ΕΛ. ΒΕΖΙΝΕΛΟΣ: «ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΤΥΧΕΙΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΓΚΛΙΝΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΠΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝ. ΜΕΣΟΓΕΙΟ»

Σημαντικό συνέδριο από το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Frederic για τις διεθνείς εξελίξεις στη ΝΑ Μεσόγειο, τη Μ. Ανατολή και την Τουρκία, με προέκταση τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ενέργεια

Το προσφυγικό κύμα θα ενταθεί, το Κουρδικό απειλεί την Τουρκία με εδαφικό διαμελισμό, υπάρχει εντεινόμενη αστάθεια και ρευστότητα στην περιοχή. Γι’ αυτό και ο στόχος της πολιτικής της Λευκωσίας και της Αθήνας είναι να σχεδιάσουν τις επόμενες κινήσεις τους, δηλ. το μέλλον

Στην άσκηση σοβαρής και υπεύθυνης πολιτικής, που να εξυπηρετεί τα εθνικά σου συμφέροντα, οφείλεις να είσαι ομοτράπεζος με τις δυνάμεις εκείνες, με τις οποίες τα συμφέροντά σου συγκλίνουν. Αυτήν τη διαχρονική αρχή στις διακρατικές και διεθνείς σχέσεις ανέλυσαν καθηγητές σε συνέδριο που οργανώθηκε πρόσφατα από το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Frederic. Τίτλος του συνεδρίου: «Οι διεθνείς εξελίξεις στη ΝΑ Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Τουρκία: Η πρόκληση στη σταθερότητα, την ενέργεια και την ασφάλεια». Το συνέδριο ήταν κλειστό και απευθυνόταν μόνο σε αξιωματικούς της Αστυνομίας και της Εθνικής Φρουράς.

Ο Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Επίκουρος καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών και Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Παν/μιο, ο Χρ. Γιαλλουρίδης, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο και ο Γρηγόριος Τσάλτας, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, πρώην πρύτανης του Πάντειου Παν/μίου καθώς και ο Κ. Κωνσταντίνου, αν. καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Frederic, ανέλυσαν εναργώς τις εξελίξεις στην περιοχή μας, σε συνάρτηση και προς το Brexit, τα προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις επιπτώσεις ή και τις ευκαιρίες για το Κυπριακό, την Κύπρο και την Ελλάδα. Και οι τέσσερεις καθηγητές εξήγησαν γιατί η Αν. Μεσόγειος είναι τεράστιας σημασίας για τον Ελληνισμό και γιατί πρέπει να εκμεταλλευθούμε τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται εξαιτίας της εντεινόμενης αστάθειας και την υπό κατάρρευση Μέση Ανατολή.

Να αλλάξουμε υπόδειγμα

Ο Κ. Κολιόπουλος, καθηγητής Στρατηγικών Σπουδών, εξήγησε πως οι αναλύσεις στην πολιτική οδηγούν τους ακαδημαϊκούς σε σχεδόν πάντα ασφαλή συμπεράσματα για τις διακρατικές και διεθνείς σχέσεις και παρατήρησε, πρώτον: Την αυξανόμενη αντιπαράθεση μεταξύ δυτικών και μη, δυνάμεων, με την επισήμανση πως είναι αμφίβολο αν η Ρωσία θα κερδίσει την εμπιστοσύνη της Δύσης. Δεύτερον, η ΕΕ κλυδωνίζεται, ιδιαίτερα μετά το Brexit και το εγχείρημα με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στερείται δημοκρατικής νομιμοποίησης. Γι’ αυτό, υποστήριξε, πρέπει να αλλάξουμε το γενικό υπόδειγμα, αν θέλουμε η Ευρώπη να συνεχίσει την πορεία της.

Ο καθηγητής Κολιόπουλος ανέλυσε γιατί η Αν. Μεσόγειος ανέκαθεν ήταν και είναι τεράστιας σημασίας για ξένες δυνάμεις - και ειδικά για τον Ελληνισμό, που καλείται να εκμεταλλευτεί τις συγκυρίες και τις ευκαιρίες για να αποκομίσει οφέλη. Από τη δεκαετία του ΄60 υπάρχει αντιπαράθεση μεταξύ, τότε, της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ και σήμερα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Οι ΗΠΑ μετακινούν το ενδιαφέρον τους προς Ανατολάς (Κίνα, Ιαπωνία, Κορέα, Ινδία και Πακιστάν) αλλά δεν εγκαταλείπουν την Αν. Μεσόγειο.

