CETA ΚΑΙ TTIP ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΕ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟ ΤΗΣ Ε.Ε.

Κεκτημένα δεκαετιών, που αφορούν σε εργασιακά και κοινωνικά ζητήματα, θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος, υποβαθμίζονται στο όνομα του κέρδους λίγων πολυεθνικών επιχειρήσεων

«Εμένα με προβληματίζει πάρα πολύ ο τρόπος με τον οποίο θα προσπαθήσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις να επηρεάσουν τις πολιτικές αποφάσεις σε διάφορες χώρες», δηλώνει ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου

Η απόπειρα να συμφιλιωθούν διαφορετικά ρυθμιστικά πλαίσια θα έχει θεμελιώδεις επιπτώσεις στην εσωτερική νομοθετική διαδικασία της κάθε πλευράς

Φεβρουάριος του 2013. Η Ευρώπη ακόμα μετρά τις πληγές της από την οικονομική κρίση. Στην Κύπρο έχει ήδη ξεκινήσει μια χιονοστιβάδα εξελίξεων, που λίγες εβδομάδες αργότερα θα οδηγήσει στο κούρεμα των καταθέσεων. Την ίδια περίοδο, Μπαράκ Ομπάμα και Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο θέτουν τα θεμέλια των διαπραγματεύσεων για τη «Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων», γνωστότερη και ως TTIP.

Προπομπός της TTIP υπήρξε η «Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία» με τον Καναδά, η διαβόητη CETA, αρκετές από τις πρόνοιες της οποίας ενσωματώθηκαν και στην TTIP. Οι διαπραγματεύσεις για τη CETA ολοκληρώθηκαν πριν από ακριβώς δύο χρόνια. Η επικύρωσή της από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο βρίσκεται ακόμα σε εκκρεμότητα, ενώ μετά από σκληρές μάχες που έδωσαν τα κράτη-μέλη, κατάφεραν να πείσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από «εμπορική και οικονομική» συμφωνία να τη χαρακτηρίσει ως «μικτή», γεγονός που άναψε το πράσινο φως για να τεθεί προς έγκριση και στα εθνικά Κοινοβούλια.

CETA: Ο «Δούρειος Ίππος» της TTIP

Δεν είναι λίγες οι φωνές μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που χαρακτηρίζουν τη CETA ως τον «Δούρειο Ίππο», που θα προετοιμάσει το έδαφος ώστε να τεθεί σε εφαρμογή με συνοπτικές διαδικασίες και η TTIP, ευθύς μόλις ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ. Τι είναι, όμως, αυτό που έχει οδηγήσει περίπου 3,5 εκατ. Ευρωπαίους να αντιταχθούν στην εφαρμογή των δύο αυτών συμφωνιών; Ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ και μέλος της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας, Νεοκλής Συλικιώτης, μας εξηγεί:

«Η “Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων” μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ δεν αποτελεί μια συνήθη εμπορική συμφωνία, ούτε μια απλή εναρμόνιση κανόνων, όπως πολλοί υποστηρίζουν. Πρωταρχικός της στόχος είναι η κατάργηση των κανονιστικών εμποδίων και η εξαφάνιση κάθε φραγμού στη δράση και στην κερδοφορία των πολυεθνικών επιχειρήσεων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Οι σημαντικότερες αρνητικές επιπτώσεις που θα επιφέρει είναι η απώλεια 1 εκατ. θέσεων εργασίας (περίπου 680 χιλ. στην Ευρώπη και 425 χιλ. στις ΗΠΑ), η καταστρατήγηση των εργασιακών δικαιωμάτων, η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, η χαλάρωση των αυστηρών κανόνων υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων, που θα θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, η απελευθέρωση της αγοράς των δημόσιων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (όπως είναι η παιδεία, η υγειονομική περίθαλψη, η ενέργεια και οι υδάτινοι πόροι), η αποδυνάμωση του νομικού πλαισίου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, μέσω της επαναφοράς βασικών διατάξεων της ACTA (η οποία αφορούσε στην παραποίηση/απομίμηση και στην προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και είχε απορριφθεί από το Ευρωκοινοβούλιο και πολλά εθνικά κοινοβούλια το 2012), ενώ μεγάλο πλήγμα θα υποστούν και οι ΜμΕ, που αντιπροσωπεύουν το 90% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Όμως, το σημαντικότερο πλήγμα που θα επιφέρει στα κράτη-μέλη η συμφωνία, θα είναι η εφαρμογή της ρήτρας για τη “Διευθέτηση Διαφορών Επενδυτή-Κράτους”, πιο γνωστή και ως ISDS, η οποία θα δίνει τη δυνατότητα στις πολυεθνικές εταιρείες ν’ αμφισβητούν αποφάσεις των κυρίαρχων κρατών, διεκδικώντας αποζημιώσεις όταν κρίνουν ότι οι πολιτικές των κυβερνήσεων οδηγούν σε μείωση της κερδοφορίας τους».

