ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΕΞΟΔΟΥ ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

Η στερλίνα ακολουθεί μεγάλη πτώση έναντι του ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή και η χρηματιστηριακή αγορά της Βρετανίας, με επίκεντρο το Σίτι του Λονδίνου, δέχτηκε αυτήν την εβδομάδα συνεχόμενα «κτυπήματα»

ΔΝΤ, ΕΚΤ, Βερολίνο, Fed λαμβάνουν τα μέτρα τους

Έτοιμες να καταρρεύσουν σαν χάρτινος πύργος, πριν ακόμα και από το κρίσιμο δημοψήφισμα της ερχόμενης Πέμπτης, που θα κρίνει την παραμονή της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εμφανίζονται οι διεθνείς αγορές. Τις προηγούμενες ημέρες και όσο στις δημοσκοπήσεις το Brexit εμφανιζόταν ως η επικρατέστερη απόφαση των Βρετανών, οι επενδυτές κυριεύτηκαν από ανασφάλεια, με τις διεθνείς αγορές να παρουσιάζουν έντονη νευρικότητα. Η στερλίνα ακολουθεί μεγάλη πτώση έναντι του ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή και η χρηματιστηριακή αγορά της Βρετανίας με επίκεντρο το Σίτι του Λονδίνου δέχτηκε αυτήν την εβδομάδα συνεχόμενα «κτυπήματα».

Έτσι οι επενδυτές, αναζητώντας ασφάλεια και έχοντας την αγωνία να μη χάσουν το κεφάλαιό τους, μάζεψαν το χρήμα σε ομόλογα των ΗΠΑ και της Γερμανίας, τα οποία δίνουν πολύ χαμηλό επιτόκιο ή και αρνητικό, όπως στην περίπτωση της Γερμανίας.

Φοβάται το ΔΝΤ

Μια έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα προκαλούσε μια κρίση «αβεβαιότητας» και «αστάθειας» στις αγορές και θα οδηγούσε σε μια επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, προειδοποίησε το ΔΝΤ, λίγα 24ωρα πριν από το δημοψήφισμα. «Μια ψήφος υπέρ μιας εξόδου από την ΕΕ θα άνοιγε μια μακρά περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας, αστάθειας στις οικονομικές αγορές και βραδύτερης ανάπτυξης», διαβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Τζέρι Ράις.

Ετοιμάζονται για αυξημένη αστάθεια

Αυτή την εβδομάδα ο Γεν Σπαν, κοινοβουλευτικός υφυπουργός της γερμανικής κυβέρνησης, δήλωσε ότι το Βερολίνο προετοιμάζεται για αυξημένη αστάθεια στις αγορές, σε περίπτωση επικράτησης του Brexit. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, είναι δεδομένο ότι ο Μάριο Ντράγκι και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορούν να παρέμβουν άμεσα και πυροσβεστικά, αλλά δεν μπορούν, όπως τον Ιούλιο του 2012, να υποκαταστήσουν την πολιτική ηγεσία της Ευρωζώνης, επαναλαμβάνοντας τη σωτήρια τότε φράση του κεντρικού τραπεζίτη της Ευρωζώνης «θα κάνουμε ό,τι χρειασθεί».

Την ίδια στιγμή υπάρχει και ο προβληματισμός ότι ακόμα και με την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των πιέσεων που θα καταγραφούν τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής μετά το δημοψήφισμα, στις ασιατικές αγορές θα είναι βραχύβια, καθώς το βράδυ της Κυριακής 26 Ιουνίου τα εκλογικά αποτελέσματα στην Ισπανία, αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών, θα πιέζουν το Βερολίνο προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν των αγορών, προς την κατεύθυνση της εμμονής στη δημοσιονομική λιτότητα, μια επιλογή που από μόνη της είναι μια βαριά υποθήκη για την ενότητα της Ευρωζώνης των «19».

