ΜΕΤΑ ΑΠΟ 1000 ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΕΡΧΕΤΑΙ Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Ο Μητροπολίτης Κυρηνείας Χρυσόστομος μιλά στη «Σημερινή» για τις προσδοκίες της Εκκλησίας της Κύπρου από τη Σύνοδο, τα αίτια της απουσίας των άλλων Πατριαρχείων και την πρόκληση των Τούρκων στην Αγία Σοφία

«Ο εθνικισμός, η αιτία της απουσίας των υπόλοιπων Εκκλησιών», υποστηρίζει ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου

«Σε επίπεδο τοπικών Εκκλησιών η πολυφωνία, έστω αρχικά ως φυγόκεντρος δοκιμασία, με τον διάλογο εξομαλύνεται και επέρχεται η συνεργασία», δήλωσε ο Μητροπολίτης Κυρηνείας Χρυσόστομος

Άρχισαν την Πέμπτη στην Κρήτη οι εργασίες της Αγίας και Μεγάλης Ιεράς Συνόδου των Ορθοδόξων Εκκλησιών, της πρώτης Συνόδου μετά το σχίσμα των Εκκλησιών το 1054, η οποία θα διαρκέσει από τις 19 μέχρι τις 26 Ιουνίου. Εν μέσω αντιδράσεων, η Σύνοδος για τις 14 Αυτοκέφαλες Εκκλησίες της Ανατολής συγκλήθηκε από τον «τον πρώτο μεταξύ ίσων» ηγέτη της Ορθοδοξίας, τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος αντιπροσωπεύει περίπου 300 εκατομμύρια χριστιανούς στον πλανήτη.

Αν και τους τελευταίους δέκα αιώνες έχουν συγκληθεί παρόμοιου τύπου Σύνοδοι, ωστόσο καμία από τις προηγούμενες δεν είχε το εκτόπισμα της συγκεκριμένης. Η επιλογή της Κρήτης ως τοποθεσίας δεν πρέπει να θεωρείται καθόλου τυχαία, αφού εξαιτίας της ψυχρότητας των σχέσεων Ρωσίας-Τουρκίας, αποφασίστηκε να διεξαχθεί τελικά εκεί και όχι στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να μη βρεθεί σε δύσκολη θέση το Πατριαρχείο της Μόσχας, το οποίο ωστόσο επέλεξε να μη συμμετάσχει.

Μέρος στην Σύνοδο ως παρατηρητές θα λάβουν, επίσης, και εκπρόσωποι της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και των άλλων χριστιανικών ομολογιών.

Η εν λόγω κρίσιμη Σύνοδος διεξάγεται σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία ο ισλαμικός φονταμενταλισμός βρίσκεται σε έξαρση, ενώ παράλληλα η Τουρκία του Ερντογάν προκαλεί, με την άδεια που παραχώρησε για ανάγνωση του Κορανίου μέσα στην Αγία Σοφία. Οι ηχηρές απουσίες της Εκκλησία της Ρωσίας, της Εκκλησίας της Βουλγαρίας, της Εκκλησίας της Γεωργίας και του Πατριαρχείου Αντιοχείας σκανδαλίζουν το χριστιανικό ποίμνιο, με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο να δηλώνει πως η μη προσέλευση «βαρύνει τας ιδίας τας Εκκλησίας» και τους προκαθημένους τους, καθώς δεν τιμούν, όπως είπε, την προ τεσσάρων μηνών συμφωνία της Γενεύης.

Από την πλευρά του, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος δήλωσε, λίγο πριν από την αναχώρησή του για την Κρήτη, πως οι λόγοι που προβλήθηκαν από τις υπόλοιπες Εκκλησίες δεν είναι ουσιαστικοί. «Δυστυχώς πίσω κρύβεται ο εγωισμός μερικών και ο εθνικισμός», είπε, προσθέτοντας μεταξύ άλλων «Πρέπει να πάψουμε να είμεθα εθνικές Εκκλησίες. Πρώτα είμεθα ορθόδοξοι χριστιανοί και έπειτα Έλληνες, Ρώσοι, Σλάβοι, Άραβες. Επίσης, στην Εκκλησία δεν έχουν χώρο οι μικρότητες».

Για τα όσα θα απασχολήσουν τη Σύνοδο η «Σημερινή» είχε τη χαρά να μιλήσει με τον Μητροπολίτη Κυρηνείας Χρυσόστομο, ο οποίος μετέβη στην Κρήτη μαζί με την αποστολή της Κυπριακής Εκκλησίας.

