ΠΑΡΩΝ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ ΣΤΗΝ 1Η ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

Μεσόγειος, Mare Nostrum, Mare Mediterraneum. Μια λωρίδα θάλασσας μεταξύ τριών ηπείρων. Ο νότος της Ευρώπης κι ο βορράς της Αφρικής. Οι επτά ευρωπαϊκές χώρες που βρέχονται απ’ τα νερά της συναντώνται στις 9 Σεπτεμβρίου στο Ζάππειο Μέγαρο

Η Ελλάδα κι η Κύπρος θα πρέπει να γίνουν πυλώνες ειρήνης, σταθερότητας και συνεργασίας, χτίζοντας γέφυρες μεταξύ της Ευρώπης, της νότιας και ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής

Η απώλεια του κοινωνικού προσήμου απ’ τις πολιτικές της ΕΕ έχει ως συνέπεια να απομακρύνεται σταδιακά απ’ τους πολίτες της, εξαιτίας και του δημοκρατικού ελλείμματος, το οποίο παρατηρείται εσχάτως στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων

Δεν θα πρέπει να δοθεί η εντύπωση ότι δημιουργείται ένα μέτωπο που θέλει να συγκρουστεί με τον βορρά, αλλά ούτε και το αντίστροφο, ότι κινούμαστε δηλαδή σ’ ένα πλαίσιο περαιτέρω συναίνεσης. Ο σκοπός είναι να συμβάλουμε στον διάλογο για το μέλλον της ΕΕ

Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν τίθενται εν αμφιβόλω λόγω του εν εξελίξει διαλόγου. Αυτό είναι ξεκάθαρο. Οι ενεργειακοί μας σχεδιασμοί συνεχίζονται κανονικότατα κι αυτό αποδεικνύεται όχι με λόγια, με δηλώσεις, αλλά μέσα απ’ την πράξη

Είναι μια πρωτοβουλία που συζητιόταν εδώ και αρκετό καιρό. Ήδη, απ’ το 2013, λειτουργεί το “Med Group”. Μια «άτυπη» ομάδα των Υπουργών Εξωτερικών των επτά μεσογειακών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Κύπρου, Ελλάδας, Ιταλίας, Γαλλίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας και Μάλτας), η οποία δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του Υπουργού Εξωτερικών Ιωάννη Κασουλίδη. Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που συγκαλείται μια σύνοδος των επτά χωρών της Μεσογείου σε επίπεδο αρχηγών κρατών.

Η πρωτοβουλία ανήκει στον Έλληνα Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, που, σε στενή συνεργασία με τον Πρωθυπουργό της Ιταλίας Ματτέο Ρέντσι, διαμόρφωσε το έδαφος για την υλοποίησή της. Εκτός των δύο ηγετών, στη διάσκεψη θα λάβουν μέρος ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι, ο Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα, ο Πρωθυπουργός της Μάλτας Τζόζεφ Μούσκατ και, φυσικά, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης.

Η επιλογή της ημερομηνίας διεξαγωγής της διάσκεψης δεν έγινε τυχαία. Προηγήθηκε η συνάντηση Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντσι την περασμένη Δευτέρα, ενώ θ’ ακολουθήσει η άτυπη Σύνοδος Κορυφής των «27» στην Μπρατισλάβα, που είναι προγραμματισμένη για τις 16 Σεπτεμβρίου. Ενόψει αυτής, οι επτά μεσογειακές χώρες θα ξεκινήσουν μια συζήτηση, την οποία ευελπιστούν να μεταφέρουν στη συνέχεια και στην πρωτεύουσα της Σλοβακίας.

Η ατζέντα των συνομιλιών

Όπως πληροφορείται η «Σημερινή», οι διαβουλεύσεις θα γίνουν πάνω σε τρεις άξονες: την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, την ανάπτυξη και το μέλλον της ευρωπαϊκής και νομισματικής ένωσης και την πολιτική ασύλου και μετανάστευσης. Τρία «καυτά» ζητήματα, που δεν απασχολούν μόνο τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου, αλλά το σύνολο των 27 κρατών-μελών, εξαιρουμένης -πλέον- της Μεγάλης Βρετανίας.

