ΠΩΣ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΕΔΡΑΙΩΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ

Η Βουλή των Αντιπροσώπων αναλαμβάνει λόγο και ρόλο σε διμερές, ευρωπαϊκό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, ενισχύοντας τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας και προάγοντας τα συμφέροντα του τόπου μέσα από διάφορες διπλωματικές δραστηριότητες

Μια σημαντική διάσταση της εξωτερικής δράσης της Βουλής είναι αυτή που σχετίζεται άμεσα με την ιδιότητά μας ως κράτους-μέλους της Ε.Ε., καθώς ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων έχει αναβαθμιστεί με τη Συνθήκη της Λισαβόνας

«Κοινοβουλευτική διπλωματία είναι ουσιαστικά η ανάπτυξη πρωτοβουλιών σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, πάνω σε ζητήματα που απασχολούν τις κοινωνίες και τα κράτη, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης ή αναζήτησης λύσεων, όχι σε επίπεδο εκτελεστικής εξουσίας, αλλά σε επίπεδο κοινοβουλίων», δήλωσε στη «Σημερινή» ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Γιώργος Λιλλήκας, αναφερόμενος σ’ αυτόν τον συνεχώς αναπτυσσόμενο διπλωματικό θεσμό.

Σύμφωνα με τον κ. Λιλλήκα, ο οποίος στο παρελθόν διετέλεσε και Υπουργός Εξωτερικών, η κοινοβουλευτική διπλωματία πάντα για να πετύχει πρέπει να είναι ενισχυτική της διπλωματίας που αναπτύσσεται σε κυβερνητικό επίπεδο. «Επίσης έχει ακόμη ένα πλεονέκτημα. Πολλές φορές, σε κράτη τα οποία μεταξύ τους δεν υπάρχουν σχέσεις ή υπάρχει εχθρότητα, είναι πιο εύκολο να αναπτυχθεί συνεργασία και συναντίληψη σε κοινοβουλευτικό επίπεδο παρά σε επίπεδο κυβερνήσεων. Άρα μπορεί να δημιουργήσει βάσεις για να αναπτυχθούν οι σχέσεις σε κυβερνητικό επίπεδο μεταξύ των κρατών», ανέφερε.

Πρωτοβουλίες για την Κύπρο

«Είναι σωστό να συμμετέχει η Βουλή σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που μπορεί, γιατί εκεί όπου υπάρχει κενό, έρχεται και το καλύπτει η Τουρκία», υπέδειξε ο κ. Λιλλήκας. «Η κοινοβουλευτική διπλωματία, για να πετύχει τους στόχους της, πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με την Κυβέρνηση», πρόσθεσε. «Είναι σημαντικό να γνωρίζει η Βουλή, π.χ. σε ποιες χώρες, που έχουν κυρίως κοινοβουλευτικό σύστημα και όχι προεδρικό, αντιμετωπίζουμε πρόβλημα με τις Κυβερνήσεις. Σε τέτοιες χώρες, η Επιτροπή Εξωτερικών μπορεί να οργανώσει επισκέψεις, να πάρει πρωτοβουλίες για μια κοινή δραστηριότητα με την αντίστοιχη Επιτροπή της χώρας εκείνης, σε μια προσπάθεια, μέσα από τη Βουλή, να πειστεί η Κυβέρνηση να αλλάξει την στάση της έναντι στο Κυπριακό ή την κυπριακή Κυβέρνηση. Αυτό μπορεί να έχει θετικό αποτέλεσμα για την Κύπρο», εξήγησε.

Σε ό,τι αφορά περιπτώσεις όπως η πρόσφατη τριμερής συνεργασία Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, αυτές συνήθως αποτελούν αντικατοπτρισμό της διπλωματικής δραστηριότητας της Κυβέρνησης και, ως εκ τούτου, προέκταση και εμβάθυνση των σχέσεων που αναπτύσσονται σε άλλους τομείς. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών, «σε αυτές τις περιπτώσεις, η κοινοβουλευτική διπλωματία μπορεί να ενισχύσει τις προσπάθειες που γίνονται στο επίπεδο της εκτελεστικής εξουσίας και να προωθήσει τα ίδια ζητήματα που προωθούν οι κυβερνήσεις».

Ανάλογες πρωτοβουλίες αναμένεται να αναπτυχθούν στο μέλλον και με άλλες χώρες, με τις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία προβαίνει σε αυτού του είδους τις συνεργασίες. Ταυτόχρονα, ξένοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι καλούνται να προσφωνήσουν την Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ γίνονται και ανταλλαγές κοινοβουλευτικών αποστολών.

Πιο σύγχρονη δράση

Σημειώνεται ότι στην Κύπρο αρχίσαμε να αποδίδουμε ουσιαστική σημασία σε αυτό το είδος διπλωματίας τη δεκαετία του 1990, αν και οι πρώτες οργανωμένες κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση έγιναν το 1978. Τότε, όμως, το πεδίο δράσης στην κοινοβουλευτική διπλωματία περιοριζόταν κυρίως στο Κυπριακό, ενώ σταδιακά, τα τελευταία 20-25 χρόνια, έχει επεκταθεί σε ένα ευρύτατο θεματικό φάσμα, με τη συμμετοχή μας σε διεθνείς, περιφερειακούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Ο θεσμός αυτός αναπτύσσεται περαιτέρω σήμερα, με νέες πρωτοβουλίες, προσαρμοσμένες στα σύγχρονα δεδομένα και τις ανάγκες της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής.

Στην ουσία η ανάπτυξη αυτού του είδους της δραστηριότητας δεν προβλέπεται από το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο, με τα δεδομένα της τότε εποχής, δεν μπορούσε να προνοήσει για κάτι τέτοιο, και ως εκ τούτου η κοινοβουλευτική διπλωματία ασκείται στην Κύπρο εμπειρικά και στη βάση των απαιτήσεων της εποχής.

Έτσι όπως είναι οργανωμένη η κυπριακή Βουλή, κοινοβουλευτική διπλωματία ασκείται σε τέσσερα επίπεδα. Πρώτον από τον ίδιο τον Πρόεδρο του Σώματος, δεύτερον από την αρμόδια Επιτροπή Εξωτερικών, τρίτον από τους καθ’ ύλην αρμόδιους αντιπροσώπους και τέταρτον από τις 45, περίπου, ομάδες φιλίας που διαθέτουμε.

Πολυεπίπεδη συμμετοχή

Όπως ανέφερε στη «Σ» η Διευθύντρια της Υπηρεσίας Διεθνών Σχέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Εύη Σταυρή-Χατζηγιάννη, αυτήν τη στιγμή η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι ενεργό και δραστήριο μέλος σε έναν αριθμό κοινοβουλευτικών σχηματισμών, με διεθνή, περιφερειακό ή ευρωπαϊκό χαρακτήρα. Αυτοί είναι:

· Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης.
· Η Διακοινοβουλευτική Ένωση.
· Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.
· Ο Κοινοπολιτειακός Κοινοβουλευτικός Σύνδεσμος.
· Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Ένωσης για τη Μεσόγειο.
· Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Μεσογείου.
· Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση της Ορθοδοξίας.
· Η Ασιατική Κοινοβουλευτική Συνέλευση.

Πέραν των οργανισμών αυτών, η κυπριακή Βουλή συμμετέχει επίσης στις Διασκέψεις των Προέδρων των Κοινοβουλίων των χωρών μελών της Ε.Ε., σε συναντήσεις που οργανώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Κοινοβούλιο της χώρας που ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., καθώς και στη Διάσκεψη των Προέδρων των Κοινοβουλίων Μικρών Κρατών Ευρώπης. Παρόλο που η Κύπρος δεν είναι μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ, κατά καιρούς η Βουλή προσκαλείται να συμμετέχει σε σεμινάρια Μεσογειακού Διαλόγου σε ad hoc βάση.

Σημαντικές διμερείς επαφές

Ταυτόχρονα με τη συμμετοχή της στους διεθνείς οργανισμούς, η Βουλή δραστηριοποιείται στον τομέα των διμερών σχέσεων με κοινοβούλια άλλων χωρών. Αυτήν τη στιγμή είναι εγκαθιδρυμένες ομάδες φιλίας με 45 εθνικά κοινοβούλια, κάποιες εκ των οποίων είναι πιο δραστήριες και άλλες λιγότερο. Επίσης, ο Πρόεδρος της Βουλής πραγματοποιεί συχνά συναντήσεις με αρχηγούς ή εκπροσώπους διπλωματικών αποστολών στην Κύπρο, καθώς και επίσημες επισκέψεις σε άλλες χώρες, συναντώντας ομολόγους του και αξιωματούχους της εκτελεστικής εξουσίας.

Διοργανώνονται, ακόμη, επαφές με οργανωμένα σύνολα αποδήμων, που συμβάλλουν στην προσπάθεια συντονισμού και πρόσβασης στα κοινοβούλια άλλων χωρών. Στο πιο εξειδικευμένο επίπεδο, βουλευτές συμμετέχουν σε δράσεις άλλων θεσμικών παραγόντων της Κύπρου, όπως για παράδειγμα σε αποστολές που διοργανώνει το ΚΕΒΕ στο εξωτερικό για προώθηση οικονομικών και εμπορικών συμφερόντων.

