Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΙΣΕΡΧΕΤΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΜΑΚΡΑ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΩΝ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΘΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ
Αξιοποίησε κατά τον πλέον επωφελή για τον ίδιο τρόπο το αποτυχέν pronunciamento πραξικόπημα που επεχειρήθη από μερίδα του στρατεύματος, με στόχο όχι μόνο την εξουσία, αλλά και τη ζωή του για να εγκαθιδρύσει μια τουρκικού τύπου δικτατορία
Είναι εξόχως απίθανο ο Ερντογάν να καταφέρει να απαλείψει όλες τις δομές εξουσίας που υφίστανται στην Τουρκία, να διασφαλίσει την αποτροπή των αντιδράσεων, εγκαθιδρύοντας την του ενός ανδρός αρχή, σε μια χώρα που μόνο ένας υπήρξε η του ενός ανδρός αρχή, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ
Ο νεοσουλτάνος της Τουρκίας, Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αξιοποίησε κατά τον πλέον επωφελή για τον ίδιο τρόπο το αποτυχέν pronunciamento πραξικόπημα που επεχειρήθη από μερίδα του στρατεύματος, με στόχο όχι μόνο την εξουσία, αλλά και τη ζωή του για να εγκαθιδρύσει μια τουρκικού τύπου δικτατορία, η οποία ανταποκρίνεται πολύ περισσότερο στην έννοια του Σουλτανάτου και πολύ λιγότερο στην κλασική έννοια της δικτατορίας, όπως τη γνώρισε και τη γνωρίζει η ανθρωπότητα στις χώρες του τρίτου κόσμου κατά κύριο λόγο.
Το Σουλτανάτο αποσκοπεί στην οικοδόμηση καθεστώτος διακυβέρνησης της χώρας που να υποκαταστήσει τις κρατικές κυβερνητικές λειτουργίες και δομές, και όχι στη δικτατορία ενός προσώπου ή μιας ομάδας προσώπων. Μιλούμε για την εγκαθίδρυση καθεστώτος «ερντογανικού τύπου», που να αποτελεί μία σύνθεση της τουρκικής-οθωμανικής παράδοσης με την προσθήκη σε ουσιαστικά στοιχεία της καθεστωτικής δομής των θρησκευτικών δεδομένων της ισλαμικής παράδοσης και φιλοσοφίας.
Η νέα κατάσταση πραγμάτων στην Άγκυρα προχωρεί, ως γνωστόν, σε δομικές εκκαθαρίσεις δυνάμεων της κρατικής εξουσίας, αρχής γενομένης από το στράτευμα και βεβαίως εκτείνεται σε όλους τους τομείς του πολιτικού συστήματος, την εκπαίδευση, τη διοίκηση και όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν τον γιγαντιαίο και δαιδαλώδη κρατικό μηχανισμό της Τουρκίας. Ο Ερντογάν επιχειρεί να θέσει υπό τον έλεγχό του -θα λέγαμε την πλήρη κυριαρχία του- το τουρκικό κράτος σε όλους τους τομείς και επίπεδα διοίκησης, πράγμα εξόχως δύσκολο και έμπλεο κινδύνων για την εσωτερική σταθερότητα και ασφάλεια του πολιτικού συστήματος.
Η Τουρκία εισέρχεται από τούδε και στο εξής σε μια μακρά περίοδο ρευστότητας και εσωτερικών αλλαγών και ανακατατάξεων, τις οποίες θα επιχειρήσει να επιβάλει ο Ερντογάν, πράγμα που υποχρεώνει κάθε πολιτικό ή επιστημονικό παρατηρητή του τουρκικού φαινομένου να αναμένει πως η κατάσταση που επιβάλλεται δεν προοιωνίζει σταθερότητα και ασφάλεια στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας, με αναμενόμενες εξελίξεις και στον διεθνή περίγυρο της χώρας. Ο Ερντογάν επιχειρεί εσωτερικές εκκαθαρίσεις σε πολύ μεγάλο βαθμό, έτσι ώστε να διασφαλίσει, όπως ο ίδιος προσδοκά, την αποτροπή ενδεχομένων αντιδράσεων στο εσωτερικό της χώρας, αρχής γενομένης από το στράτευμα.
