οι δηλώσεις των τελευταίων ημερών αξιωματούχων του κατοχικού καθεστώτος, που μιλούσαν για τις επενδύσεις που έγιναν στην περιοχή. Προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα απαγορευτικό κλίμα στην ε/κ πλευρά για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Οι δύο ηγέτες καλούνται στις επόμενες έξι συναντήσεις να θέσουν τα κριτήρια πάνω στα οποία θα γίνει η τελική διαπραγμάτευση του εδαφικού. Την ε/κ πλευρά απασχολούν:

* Ο αριθμός των προσφύγων που θα επιστρέψουν: Το κριτήριο στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι περισσότερο πληθυσμιακό και λιγότερο θέμα έκτασης. Με απλά λόγια, δεν ενδιαφερόμαστε για να επιστραφεί μια συγκεκριμένη έκταση, αν σε αυτή δεν έμεναν μεγάλος αριθμός προσφύγων.

* Τα θρησκευτικά και τα πολιτιστικά μνημεία: Κομβικό ζήτημα, καθώς υπάρχουν περιοχές που η πλευρά μας θέλει να επιστραφούν, όπως π.χ. η περιοχή όπου βρίσκεται ο Απόστολος Βαρνάβας.

* Χωριά - θύλακοι: Η πλευρά μας δεν θέλει να υπάρξει μεμονωμένη επιστροφή χωριών, τα οποία όμως να περικλείονται μετά τη λύση από την τ/κ συνιστώσα πολιτεία.

* Η ακτογραμμή.

* Βιωσιμότητα: Σε αυτό το σημείο υπάρχει η σύνδεση με το περιουσιακό, η λύση του οποίου συνδέεται με το εδαφικό.

* Περιοχές που θα υπάγονται στην Ομοσπονδία.

Εάν γίνουν τα απαραίτητα βήματα και ετοιμαστούν τα κριτήρια, τότε και μόνο τότε οι δύο πλευρές θα προχωρήσουν στην ανταλλαγή χαρτών επί του εδαφικού. Και γι' αυτό το δύσκολο κομμάτι η διαπραγμάτευση θα γίνει ανάμεσα στον κ. Αναστασιάδη και τον κ. Ακιντζί με καμία άλλη συμμετοχή.

Κανείς δεν ζητάει… ακραία πράγματα

Η συζήτηση πάντως την τελευταία εβδομάδα κύλησε στον «αστερισμό» των εγγυήσεων και της ασφάλειας. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι σήμερα κανείς από τον διεθνή παράγοντα δεν έχει ζητήσει είτε παραμονή ενός μικρού αριθμού Τούρκων στρατιωτών είτε τουρκικής βάσης.

Πρόσωπα που παρακολουθούν στενά τις συνομιλίες ανέφεραν ότι ακόμη και αν παρέμεναν ένας μικρός αριθμός Τούρκων στρατιωτών, σε ποια πολιτεία θα έμεναν; Φυσικά στην τ/κ πλευρά. Δηλαδή τους Τ/κ να ελέγχουν.

Η κοινή δήλωση της 14ης Σεπτεμβρίου

Σε αυτήν τη σειρά των συνομιλιών, που ξεκινάνε τη Δευτέρα, δεν θα γίνονται δηλώσεις μετά το πέρας κάθε συνάντησης. Η μία και μοναδική κοινή δήλωση θα γίνει στις 14 Σεπτεμβρίου. Σε αυτήν τη δήλωση θα γίνει αναφορά με γενικό τρόπο σε όλα τα θέματα που θα συζητηθούν αυτές τις δύο και κάτι εβδομάδες. Επίσης το ύφος της ουσιαστικά θα δείχνει ποιο θα είναι το επόμενο βήμα. Θα υπάρχει αναφορά στα θέματα όπου υπήρξε πρόοδος και σε αυτά στα οποία τα βήματα ήταν ελάχιστα ή μηδαμινά.

Σημαντική πρόοδος, όπως αναφέρουν τα πρόσωπα που παρακολουθούν τις συνομιλίες, έχει υπάρξει στα 4 κεφάλαια, τη διακυβέρνηση, το περιουσιακό, τα ζητήματα Ευρωπαϊκής Ένωσης και την οικονομία. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και προβλήματα. Ωστόσο, όπως μας ανέφεραν, υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση από όσα αναφερόταν για τα συγκεκριμένα κεφάλαια στο Σχέδιο Ανάν.

Η Νέα Υόρκη και ο μεγάλος φόβος

Η ε/κ πλευρά αναμένεται να παρουσιαστεί πανέτοιμη στην τριμερή που θα πραγματοποιηθεί μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου του ΟΗΕ. Ωστόσο, προετοιμαζόμαστε για όλα τα ενδεχόμενα, ακόμη και τα πιο απομακρυσμένα. Ο μεγάλος φόβος ακούει στο όνομα «Χρονοδιαγράμματα», όπως έγινε τον Φεβρουάριο του 2004 στον αείμνηστο Τάσσο Παπαδόπουλο.

Αν και το κλίμα που υπάρχει σήμερα δεν δείχνει ότι μπορεί να υπάρξει μια τέτοια εξέλιξη, το Προεδρικό θέλει να είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε μορφή πίεσης. Η Λευκωσία πάντως θεωρεί ότι αν υπάρξει μία τέτοια κίνηση, το μόνο που θα πετύχει είναι να δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα στη συνέχιση του διαλόγου, καθώς ουσιαστικά ρισκάρουν ακόμη και αυτή την ίδια τη διαδικασία.

Ελάτε να δείτε τα έγγραφα

Το Εθνικό Συμβούλιο, που θα γίνει το βράδυ της 14ης Σεπτεμβρίου, αναμένεται να έχει πολύ «ζουμί». Πηγές από το Προεδρικό ανέφεραν στη «Σημερινή» ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε αυτό τον δεύτερο γύρο των εντατικών συνομιλιών θα χρησιμοποιήσει στη διαπραγματευτική φαρέτρα του και προτάσεις των κομμάτων που του δόθηκαν στην τελευταία συνάντηση που είχε με τους αρχηγούς των κομμάτων.

Ωστόσο, στο Προεδρικό υπάρχει η ενόχληση από το γεγονός ότι δεν έχουν πάει όλα τα κόμματα να διαβάσουν τα έγγραφα που είναι στη διάθεσή τους. Όπως μας αναφέρθηκε, τα κόμματα που πήγαν είναι το ΕΛΑΜ και οι Οικολόγοι, ενώ έχει ζητήσει και η Συμμαχία Πολιτών να ενημερωθεί τις επόμενες ημέρες.

Τι μετέφερε ο Μπάιντεν στον Ερντογάν

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχαν συνομιλήσει πριν από την επίσκεψη του κ. Μπάιντεν στην Τουρκία και το μήνυμα του κ. Αναστασιάδη προς τον Τούρκο Πρόεδρο ήταν ότι η ε/κ πλευρά δεν μπορεί να δεχθεί λύση που να προνοεί είτε την παραμονή τουρκικού στρατού είτε την παρουσία εγγυήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Ερντογάν δεν έκανε κανένα σχόλιο επί αυτού του θέματος και ανέφερε ότι υποστηρίζει τη διαδικασία, ενώ διαβλέπει πως η λύση θα προσφέρει και «λύσεις» σε οικονομικά θέματα.