Διαβουλεύσεις κεκλεισμένων των θυρών

Οι διαπραγματεύσεις για την TTIP περιλαμβάνουν 19 γύρους συνομιλιών (οι 14 εκ των οποίων έχουν ήδη ολοκληρωθεί), που πραγματοποιούνται κάτω από συνθήκες άκρας μυστικότητας. Σύμφωνα με την υπεύθυνη της Greenpeace Ελλάδας για την TTIP, Ναταλία Τσιγαρίδου, «αυτό θα πρέπει να μας ανησυχεί όσον αφορά στο περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων και στο τι μπορεί να σημαίνει αυτή η συμφωνία, τελικά, για τις ζωές μας.

Γιατί, έπειτα από τη διαρροή 248 σελίδων των απόρρητων εγγράφων των διαπραγματεύσεων, τον περασμένο Μάιο, από το ολλανδικό γραφείο της Greenpeace, βλέπουμε, δυστυχώς, ότι οι χειρότεροι φόβοι μας επιβεβαιώνονται. Κεκτημένα δεκαετιών, που αφορούν σε εργασιακά και κοινωνικά ζητήματα, θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος, υποβαθμίζονται στο όνομα του κέρδους λίγων πολυεθνικών επιχειρήσεων».

Τα στοιχεία που έφεραν στο φως τα απόρρητα έγγραφα που δημοσιοποίησε η Greenpeace είναι αποκαλυπτικά. Κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα χημικά, όπως ο REACH, οι οποίοι ενσωματώνουν την «αρχή της προφύλαξης» και περιλαμβάνουν ρυθμιστικές διαδικασίες για την κατάργηση των πιο επικίνδυνων χημικών ουσιών από την αγορά, θα αποδυναμωθούν. Στο κεφάλαιο για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα προστασίας, οι προτάσεις της αντιπροσωπίας των ΗΠΑ αναφέρονται σε «προϊόντα της σύγχρονης γεωργικής τεχνολογίας», δείχνοντας ξεκάθαρα την πρόθεσή τους να απαλλαγούν από τους εμπορικούς φραγμούς για τους ΓΤΟ.

Άλλες διατάξεις προβλέπουν μια άνευ προηγουμένου δυνατότητα πρόσβασης και παρέμβασης στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του ρυθμιστή/νομοθέτη, για εταιρίες και άλλους φορείς, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Το κεφάλαιο για τη ρυθμιστική συνεργασία σχεδιάζει να εξισώσει τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές ρυθμίσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι όπου εφαρμόζεται αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στις ΗΠΑ, αυτό θα ελέγχεται και τελικά θα αναθεωρείται. Η απόπειρα να συμφιλιωθούν διαφορετικά ρυθμιστικά πλαίσια θα έχει θεμελιώδεις επιπτώσεις στην εσωτερική νομοθετική διαδικασία της κάθε πλευράς, ενώ οι διατάξεις που στοχεύουν να αυξήσουν τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη νομοθετική διαδικασία, θα ευνοήσουν περισσότερο τα καλά στελεχωμένα εταιρικά λόμπι.