Ο καθηγητής Κολιόπουλος επισήμανε πως καλούμαστε να ασκήσουμε «στρατηγική διπλωματία» και να συμπράξουμε με μεγάλες δυνάμεις επειδή, ακριβώς, Κύπρος και Ελλάδα έχουν αποκτήσει ένα σημαντικό ρόλο στην περιοχή, αφού και οι δύο χώρες είναι τα προκεχωρημένα φυλάκια της ΕΕ.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Κ. Κολιόπουλος επισήμανε πως το Ισραήλ δεν επιθυμεί έλεγχο της Κύπρου από ένα ισχυρό κράτος (π.χ. η Τουρκία) και το σημερινό στάτους κβο, το βολεύει. Επίσης είπε πως το Ισραήλ και η Ρωσία, διά του ενεργειακού ενδιαφέροντός τους, όπως και οι ΗΠΑ λειτουργούν αποτρεπτικά προς την επιθετικότητα της Τουρκίας κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ρευστότητα και αστάθεια

Στο ίδιο μήκος κύματος μίλησε και ο καθηγητής Χρ. Γιαλλουρίδης. Οι εξελίξεις στη Μ. Ανατολή, είπε, έχουν σοβαρές επιπτώσεις και συνέπειες στις χώρες της περιοχής. Η Μ. Ανατολή βρίσκεται σε μια ιστορική μετεξέλιξη και διάλυση. Οι δυνάμεις σταθερότητας είναι το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Το προσφυγικό κύμα θα ενταθεί, το Κουρδικό απειλεί την Τουρκία με εδαφικό διαμελισμό, υπάρχει εντεινόμενη αστάθεια και ρευστότητα στην περιοχή. Γι’ αυτό και ο στόχος της πολιτικής της Λευκωσίας και της Αθήνας είναι να σχεδιάσουν τις επόμενες κινήσεις τους, δηλ. το μέλλον.

Ο καθηγητής Χρ. Γιαλλουρίδης έκανε τη σύγκριση μεταξύ του Τούρκου προέδρου, Ερντογάν και της δικής μας ηγεσίας. Ο σουλτάνος αποφασίζει και ενεργεί με βάση τα συμφέροντα της Τουρκίας, σε αντίθεση με την ηγεσία του Ελληνισμού. Η μεταστροφή του, είπε, και η επιχείρηση βελτίωσης των σχέσεών του με το Ισραήλ και τη Ρωσία οφείλεται στη διαπίστωσή του ότι: Το κόστος από τη σύγκρουσή του με το Ισραήλ και τη Ρωσία είναι πολύ μεγαλύτερο από το προσδοκώμενο όφελος. Η Τουρκία, πρόσθεσε ο καθηγητής Χρ. Γιαλλουρίδης, αποφασίζει ως διεθνής παράγων, ενώ η δική μας ηγεσία δεν ξέρει τι θέλει και πού πηγαίνει.

Όμως, κατά τον καθηγητή Χρ. Γιαλλουρίδη, η Κύπρος είναι το πολύτιμο πετράδι της Αν. Μεσογείου που η ηγεσία μας οφείλει να το αξιοποιήσει. Έτσι την κάλεσε να διεκδικεί και να υπερασπίζεται τα συμφέροντα του κυπριακού Ελληνισμού διότι, παρατήρησε, η διεθνής πολιτική είναι αμείλικτη με εκείνους που δεν μιλούν και δεν διεκδικούν τα δίκαιά τους.

«Είμαστε οι κάτοχοι μιας σημαντικής θέσης στην Αν. Μεσόγειο και δεν την αξιοποιούμε ώστε να πετύχουμε ανταλλάγματα και δικαιώματα», είπε. Πρόσθεσε πως οι συμμαχίες είναι ο πιο παραδοσιακός τρόπος άσκησης πολιτικής στις διεθνείς σχέσεις, όπως π.χ. το τρίγωνο Αθήνας, Λευκωσίας και Τελ Αβίβ ή Αθήνας, Λευκωσίας, Καΐρου με τη συμμετοχή και της Ιορδανίας.