Στο θέμα της εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, είναι φανερό ότι ο ρόλος των χωρών της Μεσογείου είναι ιδιαίτερα σημαντικός, δεδομένου ότι αποτελούν το σύνορο της ΕΕ με τις χώρες της Ασίας και της Βόρειας Αφρικής. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι συνομιλητές μας, «σε μια τόσο αποσταθεροποιημένη περιοχή, που υπάρχουν πολλές εμφυλιακές συγκρούσεις και πολεμικές συρράξεις μεταξύ γειτονικών κρατών και ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος της τρομοκρατίας, η Ελλάδα κι η Κύπρος θα πρέπει να γίνουν πυλώνες ειρήνης, σταθερότητας και συνεργασίας, χτίζοντας γέφυρες μεταξύ της Ευρώπης, της νότιας και ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής».

Όσον αφορά στην οικονομία και την ανάπτυξη εκτιμάται ότι, καθώς αρκετές απ’ τις χώρες που βρέθηκαν σε κρίση και μπήκαν σε προγράμματα διάσωσης βρίσκονται στη λεκάνη της Μεσογείου, έχει ιδιαίτερη σημασία να καταθέσουν τις εμπειρίες και τις απόψεις τους, ώστε ν’ αξιολογηθούν και ν’ αποτελέσουν τη βάση για την αποφυγή αντίστοιχων κρίσεων στο μέλλον. Επιπροσθέτως, τονίζεται η ανάγκη να δημιουργηθούν επενδυτικές προοπτικές με έμφαση στην περιοχή της Μεσογείου. Άλλο ένα ζήτημα που θα τεθεί στο τραπέζι των συνομιλιών είναι η απώλεια του κοινωνικού προσήμου απ’ τις πολιτικές της ΕΕ, που έχει ως συνέπεια να απομακρύνεται σταδιακά απ’ τους πολίτες της, εξαιτίας και του δημοκρατικού ελλείμματος το οποίο παρατηρείται εσχάτως στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων.

Το θέμα της μετανάστευσης αποτελεί, ίσως, ένα απ’ τα κρισιμότερα ανθρωπιστικά ζητήματα που καλείται σήμερα ν’ αντιμετωπίσει η Ευρώπη. Με το μεγαλύτερο βάρος του προσφυγικού να το έχουν επωμιστεί η Ελλάδα κι η Ιταλία, οι χώρες του νότου, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ζώνης Σένγκεν, αναμένεται να ζητήσουν απ’ τα υπόλοιπα κράτη-μέλη -ιδιαίτερα απ’ αυτά που συνορεύουν με τις χώρες υποδοχής- να σταθούν αλληλέγγυα συνεισφέροντας οικονομικά και τηρώντας τη συμφωνία για τη μετεγκατάσταση των προσφύγων στη βάση των ποσοστώσεων.

Η συνεργασία στο επίκεντρο

Αν και η αρχική προσέγγιση του Αλέξη Τσίπρα ήταν να περάσει, μέσα απ’ τη μεσογειακή διάσκεψη, το μήνυμα για περισσότερη ανάπτυξη αντί για λιτότητα και για ένα νέο προσανατολισμό της ΕΕ σε θέματα κοινωνικής πολιτικής, Προεδρικό και Μέγαρο Μαξίμου διαμηνύουν σ’ όλους τους τόνους ότι σκοπός της συνάντησης δεν είναι να φέρει σε αντιπαράθεση τις επτά χώρες του ευρωπαϊκού νότου με τις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης.