Οι επιπτώσεις στον αγροτικό τομέα

Μακριά από το ενδεχόμενο συμφωνίας, η φιλοσοφία στήριξης του αγροτικού τομέα μεταξύ των δύο μερών είναι διαμετρικά αντίθετη και δεν φαίνεται να προκύπτει κοινό έδαφος προς επίλυση των διαφορών τους. Η Ε.Ε. ζητά να αναφέρεται ρητά στη συμφωνία ότι τίποτα δεν θα είναι δυνατόν να παρεμποδίσει τα μέρη από τη λήψη αναγκαίων μέτρων για την επίτευξη θεμιτών στόχων, όπως για παράδειγμα η προστασία της δημόσιας υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος, ακόμα και της πολιτισμικής πολυμορφίας. Αντίθετα, οι ΗΠΑ θεωρούν ότι τα μέτρα αυτά «προκαλούν στρεβλώσεις στο εμπόριο» και αγωνίζονται για χαλαρότερες προδιαγραφές προστασίας.

Η επιρροή των πολυεθνικών

Την έντονη ανησυχία του για τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων εκφράζει και ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών και μέλος των Επιτροπών Περιβάλλοντος και Γεωργίας της Βουλής, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου. Όπως επισημαίνει στη «Σημερινή», «το γεγονός ότι αυτές οι συζητήσεις είχαν ξεκινήσει σχεδόν μυστικά, μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ, μας κάνει ν’ ανησυχούμε.

Πρόκειται για συμφωνίες που θα επηρεάσουν δραματικά την καθημερινότητά μας, γι’ αυτό και θα πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση. Από την άλλη, με ανησυχεί το γεγονός ότι οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν προσβάσεις και μπορούν να κάνουν την προπαγάνδα τους και να χρησιμοποιήσουν τα χρήματά τους για να πείσουν τον οποιονδήποτε. Επομένως, εμένα με προβληματίζει πάρα πολύ ο τρόπος με τον οποίο θα προσπαθήσουν αυτές οι μεγάλες επιχειρήσεις να επηρεάσουν τις πολιτικές αποφάσεις σε διάφορες χώρες.

Γιατί, όταν γίνεται τώρα μια συζήτηση γι’ αυτά τα θέματα, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι και τη στιγμή που θα πρέπει να αντιδράσουμε θα το κάνουμε με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Επιπλέον, να σας υπενθυμίσω ότι ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές αυτών των συμφωνιών, η Μεγάλη Βρετανία, έχει ξεκινήσει μια διαδικασία εξόδου από την Ε.Ε., οπότε είναι πολύ ενδιαφέρον να δούμε, όταν θα φύγει αυτός ο μεγάλος μοχλός πίεσης προς αυτές τις συμφωνίες, ποιες άλλες χώρες θα βγουν μπροστά να τις υποστηρίξουν».

Επιφυλακτικός και ο ΚΣΚ

Τις επιφυλάξεις του, διά της Προέδρου του Φρύνης Μιχαήλ, εκφράζει και ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών σχετικά με τις δύο συμφωνίες. «Η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC) έχει συστήσει μια ειδική επιτροπή, που παρακολουθεί πολύ στενά τις διαπραγματεύσεις», μας λέει η κ. Μιχαήλ. «Φαίνεται ότι η CETA δεν έχει φτάσει στο σημείο να πείσει ότι θα είναι προς όφελος των καταναλωτών, ότι θα κατοχυρώνει κάποιες αρχές και θα παρέχει κάποιες ασφαλιστικές δικλίδες, που τώρα υπάρχουν.

Εμφανίζει κενά όσον αφορά στις περιπτώσεις που μπορεί εμπορεύματα ή υπηρεσίες να παρουσιάζουν προβλήματα, δεν προβλέπει μειώσεις στα τηλεπικοινωνιακά τέλη, ούτε προνοεί την εξαίρεση ή την απομάκρυνση περιπτώσεων γεωγραφικού αποκλεισμού (του λεγόμενου geo-blocking), που αφορά σε αγορές από το διαδίκτυο. Επίσης, δεν θωρακίζει επαρκώς την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Με λίγα λόγια, οι συνθήκες στις ΗΠΑ και στον Καναδά είναι πολύ διαφορετικές απ’ ό,τι στην Ευρώπη, και γι’ αυτό υπάρχουν όλες αυτές οι ελλείψεις στο κείμενο της συμφωνίας».

Όσον αφορά στην TTIP, ανατέθηκε μια «Μελέτη Επιπτώσεων των Εμπορικών Συμφωνιών στην Αειφορία» (Trade SIA) από την DG Trade σε μια ανεξάρτητη εταιρεία, η οποία κατέδειξε ότι μετά την εφαρμογή της συμφωνίας θα υπάρξουν αυξήσεις των τιμών των προϊόντων στην Ευρώπη (στην Αμερική δεν θα υπάρξουν επιπτώσεις). Κατέδειξε, επίσης, μια ανισομερή αύξηση των εισοδημάτων, με άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ των υψηλότερων και των χαμηλότερων εισοδηματικών τάξεων, ενώ προέβλεψε και ελαφρά άνοδο της ανεργίας. Παρόμοιες επιφυλάξεις, λοιπόν, υπάρχουν και για την TTIP, εκ μέρους της BEUC, παρόλο που φαίνεται να υπάρχει κάποια βελτίωση σε σχέση με τις πρόνοιες της CETA.

Οι θέσεις του Υπ. Γεωργίας

Πιο καθησυχαστικός όσον αφορά στο πρωτόκολλο εμπιστευτικότητας, που ισχύει στις διαβουλεύσεις μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ, αλλά και σε ό,τι αφορά στα όσα περιλαμβάνονται στις δύο συμφωνίες, εμφανίζεται ο Υπουργός Γεωργίας, Νίκος Κουγιάλης. «Αντιλαμβάνεστε ότι σίγουρα πρέπει να υπάρχει κάποιου είδους εμπιστευτικότητα. Τα διαπραγματευτικά όπλα της Ευρώπης δεν πρέπει να αποκαλυφθούν, γι’ αυτό και παρατηρείται αυτή η μυστικοπάθεια. Τα θέματα αυτών των συμφωνιών συζητούνται κυρίως στα Συμβούλια των Υπουργών Γεωργίας, Αλιείας και Περιβάλλοντος. Νομίζω, όμως πως, αυτήν τη στιγμή, υπάρχει μια διαφάνεια ως προς το τι συμβαίνει».

Για τον Υπουργό Γεωργίας, τα σημαντικότερα γεωργοκτηνοτροφικά και περιβαλλοντικά θέματα, τα οποία θα πρέπει να υποστηρίξει η κυπριακή πλευρά στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για την TTIP, είναι η διατήρηση των διατάξεων της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με τα προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), η διατήρηση του δικαιώματος κάθε κράτους-μέλους να αποφασίζει σε εθνικό επίπεδο αν θα επιτρέπει ή όχι την καλλιέργεια ΓΤΟ εντός της επικράτειάς του και η εξισορρόπηση των κανόνων φυτοϋγειονομικού ελέγχου, ώστε αφενός να διασφαλίζεται η δημόσια υγεία και αφετέρου να υποστηρίζεται η παραγωγή ανταγωνιστικών γεωργικών προϊόντων.

Επιπλέον, ο κ. Κουγιάλης καθιστά σαφές ότι «ως Κυβέρνηση ξέρουμε πολύ καλά τι θέλουμε να επιτύχουμε και τι θέλουμε να διασφαλίσουμε μέσα απ’ αυτές τις συμφωνίες, οι οποίες νομίζω ότι θα πρέπει να περάσουν από την έγκριση των εθνικών Κοινοβουλίων, γι’ αυτό θα ήταν καλό να γνωρίζει και η Βουλή προς τα πού οδεύουν». Τόνισε, δε, ότι στο πλαίσιο των συζητήσεων για την επικύρωση των δύο αυτών συμφωνιών από τη Βουλή των Αντιπροσώπων «θα ήταν ευχής έργον να υπάρξει και μια συνεισφορά των φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών, οι οποίοι θα μπορούσαν να κάνουν τις υποδείξεις τους επί κάποιων σημαντικών ζητημάτων, που πιθανόν να μας έχουν διαφύγει».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΡΙΜΠΑΣ
www.facebook.com/ScribasD