Πανιερότατε, λανθασμένα ακούμε πολλές φορές να γίνεται αναφορά για «Οικουμενική Σύνοδο» ή ακόμα και για «Πανορθόδοξη Σύνοδο». Ποια η διαφορά των δύο και ποιες προϋποθέσεις απαιτούνται για τη σύγκληση μίας εκάστης;

Κάθε τοπική Εκκλησία, όπως και η δική μας Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου, έχει τη δική της Ιερά Σύνοδο και διοικείται από αυτήν. Την Ιερά Σύνοδο της Αγιοτάτης Εκκλησίας της Κύπρου την αποτελούν, και σ’ αυτή συμμετέχουν, βασικά τα μέλη της Ιεραρχίας της, τα οποία και ονομάζονται Συνοδικά Μέλη. Οι αποφάσεις τώρα της Ιεράς Συνόδου, ακόμη και όταν λαμβάνονται κατά πλειοψηφία ή και στην απουσία κάποιου Συνοδικού Μέλους, είναι δεσμευτικές και τυγχάνουν σεβασμού και εφαρμογής από όλα τα Συνοδικά της Μέλη.

Η «Ιερά Σύνοδος» κάθε τοπικής Εκκλησίας που είναι Πατριαρχείο, ονομάζεται Αγία και Ιερά Σύνοδος. Έτσι έχουμε την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, και άλλων Πατριαρχείων. Το κάθε Πατριαρχείο διοικείται με τη δική του Αγία και Ιερά Σύνοδο.

Η «Ιερά Σύνοδος», που πρόκειται να συνέλθει στην Κρήτη για να εργαστεί από τις 19-26 Ιουνίου 2016, έχει την αυτοσυνειδησία και ονομάζεται Αγία και Μεγάλη Σύνοδος, καθότι στην προετοιμασία των θεμάτων της και στην προπαρασκευή της, εδώ και σαράντα σχεδόν χρόνια, συμμετέχουν όλες οι κατά τόπους Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες και όλα τα Ορθόδοξα Πατριαρχεία.

Με τη λήξη των εργασιών αυτής της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι δυνατόν, πάντοτε με τη χάρη του Θεού, να εντυπωθεί στη συνείδηση του πληρώματος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, δηλαδή σε όλους τους ευσεβείς και ορθόδοξους χριστιανούς όλου του κόσμου, σε όλην την Οικουμένη, ότι: Λόγω της συμμετοχής όλων των κατά τόπους Ορθοδόξων Πατριαρχείων, Αυτοκέφαλων Εκκλησιών, η Αγία και Μεγάλη αυτή Σύνοδος θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως Πανορθόδοξη, γιατί σ’ αυτή συμμετέχουν όλοι οι ορθόδοξοι ή και να αναγνωριστεί ως Οικουμενική, διότι οι αποφάσεις της έχουν το κύρος και μπορούν να βοηθήσουν όλη την Οικουμένη, δηλαδή όλο τον σημερινό γνωστό κόσμο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μετά το Μεγάλο Σχίσμα του 1054, με συνέπεια και σεβασμό προς τον διάλογο, δεν ονόμασε μέχρι σήμερα καμία Σύνοδό της ως Οικουμενική.

Ποια ανάγκη οδήγησε στη σύγκληση της Aγίας και Μεγάλης Συνόδου μετά από τόσα χρόνια;

Θα πρέπει να πούμε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε είναι σύγχρονη και επίκαιρη, διότι παραμένει παραδοσιακή, δηλαδή πιστή στις αρχές του Ευαγγελίου της σωτηρίας του ανθρώπου και της γνώσης του αληθινού Θεού. Αφουγκράζεται την αγωνία του σύγχρονου κόσμου, συζητά και προβληματίζεται θετικά. Γίνεται μάρτυρας συνθηκών δυστυχίας και συγκρούσεων, πνευματικής σύγχυσης, κοινωνικής αναταραχής, διακρίσεων και άλλων ιδεολογικών προκλήσεων, δυσμενών καταστάσεων που προσπαθούν να αφαιρέσουν την ελπίδα από τον κόσμο. Μετά από μια σχεδόν ολόκληρη χιλιετία, η Ορθόδοξη Εκκλησία τακτοποιά τα θέματά της και φωτίζει τον δρόμο στη νέα χιλιετία που ανέτειλε.

Με ποιες προσδοκίες και στόχους μεταβαίνει η Εκκλησία της Κύπρου στην Κρήτη;

Ο στόχος και η μέριμνα της Ιεράς Συνόδου της Αγιοτάτης Εκκλησίας της Κύπρου, εάν μου επιτρέπεται και κατά την ταπεινή μου γνώμη, θα πρέπει να είναι η συμβολή της, στα μέτρα των δυνάμεων και των δυνατοτήτων της, στη συλλογική προσπάθεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας για το κοινό μήνυμα της ενότητας, της καλής παρουσίας προς τον άλλο χριστιανικό κόσμο και τις άλλες θρησκείες, την ανάδειξη της σωτηριολογικής προοπτικής της Ορθοδόξου Πίστεως για την αντιμετώπιση παντός είδους ανθρωπολογικών, κοσμολογικών προβλημάτων, όπως και προβλημάτων του φυσικού περιβάλλοντος. Η Εκκλησία της Κύπρου καλείται να φανεί αντάξια του κύρους και της αποστολής της μέσα στον χριστιανικό κόσμο.