«Δεν θα πρέπει να δοθεί η εντύπωση ότι δημιουργείται ένα μέτωπο που θέλει να συγκρουστεί με τον βορρά, αλλά ούτε και το αντίστροφο, ότι κινούμαστε δηλαδή σ’ ένα πλαίσιο περαιτέρω συναίνεσης. Ο σκοπός είναι να συμβάλουμε στον διάλογο για το μέλλον της ΕΕ, που πραγματοποιείται αυτή την περίοδο ενόψει και της άτυπης Συνόδου Κορυφής, που θα πραγματοποιηθεί στις 16 του μήνα στην Μπρατισλάβα», αποσαφηνίζουν οι πηγές μας.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ηγέτες των επτά μεσογειακών κρατών προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς κι ιδεολογικούς χώρους, εύλογα γεννάται το ερώτημα εάν στο κλείσιμο των εργασιών θα καταφέρουν να καταλήξουν σε κοινά αποδεκτές θέσεις κι αποφάσεις. Η «Σ» έθεσε το θέμα στον Κυβερνητικό εκπρόσωπο Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος εκτιμά ότι «σ’ αυτήν τη συνάντηση θα κυριαρχήσει η περιφερειακή κι όχι η ιδεολογική διάσταση. Γιατί τα προβλήματα είναι κοινά. Επομένως, θεωρούμε ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε ομόφωνες αποφάσεις. Κι αυτός είναι ο στόχος».

Κυπριακό και ενέργεια

Απ’ το 2004, που η Κύπρος έγινε μέλος της ΕΕ, το κυπριακό πρόβλημα έγινε πρόβλημα όλης της Ευρώπης. Μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, η Λευκωσία παραμένει η μόνη διαιρεμένη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Είναι, λοιπόν, χρέος της κάθε κυβέρνησης ν’ αναφέρεται σ’ αυτό με κάθε ευκαιρία. Δεδομένου ότι η επίλυση του Κυπριακού θα επιφέρει σημαντικά οφέλη και στις δύο κοινότητες, αλλά ταυτόχρονα θα μπορέσει ν’ αναδείξει την Κύπρο σε θεματοφύλακα της σταθερότητας και της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναμένεται να κάνει μια αναφορά στο Κυπριακό, στο πλαίσιο της συζήτησης για την περιφερειακή ασφάλεια. Στην ίδια ενότητα εκτιμάται ότι θ’ αναφερθεί και στα ζητήματα ενέργειας, καθώς, όπως μας ενημερώνει ο κ. Χριστοδουλίδης, «ο κ. Αναστασιάδης θα μιλήσει και για τις τριμερείς συναντήσεις Ελλάδας και Κύπρου με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, που έχουν ως βασικό τους πυλώνα τους υδρογονάνθρακες».

Οι τριμερείς σύνοδοι

Τη Διάσκεψη των Μεσογειακών Χωρών της ΕΕ θ’ ακολουθήσει η άτυπη Σύνοδος Κορυφής της Μπρατισλάβας. Εκεί, οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών θα συζητήσουν για το μέλλον της Ευρώπης μετά το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος, ενώ θα εξετάσουν και τα θέματα που θα τεθούν στη μεσογειακή διάσκεψη, σε μια πιο διευρυμένη βάση. Αμέσως μετά, Αναστασιάδης, Τσίπρας και Αλ-Σίσι θα συναντηθούν στο Κάιρο, στο πλαίσιο της Τριμερούς Συνόδου Κορυφής μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου, που προγραμματίζεται σε ημερομηνία εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του Οκτωβρίου.

Αυτή θα είναι η τέταρτη συνάντηση των ηγετών, η οποία θα πραγματοποιηθεί λίγες εβδομάδες μετά την εξ αναβολής επίσκεψη του Αιγύπτιου Υπουργού Πετρελαίου Τάρεκ Ελ-Μόλα στη Λευκωσία και την υπογραφή της διμερούς συμφωνίας για την εξαγωγή κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο, την ερχόμενη εβδομάδα. Στη νέα τριμερή θα εξεταστεί η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στα όσα συμφωνήθηκαν κατά την τελευταία συνάντηση που έγινε στην Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβριο. Επιπλέον, θα γίνει μια αξιολόγηση των νέων γεωπολιτικών δεδομένων στην ευρύτερη περιοχή και θα συνταχθεί ένας οδικός χάρτης με τους στόχους που θα πρέπει να επιτευχθούν μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

Επόμενος σταθμός για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Έλληνα Πρωθυπουργό θα είναι η Ιερουσαλήμ, όπου στις αρχές Δεκεμβρίου θα διεξαχθεί η δεύτερη Τριμερής Σύνοδος Κορυφής μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Η συνάντηση θα είναι η πρώτη που θα πραγματοποιηθεί μετά την εξομάλυνση των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων, οι οποίες παρέμεναν παγωμένες για πάνω από μια εξαετία. Αυτό, όμως, δεν φαίνεται ν’ ανησυχεί ούτε την ελληνική ούτε την κυπριακή πλευρά.

