ΟΙ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑΤΙΕΣ ΑΠΕΤΥΧΑΝ, ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΑΝ ΤΗΝ ΙΣΧΥ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που είχαν δαιμονοποιηθεί και απαγορευθεί κατά καιρούς από την ισλαμική κυβέρνηση ΑΚΡ, κατάφεραν τελικά να σώσουν την κυβέρνηση Ερντογάν

ΤWITTER, Facebook και Youtube αποδείχθηκαν πιο δυνατά όπλα από τα άρματα μάχης

Μια πάγια διαχρονική τακτική, που ακολουθούν συνήθως τα πραξικοπηματικά κινήματα, είναι να θέτουν υπό τον έλεγχό τους ή και να κλείνουν τις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές συχνότητες. Ωστόσο, η πραξικοπηματική τακτική που ακολούθησαν οι Τούρκοι αξιωματικοί το βράδυ της Παρασκευής ήταν βγαλμένη από μια άλλη εποχή.

Δύο μόλις ώρες αφότου κατέλαβαν θέσεις-κλειδιά στην Άγκυρα και στην Κωνσταντινούπολη, οι στασιαστές πήγαν στα γραφεία του σταθμού TRT, αναγκάζοντας την παρουσιάστρια να διαβάσει το μήνυμά τους. Όπως όλα έδειχναν μέχρι εκείνη τη στιγμή, η κυβέρνηση Ερντογάν είχε καθαιρεθεί και ο στρατός είχε υπό τον έλεγχό του την όλη κατάσταση. Η χρονική στιγμή που είχε επιλεχθεί έδειχνε αρχικά να μοιάζει ιδανική, αφού ο Ερντογάν βρισκόταν για διακοπές μακριά από την πρωτεύουσα στις ακτές του Αιγαίου. Παρ' όλα αυτά, οι συνωμότες απέτυχαν παταγωδώς να κρατήσουν τον Τούρκο Πρόεδρο σε επικοινωνιακή απομόνωση. Η λανθασμένη εκτίμηση της ισχύος που διαθέτουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπήρξε και η αχίλλειος πτέρνα των αξιωματικών, γεγονός που αποδείχθηκε μοιραίο για αυτούς στη συνέχεια.

Οι πρώτες εικόνες

Στο άκουσμα της απόπειρας πραξικοπήματος, εμφανίστηκαν από την Τουρκία οι πρώτες εικόνες και βίντεο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που έδειχναν κλειστές γέφυρες από τον στρατό, μαχητικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από την Άγκυρα και άρματα μάχης στους δρόμους της πόλης. Τις πρώτες στιγμές ήταν πραγματικά δύσκολο να ξεκαθαρίσει κανείς τι ακριβώς συνέβαινε και τα κοινωνικά δίκτυα έδιναν συγκεχυμένες πληροφορίες για ενδεχόμενη τρομοκρατική επίθεση ή ενδεχομένως πραξικόπημα από μερίδα του στρατού. Αυτό, ωστόσο, που γινόταν ξεκάθαρο καθώς το κουβάρι των γεγονότων εκτυλισσόταν, ήταν πως όντως συνέβαινε κάτι πολύ σοβαρό. Παράλληλα, οι πρώτες πληροφορίες μιλούσαν για περιορισμό στην πρόσβαση στο Twitter, το Facebook και το Youtube, πράγμα στο οποίο η Τουρκία είναι συνηθισμένη.

Ιδιωτικά κανάλια και twitter

Πριν από την επιβίβασή του στο προεδρικό τζετ για μετάβαση πίσω στην Κωνσταντινούπολη, ο Ερντογάν έκανε την κίνηση ματ, μεταφέροντας ένα σουρεαλιστικό μήνυμα προς τους υποστηρικτές του, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή FaceTime. Το μήνυμά του αναμετέδωσαν πολλά ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια της Τουρκίας αλλά και το twitter, του οποίου ο περιορισμός δεν έγινε πλήρως κατορθωτός. Ο Τούρκος Πρόεδρος, με μαζικό μάλιστα μήνυμά του, με προέλευση «RT ERDOGAN», προς όλους τους πολίτες του, κάλεσε να πάρουν αυτοί τον έλεγχο στους δρόμους, τις πλατείες της πόλης και τα αεροδρόμια, όπως και έγινε. Σε μήνυμα προς τους πολίτες μέσω της ίδιας εφαρμογής (Facetime) προέβη και ο πρώην Τούρκος Πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ.

Η αντίστροφη μέτρηση

Παρά την απέλπιδα προσπάθεια των αξιωματικών του πραξικοπήματος να κλείσουν την κρατική τηλεόραση, προκειμένου να ελέγξουν την κατάσταση, η αντίστροφη μέτρηση είχε ήδη ξεκινήσει. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, η πλάστιγγα των γεγονότων άρχισε να γέρνει προς την πλευρά της κυβέρνησης. Σχεδόν αμέσως, τα μέλη του ΑΚΡ και του κοινοβουλίου ξεκίνησαν μια άνευ προηγουμένου επικοινωνιακή εκστρατεία εναντίον του τουρκικού πραξικοπήματος, με στόχο να κερδίσουν την εύνοια της μάζας των διαδηλωτών, προβάλλοντας το σύνθημα να «πάρουν πίσω τη χώρα» από τον στρατό.

Ο πόλεμος των hastags

Ως αποτέλεσμα, δεκάδες χιλιάδες κόσμου βγήκαν αμέσως στους δρόμους, αμφισβητώντας τα άρματα του στρατού, παρέχοντας χρονική ανάσα στον Ερντογάν μέχρι το αεροπλάνο του να προσγειωθεί με ασφάλεια. Στελέχη του ΑΚΡ καλούσαν συνεχώς τους υποστηρικτές της Κυβέρνησης να συρρέουν στους δρόμους, χρησιμοποιώντας τα hashtags #DardeyeHayir (#nocoup) και #Erdogan?nAskerleriyiz (#Erdoganwarriors).

Σε λίγη μόλις ώρα περισσότερα από 100.000 tweets κατέκλυσαν το διαδίκτυο, ενώ πολλές αναρτήσεις έδειχναν εικόνες και βίντεο με διαδηλωτές να αποδοκιμάζουν τον στρατό, να καταλαμβάνουν τα άρματα και να καλούν τους στρατιώτες να παραδοθούν στην τοπική αστυνομία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η αστυνομία και οι υπηρεσίες ασφαλείας, που παρέμειναν πιστοί στον πρόεδρο, μαζί με εκατοντάδες αμάχους, άρχιζαν να συλλαμβάνουν πολλούς από τους πραξικοπηματίες. Ο Ταγίπ Ερντογάν χθες το πρωί έστειλε ξανά μαζικά μήνυμα σε τουρκικά κινητά τηλέφωνα, καλώντας τους Τούρκους να «υπερασπιστούν» τη δημοκρατία και την ειρήνη.

Η ειρωνεία της ιστορίας

Υπενθυμίζεται ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει μακρά ιστορία «μπλοκαρισμάτων» στις ψηφιακές επικοινωνίες σε περιόδους κρίσης. Για παράδειγμα, μετά την ομηρεία στην Κωνσταντινούπολη πέρυσι, οι τουρκικές Αρχές μπλόκαραν την πρόσβαση του κοινού σε Twitter και Youtube, σε μια προσπάθεια, όπως είπαν, να αποτρέψουν τη δημοσίευση φωτογραφιών και άλλου υλικού. Το ερώτημα που εξακολουθεί να πλανάται είναι κατά πόσο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατάφεραν όντως αυτήν τη φορά να σώσουν τον Ερντογάν. Πράγματι, είναι γεγονός ότι μεγάλη μερίδα του στρατού, της αστυνομίας και του λαού έμειναν πιστοί προς αυτόν, αλλά σίγουρα ο ρόλος των ΜΜΕ ήταν καταλυτικός.

«Νικητής ήταν ο λαός, ο οποίος κλήθηκε μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να καταλάβει τους δρόμους», δήλωσε στη «Σημερινή» ο Άντης Λοΐζου, συνταγματάρχης εν αποστρατεία. Η ειρωνεία της ιστορίας έγκειται στο ότι ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος, που τα προηγούμενα χρόνια δαιμονοποιούσε την τεχνολογία και τα μέσα αυτά, κατηγορώντας τα για αντιτουρκική ατζέντα, κατάφερε να κρατηθεί στην εξουσία καταφεύγοντας στη στήριξή τους. Με απλά λόγια, έρχεται τώρα να «γλείψει» εκεί που τόσα χρόνια έφτυνε.

Κατέβασαν ταχύτητες τα δίκτυα

Όπως ανέφερε ο Νταγκ Μαντόρι, Διευθυντής Διαδικτυακών Δεδομένων της Ντιν, μιας εταιρείας που ασχολείται με την απόδοση των δικτύων και έχει σέρβερ στην Τουρκία, το μπλοκάρισμα δεν είχε τα στοιχεία που είχαν τα προηγούμενα μπλοκαρίσματα. «Ήταν σαν να χαμήλωσαν εντελώς τις ταχύτητες πρόσβασης σε αυτά τα σάιτ, καθιστώντας τα έτσι εντελώς μη λειτουργικά», ανέφερε ο Μαντόρι. Την ίδια στιγμή επεσήμανε ότι η ελάττωση της ταχύτητας, παρά το άμεσο μπλοκάρισμα, φαίνεται να είναι η εξέλιξη των κυβερνητικών τεχνικών μπλοκαρίσματος.

Κάτω κατά 50%

Παράλληλα, η TurkeyBlocks, ένας οργανισμός που παρακολουθεί την πρόσβαση στο διαδίκτυο στην Τουρκία, σε tweet της, επεσήμανε ότι στις 10:50, δηλαδή μόλις ακούστηκαν τα νέα για την απόπειρα πραξικοπήματος, η κίνηση στα τρία προαναφερόμενα κοινωνικά δίκτυα έπεσε κατά 50%. Την είδηση επιβεβαίωσε και το ίδιο το Twitter, το οποίο ανέφερε ότι υπήρξε μια σκόπιμη ελάττωση της ταχύτητας του δικτύου στη χώρα. Η εκπρόσωπος του Facebook αρνήθηκε να σχολιάσει.

Facebook Live

Στην καλύτερη κατάσταση, ειδικά κατά την ώρα εκδήλωσης του πραξικοπήματος, σύμφωνα με χρήστες, ήταν το Facebook. Έτσι μέσω της εφαρμογής του Facebook «Live», οι χρήστες του μέσου κοινωνικής δικτύωσης μετέδιδαν ζωντανά από διάφορες περιοχές της Τουρκίας τι συνέβαινε στη χώρα, ενώ και με τις ανανεώσεις τους έδιναν εικόνα για το τι γινόταν. Επιπλέον, το Hotspot Shield, μια εφαρμογή που επιτρέπει στους χρήστες να συνδεθούν με εικονικά ιδιωτικά δίκτυα, δήλωσε πως εντόπισε μια αύξηση πάνω από 300 τοις εκατό σε νέες λήψεις στην Τουρκία μέσα σε δύο ώρες, μετά το άκουσμα για πραξικόπημα.