Ο καθηγητής Χρ. Γιαλλουρίδης κατέληξε λέγοντας πως οι συγκυρίες και η κατάρρευση της Μέσης Ανατολής είναι ευκαιρίες που η ηγεσία του Ελληνισμού καλείται να αξιοποιήσει για να κερδίσει, για να μην επιτραπεί στην Τουρκία να γίνει η υπ’ αριθμό 2 δύναμη στην περιοχή μας. Ο καθηγητής Χρ. Γιαλλουρίδης υπογράμμισε πως ούτε το Ισραήλ ούτε και η Ρωσία θα επιθυμούσαν να δουν μια μουσουλμανική Κύπρο. Κατέληξε λέγοντας πως ο διεθνής παράγων θα ήταν πιο κοντά μας αν οι θέσεις μας ήταν ξεκάθαρες και αν ήμασταν διεκδικητικοί.

Αλλοπρόσαλλη πολιτική

Στη συνέχεια ο Γρηγόριος Τσάλτας, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, αναφέρθηκε σε ζητήματα της ΝΑ Μεσογείου με έμφαση στον παράγοντα ενεργειακή ασφάλεια. Από την Κρήτη μέχρι τις ακτές του Λιβάνου και του Ισραήλ υπάρχει μια τεράστια λίμνη αερίου ή και πετρελαίου. Η περιοχή είναι η σύγκλιση τριών ηπείρων και περιβάλλεται από 21 κράτη με 13.500 νησιά και νησίδες. Από αυτά, οι 10.000 ανήκουν στην Ελλάδα, εξ ου και η σημασία της υφαλοκρηπίδας, της αιγιαλίτιδας ζώνης και της ΑΟΖ.
Όπως ο καθηγητής Τσάλτας επισήμανε, τα κράτη έχουν τέσσερεις ζώνες.

Οι δύο είναι υποχρεωτικές: αιγιαλίτιδα ζώνη και υφαλοκρηπίδα. Οι άλλες δύο είναι προαιρετικές, αλλά έχουν και αυτές τη σημασία τους: ΑΟΖ και συνορεύουσα ζώνη. Η ΑΟΖ παραχωρεί δικαιώματα στα κράτη επί των φυσικών πόρων του βυθού, της αλιείας κ.λπ. Ο καθηγητής Τσάλτας έκανε ιδιαίτερη μνεία στην «αλλοπρόσαλλη», όπως τη χαρακτήρισε, ελληνική πολιτική όσο αφορά την αιγιαλίτιδα ζώνη στο Αιγαίο.

Κατά καιρούς, εξαιτίας αυτής της αλλοπρόσαλλης πολιτικής της Αθήνας, η αιγιαλίτιδα ζώνη… συστελλόταν και… διαστελλόταν, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αδυνατεί να ασκήσει τα κυριαρχικά δικαιώματά της. Τέλος αναφέρθηκε στα προβλήματα που η Τουρκία, χώρα που δεν υπέγραψε τη Συνθήκη για το Δίκαιο της θάλασσας, δημιουργεί στην Ελλάδα όσον αφορά το Αιγαίο και ειδικά το Καστελόριζο.

Από την πλευρά του, ο Κ. Κωνσταντίνου, αν. καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Frederic, μίλησε με θέμα: «Η Κύπρος στο σταυροδρόμι γεωστρατηγικών και γεωοικονομικών εξελίξεων, ο ρόλος της Κυπριακής Δημοκρατίας και το κυπριακό πρόβλημα».

«Οι βρετανικές βάσεις δεν θα φύγουν»

Με αφορμή τη νέα πολιτική φιλολογία που αναπτύχθηκε ξανά μετά το Brexit, για τις βρετανικές λεγόμενες «κυρίαρχες βάσεις στην Κύπρο», ο καθηγητής Κολιόπουλος είναι ξεκάθαρος: Οι Βρετανοί δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τις βάσεις τους στο νησί επειδή εκτιμούν ότι ακόμα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις της περιοχής της Αν. Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Άρα, οι βάσεις τους στην Κύπρο είναι πολύτιμες για τα βρετανικά συμφέροντα και, συνεπώς, κατά την ανάλυση του καθηγητή Κολιόπουλου, δεν πρόκειται να κλείσουν και για έναν άλλο λόγο: Αφού οι ΗΠΑ μειώνουν το ενδιαφέρον τους για την περιοχή (δεν την εγκαταλείπουν) και στρέφονται προς Ανατολάς, η Βρετανία εκτιμά ότι περίπου παίζει ρόλο τοποτηρητή των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή.