Για ακόμη μια φορά ο πολύπαθος τομέας της Υγείας βρίσκεται στο προσκήνιο μετά και την ηχηρή παρέμβαση του Προέδρου Αναστασιάδη, που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Στο «Ρινγκ» αυτής της βδομάδας φιλοξενούμε τους πρώην Υπουργούς Υγείας Σταύρο Μαλά και Χρίστο Πατσαλίδη.

Ερωτήσεις

1) Πώς σχολιάζετε την πρωτοβουλία του Προέδρου Αναστασιάδη στο θέμα της Υγείας; Θεωρείτε πως άργησε να παρέμβει;

2) Αν εσείς εκτελούσατε καθήκοντα Υπουργού Υγείας, πώς θα αντιδρούσατε αν ο Πρόεδρος παρέμβαινε στο έργο σας με τον τρόπο που το έπραξε;

3) Ποια συγκεκριμένα εμπόδια βρήκατε στον δρόμο σας, που απέτρεψαν την υλοποίηση του ΓεΣΥ;

ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΛΑΣ

1) Καλώς ο Πρόεδρος ενεπλάκη για να ξεκαθαρίσουν και οι προθέσεις της Κυβέρνησης. Μετά λύπης μου διαπιστώνω ότι ο Πρόεδρος δεν έχει καλούς συμβούλους σε θέματα υγείας, γι’ αυτό και βιώσαμε και ένα επικοινωνιακό αλαλούμ.

2) Ο Υπουργός Υγείας πρέπει να νιώθει ενοχλημένος. Γίνεται προσπάθεια να φορτωθεί την ευθύνη για όλα, κατά τρόπο που παραβιάζει και κανόνες πολιτικής ηθικής. Βέβαια, και ο Υπουργός ελέγχεται. Ενώ έδειξε να κατανοεί κάποια θέματα για το ΓεΣΥ δίστασε, προφανώς βλέποντας τις τάσεις στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Θα έπρεπε να προχωρήσει.

3) Σήμερα το κόστος της υγείας το πληρώνει είτε το κράτος είτε ο ασθενής. Το 2001 αποφασίστηκε αυτό να σταματήσει και να δημιουργηθεί, μέσω ενός ΓεΣΥ, ένα κρατικό ασφαλιστικό ταμείο, στο οποίο να συνεισφέρουμε όλοι και το οποίο να πληρώνει για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όλων των ασθενών, είτε αυτή παρέχεται στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό το μοντέλο έχει στόχο να «παντρέψει» τις δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας. Αντιδρούν, βέβαια, οι ασφαλιστικές εταιρείες, γιατί θα χάσουν τον ρόλο του «επί πληρωμή» μεσάζοντα στην αγορά αυτών των υπηρεσιών που διατηρούν σήμερα για μερίδα του πληθυσμού. Αντιδρούν επίσης και ορισμένοι ειδικοί γιατροί, γιατί εντός ΓεΣΥ οι ασθενείς θα «φιλτράρονται» προτού αποταθούν στον ειδικό γιατρό. Τέλος, ένα καθολικό κρατικό ασφαλιστικό ταμείο θα είναι διαπραγματευτικά πανίσχυρο και θα καθορίζει και τις τελικές απολαβές των επαγγελματιών. Οι αντιδράσεις στο δημόσιο είναι σαφώς πιο διαχειρίσιμες.

Ανεξάρτητα από τις αντιδράσεις, τον Ιούνιο του 2012 αποφασίσαμε επί όλων των θεμάτων με λεπτομερέστατο χρονοδιάγραμμα πλήρους εφαρμογής του ΓεΣΥ την 1η/01/2016. Καθορίσαμε το τελικό κόστος σε 300 εκ. χαμηλότερο από την αρχική μελέτη του 2010, θέτοντας ως προϋπόθεση ότι τα δημόσια νοσηλευτήρια θα είναι η ραχοκκοκαλιά του ΓεΣΥ, γιατί το ετήσιο κόστος για το σύστημα θα είναι, αποδεδειγμένα με στοιχεία, χαμηλότερο. Αυτό ήταν μια μεταρρυθμιστική προσέγγιση, γιατί από τη μια το κράτος, εμμέσως, θα επέβαλλε ένα έλεγχο στην ανεξέλεγκτη (και εν πολλοίς μη βιώσιμη) ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και από την άλλη θα έλεγχε ένα σημαντικό κομμάτι των κρατικών υποδομών. Θέσαμε επίσης το πλαίσιο της διοικητικής και οικονομικής αυτονόμησης των δημόσιων νοσηλευτηρίων, χωρίς αυτό να περιλαμβάνει τη διοίκησή τους από ένα νέο ημικρατικό οργανισμό και εξηγήσαμε με λεπτομέρεια τους λόγους.

Το οξύμωρο είναι ότι μια «σπάταλη» για κάποιους Αριστερή κυβέρνηση παρέδωσε σε μια «μη σπάταλη» Δεξιά κυβέρνηση ένα λιτό (αλλά βιώσιμο) οικονομικό σχεδιασμό του ΓεΣΥ. Η δεύτερη έπραξε δύο πράγματα. 1. Προσανατολίζεται σε ένα ΓεΣΥ που εδράζεται σε λογικές που εξυπηρετούν πρωτίστως τα συμφέροντα κάποιων, που θέλουν το ΓεΣΥ να βάζει μεγαλύτερο ποσό στην τσέπη τους από αυτό που δύναται ο φορολογούμενος να αντέξει, άρα μη βιώσιμο. 2. Προτείνει ως μεταρρύθμιση την ίδρυση ενός ημικρατικού οργανισμού που να διοικεί τα νοσοκομεία, ενώ για την ΑΤΗΚ και ΑΗΚ απορρίπτει αυτό το μοντέλο διοίκησης ως αναχρονιστικό και προκρίνει ιδιωτικοποίηση! Γιατί τα νοσοκομεία πρέπει να ενταχθούν, κατά την Κυβέρνηση, σε ένα «αναχρονιστικό» μοντέλο; Προφανώς η Κυβέρνηση ενεργεί στη βάση ενός υστερόβουλου αλλά και ατεκμηρίωτου σχεδιασμού, τόσο διοικητικά όσο και οικονομικά, και χρησιμοποιεί την αποψίλωση των νοσοκομείων ως ενδιάμεσο σταθμό ιδιωτικοποίησής τους.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΤΣΑΛΙΔΗΣ

1. Είναι για όλους, νομίζω, καλά γνωστό ότι ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η υλοποίηση ενός νέου συστήματος υγείας αποτελεί μια τεράστια και πολύπλοκη προσπάθεια, με πάρα πολλές παραμέτρους που πρέπει να επιλυθούν, χωρίς να αποτελούν πειραματισμούς που πιθανόν να οδηγήσουν σε χειρότερες καταστάσεις. Και αυτό δεν ισχύει μόνο για την Κύπρο. Η εφαρμογή ενός νέου συστήματος υγείας δεν είναι μια απλή υπόθεση, αφού, πέρα από τη διασφάλιση της σωστής λειτουργίας των υπηρεσιών, των δομών και των διαδικασιών του ευαίσθητου αυτού τομέα προς όφελος των ασθενών, προϋποθέτει και τη διασφάλιση της οικονομικής του βιωσιμότητας, η οποία θα πρέπει να διασφαλίζεται στο πλαίσιο της γενικότερης εθνικής οικονομικής πολιτικής και δυνατοτήτων. Το όλο θέμα λοιπόν, κατά την άποψή μου, δεν άπτεται μόνο στο πλαίσιο των πολιτικών αποφάσεων του Υπουργείου Υγείας, αλλά πρέπει να αποτελεί μια ύψιστη κυβερνητική πολιτική με άμεση σχέση και με τους οικονομικούς πολιτικούς σχεδιασμούς της κάθε κυβέρνησης. Η εμπλοκή, λοιπόν, του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας μάλλον θετική θα πρέπει να θεωρείται, αφού η ξεκάθαρη πολιτική βούληση στο υψηλότερο επίπεδο ίσως να είναι η καταλυτικότερη στη λήψη αποφάσεων, που πολλές φορές δεν επιτυγχάνονται, ειδικότερα δε, όταν αυτές προκύπτουν λόγω διαφωνιών των εμπλεκόμενων υπουργείων.

2. Δεν μπορώ να γνωρίζω τις λεπτομέρειες ή τους λόγους που οδήγησαν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ενεργήσει με αυτόν τον τρόπο και άρα δεν μπορώ να τοποθετηθώ και να κρίνω πώς θα αντιδρούσα. Μπορεί εντούτοις να υπάρχει και η θετική προσέγγιση των πραγμάτων, ότι η απόφαση για εμπλοκή του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας θα είναι άκρως βοηθητική και υποστηρικτική προς τον ρόλο και το έργο που θέλει να πετύχει και ο ίδιος ο Υπουργός.

3. Όπως ανέφερα και πιο πάνω, για την υλοποίηση του ΓεΣΥ υπάρχουν πολλές και πολυδιάστατες παράμετροι, που πρέπει πρωτίστως να μελετηθούν σωστά και να διευθετηθούν. Πολλές ήταν αυτές οι παράμετροι που ήταν σε εκκρεμότητα και χρειαζόταν τεράστια προεργασία για την επίλυσή τους.
Μία εξ αυτών των βασικών παραμέτρων που, κατά την άποψή μου, ήταν και βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω πορεία κτισίματος, αξιολόγησης και υλοποίησης των σχεδιασμών ήταν η έλλειψη ενός συστήματος σωστής και αντικειμενικής αξιολόγησης του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών. Πώς μπορώ, δηλαδή, να έχω μια σωστή αξιολόγηση των δαπανών και της τιμολόγησης των υπηρεσιών, αν δεν έχω πρωτίστως ένα σωστό σύστημα υπολογισμού του πραγματικού κόστους; Είναι για αυτό τον λόγο που δημιούργησα μια ειδική ομάδα για την εφαρμογή ενός σύγχρονου μοντέλου αξιολόγησης και σωστής κοστολόγησης όλων των προσφερόμενων υπηρεσιών, που θα ήταν απαραίτητο για όλα τα επιπλέον βήματα.

Αυτό ήταν ένα επίπονο έργο που χρειάζεται χρόνο, αλλά αποτελεί βασική προϋπόθεση καθορισμού ολόκληρου του μοντέλου λειτουργίας. Επίσης μιλώντας κανείς για αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων θα έπρεπε πρώτα να μεριμνήσει για τη σωστή λειτουργία τους και την εφαρμογή συγκεκριμένων πρωτοκόλλων και διαδικασιών, που θα ρύθμιζαν έτσι την ετοιμότητά τους σε μια αυτονομημένη μορφή. Δεν μπορεί να αναμένει κάποιος ότι χωρίς σοβαρές ρυθμίσεις και αλλαγές στον τρόπο ελέγχου και λειτουργίας των δημόσιων νοσηλευτηρίων θα μπορέσουν να αντέξουν σε ένα νέο μοντέλο αυτόνομης λειτουργίας. Πιο σοβαρός για μένα λόγος όμως παρέμενε η μη ξεκάθαρη θέση των οικονομικών δεδομένων, τα οποία θα εξασφάλιζαν αφενός το κόστος των απαιτούμενων αλλαγών, αλλά και θα επιβεβαίωναν αφετέρου την οικονομική βιωσιμότητα του νέου συστήματος. Είναι γι’ αυτό που, ακόμη και σήμερα, θεωρώ ότι χωρίς την ξεκάθαρη τοποθέτηση του Υπουργείου Οικονομικών σε αυτά τα ζητήματα το ΓεΣΥ δεν προχωρά.