Είναι όμως εξόχως απίθανο να καταφέρει να απαλείψει όλες τις δομές εξουσίας που υφίστανται στην Τουρκία, να διασφαλίσει την αποτροπή των αντιδράσεων, εγκαθιδρύοντας την του ενός ανδρός αρχή σε μια χώρα, που μόνο ένας υπήρξε η του ενός ανδρός αρχή, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ουδείς άλλος κατάφερε να καταργήσει τις δομές εξουσίας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ενός προσωποκεντρικού καθεστώτος.
Όσοι το επεχείρησαν, ενθυμούμεθα τον Τουργκούτ Οζάλ, απέτυχαν πληρώνοντας με τη ζωή τους το εγχείρημα. Το Τουρκικό Στράτευμα δεν απαλείφεται ως εξουσία με την εκδίωξη ορισμένων αξιωματικών και άλλων δυνάμεων της δημόσιας διοίκησης της χώρας, γιατί οι δομές εξουσίας είναι και σύνθετες και πολλές. Ο Ερντογάν αυτή τη στιγμή επιχειρεί την εγκαθίδρυση ενός νέου καθεστώτος παίρνοντας ένα μεγάλο ρίσκο να υπάρξουν αντιδράσεις τέτοιες, οι οποίες να ακυρώσουν όλες του τις πρωτοβουλίες.
Η Τουρκία εισέρχεται σε μια μακρά περίοδο ρευστότητας, η οποία θα έχει πιθανότατα επιπτώσεις και στις ευρωτουρκικές σχέσεις, κυρίως ως προς το προσφυγικό ζήτημα και την αδυναμία του καθεστώτος ή την απουσία θέλησής του να συγκρατήσει τις προσφυγικές ροές στη χώρα του και να μην τις διοχετεύει προς την Ελλάδα καθ' οδόν προς την Ευρώπη. Επειδή τα προσφυγικά κύματα δεν θα πορευθούν προς την Ευρώπη, αλλά θα παραμείνουν στην Ελλάδα λόγω του κλεισίματος των βαλκανικών διόδων προς την Ευρώπη, όπως συνέβη τις προηγούμενες φορές μέχρι και πρόσφατα, οφείλει η Αθήνα να ενεργοποιηθεί τάχιστα, ώστε οι Βρυξέλλες να συνεννοηθούν με την Άγκυρα για την ανανέωση της συμφωνίας που αφορά στο προσφυγικό, για να μη βρεθεί η Αθήνα ενώπιον ανεξέλεγκτων καταστάσεων και δραματικών εξελίξεων.
Τέλος, σε ό,τι αφορά την Κύπρο, η κυπριακή πολιτική ηγεσία οφείλει να αξιολογήσει τις εξελίξεις στην Τουρκία ως προς τα δεδομένα του Κυπριακού Προβλήματος, κυρίως όμως αναφορικά προς τη συνεχιζόμενη διαδικασία επίλυσής του με τις λεγόμενες διακοινοτικές συνομιλίες, οι οποίες δεν διεξάγονται με τον Μουσταφά Ακιντζί, όπως επανειλημμένως έχουμε τονίσει, αλλά με την Άγκυρα. Οποιαδήποτε δε λύση επιτευχθεί, δεν θα αναφέρεται στις επιθυμίες, τα συμφέροντα ή τις στρατηγικές ακόμα των Τουρκοκυπρίων, αλλά θα εντάσσεται στη στρατηγική της Άγκυρας για τον έλεγχο της μεγαλονήσου, όπως επανειλημμένως οι ίδιοι οι Τούρκοι πολιτικοί δηλώνουν.
Εμείς οφείλαμε εξαρχής να αρνηθούμε οποιονδήποτε διάλογο, ο οποίος δεν θα αναφερόταν στην αποκατάσταση της νομιμότητας στην Κυπριακή Δημοκρατία και στην άρση των συνθηκών κατοχής, και να καταγγέλλαμε σταθερά και διαρκώς την τουρκική κατοχή της βόρειας περιοχής της Κύπρου, και την ταυτόχρονη απειλή για ολόκληρο το νησί. Αυτό που κάνουμε σήμερα, καλλιεργώντας την ψευδαίσθηση της διαπραγμάτευσης με τους Τουρκοκυπρίους, δεν είναι τίποτα άλλο παρά η νομιμοποίηση της κατοχής ενός τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και η ταυτόχρονη υποθήκευση ολόκληρου του πολιτικού μέλλοντος του Ελληνισμού της Κύπρου.
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής
Κοσμήτορας Σχολής Διεθνών Σπουδών,
Επικοινωνίας και Πολιτισμού
Πάντειο Πανεπιστήμιο
