Η Ε.Ε. προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο κατάρρευσης της συμφωνίας της με την Τουρκία
Διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν ο Ταγίπ Ερντογάν να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει το Κυπριακό ως διαπραγματευτικό χαρτί, για να κατευνάσει το έντονα αντιτουρκικό κλίμα που επικρατεί σε κάποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Για σχέδιο Β' ετοιμάζονται τα κράτη μέλη της Ε.Ε., στην περίπτωση κατάρρευσης της Συμφωνίας Τουρκίας - Ε.Ε. τον Οκτώβριο, εκτιμούν όμως ότι στο τέλος ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα υποχωρήσει, χωρίς να αποκλείουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει και το Κυπριακό ως διαπραγματευτικό χαρτί για να κατευνάσει το έντονα αντιτουρκικό κλίμα που επικρατεί αυτήν τη στιγμή μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Ειδικά σε σχέση με το Κυπριακό, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι, καθώς το 2016 θα είναι “έτος λύσης για το Κυπριακό," ο Ερντογάν “θα το βάλει και αυτό στο παιχνίδι" και δεν αποκλείεται να προσφέρει “την καλή του θέληση για επίλυση”, ως “αντάλλαγμα ή διαπραγματευτικό χαρτί”.

Θα ζυγίσει τις επιλογές του
Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι αργά ή γρήγορα ο Ερντογάν θα ζυγίσει τις επιλογές του και δεν θα θελήσει να θέσει σε αμφισβήτηση την παρουσία ευρωπαϊκών κεφαλαίων στη χώρα του, γνωρίζοντας καλά ότι το οικονομικό θαύμα με το οποίο έχει συνδέσει το όνομά του οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική συνεργασία και το εμπόριο με την Ε.Ε. - κάτι που η σχέση με τη Ρωσία ή οποιαδήποτε άλλη χώρα δεν μπορεί να υποκαταστήσει.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο ΚΥΠΕ, οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες για διαφορετική αντιμετώπιση του προσφυγικού με συμφωνίες με τις κυβερνήσεις "στα μετόπισθεν" του Ερντογάν, ενίσχυση της Ελλάδας και συγκέντρωση αποτρεπτικής δυνατότητας στο Αιγαίο.

Σύναψη πολλών μικρών συμφωνιών
Μετά τις προειδοποιήσεις Ερντογάν για την απελευθέρωση της βίζας τον Οκτώβριο, οι Βρυξέλλες απαντούν “μη μας δοκιμάσεις” και “ήξερες πολύ καλά τι υπέγραφες”. Το “σχέδιο Β” των Βρυξελλών, στην περίπτωση που η συνεργασία Ε.Ε. - Ερντογάν καταρρεύσει, περιλαμβάνει τη σύναψη πολλών επιμέρους συμφωνιών “τύπου Ε.Ε.-Τουρκίας”, με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών, πέριξ και νότια της Τουρκίας, αλλά και τη μεταβίβαση των κεφαλαίων που προορίζονταν για την Τουρκία στην Ελλάδα.

Στην πράξη η Κομισιόν, έχοντας λάβει ήδη την πολιτική εντολή από τη Σύνοδο Κορυφής, έχει ξεκινήσει ήδη διερευνητικές επαφές με κυβερνήσεις αφρικανικών χωρών και της Μέσης Ανατολής, με σκοπό να συνάψει μια σειρά από συμφωνίες, που θα προβλέπουν, επί της ουσίας, πώς η Ε.Ε. θα “πληρώνει τα κράτη αυτά” για να “κρατάνε τους μετανάστες εκεί”.

Οι χώρες διέλευσης θα λάβουν κεφάλαια για να “φτιάξουν υποδομές φιλοξενίας, όπως έχει κάνει η Τουρκία”, οι δε χώρες προέλευσης θα συνομολογήσουν “ένα σύμφωνο ανάπτυξης”, όπου η Ε.Ε. θα αναλάβει να συντονίσει και να χρηματοδοτήσει υποδομές και προγράμματα που θα κρατήσουν τον κόσμο που θέλει να φύγει εκεί.

Τις δύο πρώτες διαστάσεις των συμφωνιών χειρίζονται ο αρμόδιος για τη μετανάστευση Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος και ο αρμόδιος για την εξωτερική βοήθεια της Ε.Ε. προς τρίτες χώρες Επίτροπος Χρήστος Στυλιανίδης. Τόσο ο κ. Αβραμόπουλος όσο και ο κ. Στυλιανίδης έχουν ήδη ξεκινήσει τα σχετικά ταξίδια στις ενδιαφερόμενες χώρες, με τον Επίτροπο Στυλιανίδη να έχει μεταβεί για τον σκοπό εσχάτως και μεταξύ άλλων σε Ιράκ και Νότιο Σουδάν.

Διπλωμάτης του Νοτίου Σουδάν που μίλησε στο ΚΥΠΕ σε χώρο πέριξ της Κομισιόν στις Βρυξέλλες, εμφανίστηκε επιφυλακτικός για την επιτυχία του προγράμματος στη χώρα του, λέγοντας πως “θα στηρίξω ό,τι είναι καλό για το λαό μου”. Οι επιφυλάξεις του διπλωμάτη είχαν να κάνουν με τη δυνατότητα απορρόφησης των κονδυλίων σε σχέση και με την ενδημική διαφθορά σε πολλά αφρικανικά κράτη.

Τριπλή προσέγγιση
Οι παραπάνω συμφωνίες με τα τρίτα κράτη έχουν, μεταξύ άλλων, ως στόχο να περιορίσουν τη διαπραγματευτική πίεση του Ερντογάν, κλείνοντας τη στρόφιγγα των προσφύγων προς την Τουρκία. Αυτό όμως δεν παύει να σημαίνει πως η Τουρκία ήδη φιλοξενεί 3 εκατομμύρια Σύριους - κάποιοι από τους οποίους, καλώς ή κακώς, θα περάσουν στο ελληνικό έδαφος.

Εκεί η προσέγγιση θα είναι διπλή. Αφενός, οι γενικές αρχές της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας θα συνεχίσουν να ισχύουν: δηλαδή, όποιος μπαίνει παράνομα θα χάνει τη σειρά του στο πρόγραμμα εγκατάστασης στην Ε.Ε., ενώ οι Ευρωπαίοι, μέσω των συνεργαζόμενων οργανώσεων και του UNHCR, θα συνεχίσουν να τρέχουν το πρόγραμμά τους από το τουρκικό έδαφος (ο Ερντογάν θα χάσει κάθε διεθνές έρεισμα αν διώξει υπηρεσίες του ΟΗΕ και Ε.Ε. από το έδαφός του).

Αφετέρου οι υποδομές που υπάρχουν στην Ελλάδα θα πρέπει να ενισχυθούν κατά πολύ. Η Ελλάδα, υπολογίζουν οι Βρυξέλλες, θα χρειαστεί ένα ποσό της τάξης των 3 ως 6 δις για να φτιάξει κλειστού τύπου δομές φιλοξενίας που θα πληρούν τις σχετικές προδιαγραφές, ενώ θα πρέπει να υπάρχει κατάλληλη φύλαξη, υγιεινή, σίτιση κτλ.

Θα πρέπει στην πράξη να φτιαχτεί μια “νήσος Έλλις”, με πολλά παραρτήματα, κατά προτίμηση σε νησιά, ή και πλοία. Σε σχέση με τα πλωτά μέσα φιλοξενίας, πολλοί από αυτούς που τα πρότειναν στις Βρυξέλλες τις πρώτες μέρες της κρίσης, αισθάνονται δικαιωμένοι.

Σε ένα τρίτο επίπεδο, η Ε.Ε. θα προχωρήσει και ενόψει Brexit με την ενίσχυση της αμυντικής της διάστασης - κάτι που λόγω Ρωσίας επιθυμούν ακόμα και οι ευρωσκεπτικιστές των ανατολικών χωρών. Η νέα προγραμματική περίοδος θα βρει την Ελλάδα με μια υπηρεσιακή και έτοιμη κοινή ακτοφυλακή και συνοριοφυλακή της Ε.Ε., η οποία θα αποτελέσει την πλατφόρμα για την ανάπτυξη της κοινοτικής αμυντικής δυνατότητας στο Αιγαίο.

Κάτι χιλιάδες χρόνια
Στο μεταξύ, στην Τουρκία το μένος εναντίον του Φεντουλάχ Γκιουλέν συνεχίζεται. Η τουρκική εισαγγελία ζήτησε την επιβολή δύο ποινών ισόβιας κάθειρξης και μια συμπληρωματική ποινή 1.900 ετών κάθειρξης για τον ιμάμη, ο οποίος κατηγορείται ότι εξύφανε το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων «Ανατολή».

Στο κατηγορητήριο, έκτασης 2.527 σελίδων, που ενέκριναν οι εισαγγελείς της περιοχής Ουσάκ (δυτικά), ο 75χρονος ιεροκήρυκας, που έχει αυτοεξοριστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και την έκδοση του οποίου ζητεί η Άγκυρα, κατηγορείται ότι "επιχείρησε να καταλύσει με τη βία τη συνταγματική τάξη" και ότι "συνέστησε και διηύθυνε μια ένοπλη τρομοκρατική ομάδα", σύμφωνα με το «Ανατολή». Εκτός από τις δύο καταδίκες σε ισόβια και 1.900 χρόνια στη φυλακή, οι εισαγγελείς ζητούν την επιβολή προστίμου στον Γκιουλέν που αντιστοιχεί σε 4,8 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Έκλεισαν φιλοκουρδική εφημερίδα
Την ίδια στιγμή, τουρκικό δικαστήριο διέταξε χθες το κλείσιμο μιας αριστερής φιλοκουρδικής εφημερίδας, της Ozgur Gundem, για διάδοση τρομοκρατικής προπαγάνδας, υποστηρίζοντας πως η εν λόγω εφημερίδα ενήργησε ως "ντε φάκτο ειδησεογραφικό όργανο" της οργάνωσης Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), δείχνουν δικαστικά έγγραφα.

Η Ozgur Gundem, η έντυπη έκδοση της οποίας έχει καθημερινή κυκλοφορία περίπου 7.500 φύλλων, επικεντρώνει στη σύγκρουση με τους Κούρδους μαχητές στη νοτιοανατολική Τουρκία και από το 2014 οι τουρκικές Αρχές έχουν διεξαγάγει δεκάδες έρευνες στα γραφεία της και της έχουν επιβάλει πρόστιμα, ενώ έχουν επίσης συλλάβει ανταποκριτές της.

Η "Οζγκιούρ Γκιουντέμ" είχε δημοσιεύσει στο παρελθόν κείμενα του Αμπντουλάχ Οτσαλάν, του φυλακισμένου ηγέτη του PKK, καθώς και στήλες που υπέγραφαν κορυφαίοι διοικητές των ανταρτών. Η Τουρκία έχει κλείσει περισσότερα από 130 μέσα ενημέρωσης μετά την κήρυξη της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης έπειτα από την αποτυχημένη απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος. Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε πως το κλείσιμο της Ozgur Gundem ήταν το αποτέλεσμα δικαστικής εντολής και δεν σχετίζεται με την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι κατηγορούμενοι μπορούν να ασκήσουν έφεση, πρόσθεσε.

Υπενθυμίζεται ότι, τη Δευτέρα, ο διευθυντής της τουρκικής εφημερίδας Cumhuriyet Τζαν Ντιουντάρ ανακοίνωσε την παραίτησή του, εξηγώντας ότι δεν πιστεύει πλέον στην τουρκική δικαιοσύνη, η οποία θα εξετάσει την έφεση που έχει υποβάλει σε προηγούμενη καταδικαστική απόφαση που είχε εκδοθεί εναντίον του στο πλαίσιο μιας αμφιλεγόμενης δικαστικής υπόθεσης.