Δεν αποτελεί σημάδι διχασμού της Ορθοδοξίας, το γεγονός ότι η Εκκλησία της Βουλγαρίας δεν θα παραστεί στη Σύνοδο, ενώ το Πατριαρχία Ρωσίας και Αντιοχείας κάλεσαν σε αναβολή της;

Στην Ορθοδοξία πάντοτε υπάρχει το φαινόμενο της πολυφωνίας και δεν είναι περίεργο που υπάρχει. Εάν τα δάκτυλα της παλάμης του ενός χεριού μου δεν είναι ίσα και όμοια μεταξύ τους, γιατί να θέλω και να επιμένω όλοι οι άλλοι γύρω μου να λειτουργούν, να σκέφτονται και να ενεργούν όπως εμένα; Υπάρχει η ελευθερία του προσώπου, όμως την ίδια στιγμή αυτή η ελευθερία δεν πρέπει να μας αποδιοργανώνει, να μας αποσυντονίζει ή και να μας ακυρώνει.

Με τη λογική αυτή τα δάκτυλά μου συνεργάζονται, παρότι δεν είναι ίσα και όμοια μεταξύ τους, για να σχηματίσω για παράδειγμα το σημείο του σταυρού. Σε επίπεδο τώρα τοπικών Εκκλησιών η πολυφωνία, έστω αρχικά ως φυγόκεντρος δοκιμασία, με τον διάλογο εξομαλύνεται και επέρχεται η συνεργασία. Ας συνέλθουμε προς την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο βάζοντας τον σταυρό μας!

Λόγω και της ευρύτερης δύσκολης κατάστασης στον ελληνικό χώρο, αρκετοί θεωρούν πως η Εκκλησία της Ελλάδας κινδυνεύει να χάσει το κύρος της σαν κοιτίδα της Ορθοδοξίας. Ποια η δική σας εκτίμηση;

Ενδεχομένως να αναφέρεστε σε ένα ιδεολογικό ρεύμα μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, το οποίο όμως δεν αντιπροσωπεύει και ούτε αντανακλά το οικουμενικό πνεύμα του Ελληνισμού. Η Εκκλησία της Ελλάδος έχει το κύρος που της αναλογεί μέσα στο σώμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ιδίως ως αυτοκέφαλη εκκλησία από τον 19ο αιώνα.

Ποτέ δεν ονομάστηκε και ούτε μπορεί να χαρακτηριστεί ως κοιτίδα της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία της Ελλάδος καλείται κι αυτή, όπως όλες οι άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες να συμβάλουν από κοινού και να υπηρετήσουν την ενότητα με γόνιμο θεολογικό και δημιουργικό διάλογο. Κάθε τόπος αντιμετωπίζει τις δικές του ιδιόμορφες δυσκολίες. Το μαρτύριο είναι συνυφασμένο με τη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Παρά τις δυσκολίες, θα πρέπει πάντα να προχωρούμε με αισιοδοξία, πίστη, ελπίδα και αγάπη.

Πολλοί είναι οι ορθόδοξοι χριστιανοί που ένιωσαν απογοητευμένοι από τη σιωπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, μετά την πρόκληση της τουρκικής κυβέρνησης για ανάγνωση του Κορανίου μέσα στην Αγία Σοφία για τις μέρες του Ραμαζανίου. Αυτό είναι ένα θέμα που θα απασχολήσει τη Σύνοδο;

Πρόκειται όντως για μια νέα προκλητική ενέργεια, η οποία ενδεχομένως να δικαιολογείται από μερικούς, ιδιαιτέρως μέσα από διάφορα φιλοσοφικά ρεύματα και ιδεολογικές τοποθετήσεις. Σίγουρα όμως η σχετική ενέργεια δεν συνάδει με τον χαρακτήρα του Ορθόδοξου Ναού, που κτίζεται για να είναι και πάντοτε παραμένει τόπος λατρείας των ευσεβών χριστιανών.

Τη συγκεκριμένη αντίληψη που έχουν οι ορθόδοξοι για τον ιερό ναό δεν την έχουν τόσο οι ρωμαιοκαθολικοί όσο και οι προτεστάντες ή οι αγγλικανοί, οι οποίοι μπορούν να πουλήσουν ή να νοικιάσουν τους ναούς τους, πόσω μάλλον οι άλλες θρησκείες. Όταν υπερασπιζόμαστε και υπεραμυνόμαστε των θρησκευτικών ελευθεριών, τα λόγια μας θα πρέπει να συνοδεύονται τόσο με έργα όσο με τον ανάλογο σεβασμό.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως η «προκαθημένη της Αγάπης» στην καθ’ ημάς Ανατολή, με την εμπνευσμένη και φωτεινή προσωπικότητα του Παναγιοτάτου και Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, διέρχεται καθημερινά μέσα από συμπληγάδες πολλές. Εμείς καλούμαστε να μάθουμε να διαβάζουμε και να κατανοούμε όχι μόνο τα λόγια του, αλλά και να διδασκόμαστε από την προσευχή του και τη σιωπή του. Τώρα κατά πόσον και πότε θα γίνει ή δεν θα γίνει σχετική αναφορά, αυτό θα διαφανεί.