Με κυπριακή βούλα

Πέραν της συμμετοχής της Βουλής στις κοινοβουλευτικές διοργανώσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις καθιερωμένες κοινές συναντήσεις των Επιτροπών του Ευρωκοινοβουλίου με τις αντίστοιχες εθνικές Επιτροπές, στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η Βουλή συμμετέχει στις διασκέψεις της COSAC (Διάσκεψη των Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων των Κοινοβουλίων των χωρών μελών της Ε.Ε.), η οποία αποτελεί φόρουμ ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών στον τομέα του ελέγχου και της εφαρμογής των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, ενδυναμώνοντας τον ρόλο των κοινοβουλίων στην κοινοτική διαδικασία.

Στο περιθώριο αυτό διεξάγεται επίσης συνάντηση των Προέδρων των Επιτροπών των νότιων χωρών, κατόπιν κυπριακής πρωτοβουλίας και η πρώτη τέτοια διάσκεψη πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία τον Ιανουάριο του 2014. Κυπριακή συμβολή έχει και η Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ), της οποίας η ιδρυτική διάσκεψη έγινε στην Πάφο τον Σεπτέμβριο του 2012, στο πλαίσιο της κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Μια σημαντική διάσταση της εξωτερικής δράσης της Βουλής είναι αυτή που σχετίζεται άμεσα με την ιδιότητά μας ως κράτους-μέλους της Ε.Ε., καθώς ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων έχει αναβαθμιστεί με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποστέλλει τα έγγραφά της στα Κοινοβούλια, τα οποία καλούνται, εάν επιθυμούν, να προβούν σε παρεμβάσεις, όπως εισηγήσεις ή τροποποιήσεις. Όπως εξήγησε ο κ. Λιλλήκας, «μπορούμε να στείλουμε άποψη και να πούμε ότι διαφωνούμε με αυτήν την πρόνοια, εισηγούμαστε το τάδε κτλ». Σημειώνεται, βεβαίως, ότι τα πλείστα έγγραφα τυγχάνουν χειρισμού σε υπηρεσιακό επίπεδο, καθώς ο όγκος τους είναι τεράστιος, όμως εκεί όπου κρίνεται απαραίτητο, γίνονται παρεμβάσεις, μια δράση που αναμένεται να αυξηθεί στο μέλλον.

Πρόθεση του Προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών είναι να ζητηθεί η συνδρομή και των υπόλοιπων Επιτροπών, ώστε η κάθε μία να ασχολείται με το ζήτημα αυτό στον τομέα της και εκεί όπου κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατόν, να συζητούνται τα σημαντικά θέματα στην Επιτροπή Εξωτερικών, παρουσία μελών των συναφών Επιτροπών. Επίσης, όπως είπε ο κ. Λιλλήκας, στο πλαίσιο ακριβώς της ευρωπαϊκής μας ιδιότητας, σκοπεύει να καλεί τους Υπουργούς Εξωτερικών στη Βουλή, πριν συμμετέχουν στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια, ώστε να συζητείται η θέση της Κυβέρνησης με το νομοθετικό Σώμα και να γίνεται ανταλλαγή απόψεων και ιδεών.

Ιδέες στο τραπέζι

Όπως δήλωσε στη «Σ» ο Γιώργος Λιλλήκας, έχει τεθεί ως θέμα συζήτησης στην Επιτροπή Εξωτερικών να φέρουν όλοι νέες ιδέες, προς ανάπτυξη της διπλωματικής δράσης της Βουλής, τόσο σε επίπεδο διμερές όσο και σε επίπεδο διακοινοβουλευτικών οργανισμών. Ο ίδιος θεωρεί πως ένα ζήτημα όπου μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες το κυπριακό Κοινοβούλιο, είναι αυτό της ασφάλειας και της ειρήνης στην Ανατολική Μεσόγειο, επί του οποίου γίνονται κάποιες πρώτες σκέψεις.

Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Βουλής, Δημήτρης Συλλούρης, στο πλαίσιο των προωθούμενων μεταρρυθμίσεων που ανακοίνωσε με την ανάληψη των καθηκόντων του, γνωστοποίησε ότι θα ζητήσει εκδήλωση ενδιαφέροντος από πρώην βουλευτές, ώστε να αξιοποιηθούν οι γνώσεις και οι σχέσεις τους προς όφελος του τόπου, ενώ η πρωτοβουλία αυτή θα επεκταθεί και στους πρώην ευρωβουλευτές.