Οι αναλυτές μιλούν για ένα απειλητικό ντόμινο, καθώς εκτιμούν ότι αν την επόμενη μέρα ενός Brexit οι αγορές στοχοποιήσουν τους αδύνατους κρίκους της Ευρωζώνης, δηλαδή Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία, τότε το ποσοστό όλων όσοι θα ήθελαν να ακολουθήσουν τη Βρετανία θα πολλαπλασιασθεί και θα αγγίξει τις χώρες όπως είναι η Σουηδία, η Δανία και η Ολλανδία. Η ώρα της αλήθειας φθάνει και οι αγορές δεν πρόκειται αυτήν τη φορά να ηρεμήσουν, αν το Βερολίνο δεν τις πείσει ότι η εμπλοκή του στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είναι μη αντιστρέψιμη, χωρίς επιφυλάξεις και αστερίσκους.

ΕΚΤ: «Αρνητικά τα ρίσκα»

Η ανάπτυξη της Ευρωζώνης θα συνεχίσει να ανακάμπτει αργά αλλά τα ρίσκα είναι κυρίως αρνητικά, εξαιτίας της αβεβαιότητας για το δημοψήφισμα της Βρετανίας σχετικά με τη συμμετοχή στην ΕΕ και λόγω των υποτονικών αναδυόμενων αγορών, ανακοίνωσε επίσημα η ΕΚΤ. Παρουσιάζοντας μια εκτίμηση που είναι συνεπής με την ανακοίνωσή της στις 2 Ιουνίου, η ΕΚΤ τόνισε πως αναμένει οι εγχώριες επενδύσεις να αυξηθούν περαιτέρω και οι καταναλωτικές δαπάνες να διατηρηθούν σε σχετικά υψηλό επίπεδο, με τα μεγαλύτερα ρίσκα να βρίσκονται εκτός Ευρωζώνης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η ΕΚΤ προχώρησε στη δέσμευση ότι σε περίπτωση εξόδου της Βρετανίας από την Ε.Ε., θα στηρίξει τις αγορές σε συνεργασία με την Τράπεζα της Αγγλίας.

Χάνονται ήδη χρήματα…

Ο Υπουργός Οικονομικών της χώρας Τζορτζ Όσμπορν ήδη έδωσε το στίγμα της ανησυχίας που διακατέχει την κυβέρνησή του, τονίζοντας ότι η υποχώρηση της στερλίνας και της αγοράς αντιπροσωπεύουν ήδη «πραγματικά χρήματα», τα οποία έχουν φύγει από τη βρετανική οικονομία λόγω των φόβων των επενδυτών για το μέλλον της χώρας στην Ευρώπη.

Καταθέτοντας αριθμούς και στοιχεία, ο Υπουργός Οικονομικών Τζορτζ Όσμπορν προειδοποίησε ότι το Brexit θα προκαλέσει μια μαύρη τρύπα στον προϋπολογισμό, ύψους 30 δισ. στερλινών, η οποία θα πρέπει να καλυφθεί με αύξηση του φόρου εισοδήματος, κατοικίας και κληρονομιάς, καθώς επίσης με περικοπές δαπανών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και στα κοινωνικά επιδόματα.

Ο κ. Όσμπορν κοστολόγησε μάλιστα και το ύψος των φορολογικών μέτρων και των περικοπών. Την ίδια στιγμή, υποσχέθηκε ότι θα παρουσιάσει έκτακτο προϋπολογισμό, στην περίπτωση που οι Βρετανοί ταχθούν υπέρ της αποχώρησης της χώρας τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά 57 από τους βουλευτές του δικού του Συντηρητικού Κόμματος είπαν ότι θα μπλοκάρουν τα μέτρα αυτά.

Παράλληλα ο Όσμπορν δεν μάσησε τα λόγια του: «Η χώρα δεν έχει σχέδιο στην περίπτωση που αποχωρήσουμε από την ΕΕ. Σε περίπου μια εβδομάδα θα ξυπνήσουμε χωρίς οικονομικό πλάνο για τη χώρα μας, με οικονομική αστάθεια, με χρόνια αβεβαιότητας και θα πρέπει να γίνουν οι ανάλογες περικοπές. Η χώρα δεν θα είναι σε θέση να αντέξει το μέγεθος των δημόσιων υπηρεσιών που έχουμε αυτήν τη στιγμή», δήλωσε.

Θα ρίξουν την κυβέρνηση

Η καμπάνια του LEAVE (της εξόδου της Μ. Βρετανίας από την ΕΕ) απάντησε ότι δεν πρόκειται να αφήσει την κυβέρνηση να προχωρήσει σε μειώσεις του προϋπολογισμού, με ευρωσκεπτικιστές βουλευτές να απειλούν ότι σε ανάλογη περίπτωση, θα ρίξουν την κυβέρνηση. Με πλήρη απουσία σχεδίου και μόνο το επαναλαμβανόμενο μοτίβο κατά της μετανάστευσης, οι επικεφαλής του Brexit επιδίδονται σε ασκήσεις επί χάρτου.

Σύμφωνα με την «Deutsche Welle», ο Chris Grayling, αρμόδιος του κοινοβουλευτικού έργου, ένας εκ των τριών ηγετικών στελεχών της καμπάνιας του LEAVE, λέει ότι σε περίπτωση αποχώρησης, στόχος θα είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι το 2020, δίχως να ενεργοποιηθεί το σχετικό άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, η παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά και κάποιου τύπου σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως της Νορβηγίας. Θεωρεί δε εκ των προτέρων δεδομένη την υποχώρηση των Ευρωπαίων σε όλα τα αιτήματα της Βρετανίας.

«Σκληρή αντιμετώπιση»

Σύμφωνα όμως με πληροφορίες της γερμανικής εφημερίδας «S?ddeutsche Zeitung», η Κομισιόν έχει καταστρώσει σχέδια για σκληρή αντιμετώπιση της Βρετανίας στην περίπτωση του Brexit. Τα σχέδια φτάνουν -στην ακραία περίπτωση- μέχρι και την αναστολή της συμμετοχής της Βρετανίας στην Ε.Ε. Για τους Βρετανούς αυτό θα είχε τεράστιες επιπτώσεις. Η συντεταγμένη έξοδος προβλέπεται σαφώς από το άρθρο 50 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης. Μετά την επίσημη ανακοίνωση της επιθυμίας εξόδου ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες διαρκούν έως δύο χρόνια.

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις αυτές δεν ρυθμίζουν τη μελλοντική σχέση της αποχωρούσας χώρας με την Ε.Ε., αλλά μόνο τον τρόπο του χωρισμού. Η Βρετανία θα μπορούσε να εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει την Ευρώπη χωρίς προηγουμένως να έχει αποσαφηνιστεί το θέμα της πρόσβασης στην εσωτερική αγορά της Ε.Ε. Γι' αυτό οι υποστηρικτές του Brexit στη βρετανική κυβέρνηση αναζητούν άλλους δρόμους εξόδου από την Ε.Ε.

Νευρικότητα

Ισχυρή νευρικότητα παρατηρήθηκε ολόκληρη την βδομάδα στις διεθνείς αγορές, από το Τόκιο μέχρι τη Φρανκφούρτη και το Λονδίνο, εξαιτίας των ανησυχιών για την έκβαση του βρετανικού δημοψηφίσματος στις 23 του μηνός. Ενδεικτικά, την Τετάρτη ο πανευρωπαϊκός δείκτης Euro Stoxx 50 υποχώρησε στα χαμηλότερα επίπεδά του από τον Φεβρουάριο. Ο δε δείκτης που αποτυπώνει το κόστος αντιστάθμισης επενδυτικών κινδύνων εκτινάχθηκε στα υψηλότερα επίπεδα 11μήνου στην Ευρώπη, εν συγκρίσει με τον αντίστοιχο στις ΗΠΑ. Στο χρηματιστήριο του Λονδίνου ειδικά ο δείκτης FTSΕ 100 σημείωσε πτώση 1,88% και για τέταρτη μέρα στη σειρά, γεγονός που συνέβη τελευταία φορά τον Ιανουάριο. Στο Παρίσι ο CAC 40 απώλεσε 2,29% της αξίας του και στη Φρανκφούρτη ο DAX έκλεισε με -1,43%.

«Επικρατεί μεγάλος φόβος στις αγορές αυτή την περίοδο», επισημαίνει η Χίλαρι Γουέικφιλντ, επικεφαλής της διαχείρισης χαρτοφυλακίων στην EFG Asset Management. Ο δείκτης αστάθειας όσον αφορά τις συναλλαγές στη στερλίνα εκτινάχθηκε στα υψηλότερα τουλάχιστον 20 ετών, υπερβαίνοντας τα επίπεδα μετά τη διάλυση της Lehman Βrothers το 2008. Έναντι του ευρώ η λίρα βρισκόταν ελαφρώς υψηλότερα από το ναδίρ διμήνου στο 1,2604 ευρώ. Το ευρώ υποχώρησε προς το δολάριο στο 1,1214 δολ. Οι τιμές του αμερικανικού αργού κατέγραψαν το χαμηλότερο επίπεδο τιμών των τελευταίων τριών εβδομάδων στα 47,55 δολ το βαρέλι. Οι τιμές του πετρελαίου διεθνούς προέλευσης τύπου Brent μειώνονταν, επίσης, κατά 75 σεντς στα 49,08 δολ το βαρέλι.

Οι bookmakers λένε «Bremain»

Η πιθανότητα ψήφου υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου αυξήθηκε από 62% που ήταν την Τετάρτη στο 65% την Παρασκευή, σύμφωνα με την εταιρεία στοιχημάτων Betfair. Πιθανότερο ενδεχόμενο η παραμονή της Βρετανίας στην Ένωση και για τη William Hill, με την απόδοση του Bremain στο 1,50 έναντι 2,62 για όσους ποντάρουν σε Brexit.

Επηρεάζονται και οι ΗΠΑ

Η ανησυχία για το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος υποχρέωσε την αμερικανική Federal Reserve να εμφανιστεί πιο επιφυλακτική όσον αφορά την πορεία σύσφιγξης της πολιτικής της. Η πρόεδρος της Fed Janet Yellen επισήμανε, μετά την ολοκλήρωση της διήμερης συνεδρίασης νομισματικής πολιτικής της τράπεζας, ότι το Brexit «θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στο οικονομικό outlook των ΗΠΑ».

Η κεντρική τράπεζα κράτησε αμετάβλητα τα επιτόκια της, επισημαίνοντας ότι η αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές λόγω του βρετανικού δημοψηφίσματος συνέβαλε στην απόφασή της. Αμετάβλητη διατήρησε τη νομισματική της πολιτική η Τράπεζα της Ιαπωνίας, παρά την άνοδο του γεν και τον παραπαίοντα πληθωρισμό, επιλέγοντας να περιμένει τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στη Βρετανία την επόμενη εβδομάδα.

Πλήγμα στη Γερμανία

Μια έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση πιθανόν να οδηγήσει σε υψηλότερους δασμούς στις εξαγωγές, μειώνοντας το εμπόριο της Γερμανίας και αφαιρώντας μισή ποσοστιαία μονάδα από την ανάπτυξη της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής οικονομίας τον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με το οικονομικό ινστιτούτο DIW.

«Η οικονομική ανάπτυξη στη Γερμανία πιθανόν να είναι σχετικά ισχυρή φέτος και τον επόμενο χρόνο, υπό την προϋπόθεση ότι θα αποφευχθεί ένα Brexit», δήλωσε ο επικεφαλής του DIW Μαρτσέλ Φράτσερ. Σε ό,τι αφορά τους κινδύνους ενός Brexit, σύμφωνα με έκθεση της DZ Bank μια αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ θα μπορούσε να κοστίσει στη Γερμανία έως 45 δισεκ. ευρώ έως τα τέλη του 2017, καθώς οι εξαγωγές της μεγαλύτερης οικονομικής δύναμης της Ευρώπης ενδεχομένως να πληγούν σε μια περίοδο κατά την οποία ήδη φθίνει η ζήτηση από αναδυόμενες αγορές όπως η Κίνα.