Όπως επισημαίνουν πηγές του Μεγάρου Μαξίμου, «η Ελλάδα δεν θεωρεί ότι η αποκατάσταση των σχέσεων του Ισραήλ με την Τουρκία αλλάζει τη λογική των δικών μας συμφωνιών. Η τριμερής συνεργασία, όπως έχει πει κι ο Πρωθυπουργός, δεν στρέφεται κατά κανενός τρίτου, οπότε δεν επηρεάζει και τις δικές μας συζητήσεις». Για το ίδιο θέμα, ο Κυβερνητικός εκπρόσωπος τονίζει ότι «δεν θεωρούμε πως αυτό θα λειτουργήσει αρνητικά. Ούτε προσεγγίζουμε ως παιγνίδι μηδενικού αθροίσματος την εξωτερική μας πολιτική. Με το Ισραήλ βρισκόμαστε σε διαπραγματεύσεις για διάφορα θέματα σε διμερές επίπεδο. Υπάρχει μια άριστη σχέση κι είμαστε σίγουροι ότι αυτό θα συνεχιστεί».

Γκρίνια στα κατεχόμενα

Οι πρωτοβουλίες της Κυπριακής Δημοκρατίας για την προώθηση της έρευνας και της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της έχουν θορυβήσει τις «αρχές» του ψευδοκράτους. Μόλις πριν από λίγες ημέρες, μετά την ανακοίνωση της διήμερης επίσκεψης του Αιγύπτιου Υπουργού Πετρελαίου στη Λευκωσία, ο εκπρόσωπος του Τουρκοκύπριου ηγέτη κατηγόρησε τη νόμιμη κυβέρνηση για «μονομερείς πρωτοβουλίες και ρυθμίσεις», κάνοντας λόγο για «κοινό πλούτο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων». Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε απ’ τα κατεχόμενα, γινόταν λόγος για «προσεγγίσεις που δηλητηριάζουν τη διαδικασία (σ.σ. επίλυσης του Κυπριακού) κι αυξάνουν την ένταση».

Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός, ο κ. Χριστοδουλίδης δήλωσε στη «Σ» ότι «οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν τίθενται εν αμφιβόλω λόγω του εν εξελίξει διαλόγου. Αυτό είναι ξεκάθαρο. Οι ενεργειακοί μας σχεδιασμοί συνεχίζονται κανονικότατα κι αυτό αποδεικνύεται όχι με λόγια, με δηλώσεις, αλλά μέσα απ’ την πράξη - ήδη μπήκαμε στον τρίτο γύρο αδειοδότησης και υπογράφουμε άμεσα την πρώτη διμερή συμφωνία με την Αίγυπτο. Θεωρούμε ότι η μόνη σχέση που κάποιος μπορεί να δει σ’ αυτά, είναι ότι αποτελούν κίνητρο για την Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους, ώστε να προχωρήσουν στην επίλυση του Κυπριακού».

Πάντως, σε δηλώσεις του μετά την ολοκλήρωση της πρώτης απ’ τις συνολικά επτά συναντήσεις που θα έχει με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου, ο κ. Ακιντζί εξέφρασε την ελπίδα «να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να μπορέσουν κι οι δύο πλευρές να επωφεληθούν απ’ αυτόν τον πλούτο». Κι αυτό, σημείωσε, «θα γίνει εφικτό με τη λύση», αναγνωρίζοντας εμμέσως πως δεν υπάρχει άλλη διέξοδος για να βγει η τουρκοκυπριακή κοινότητα από τη διεθνή απομόνωση.