ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΟΡΒΗΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

Η συνοχή της ΕΕ, ο δρόμος προς τη Γερμανική Ευρώπη, οι γεωπολιτικές αλλαγές και το εκ νέου άνοιγμα του σκοτσέζικου ζητήματος

· Ποιες οι προβλέψεις του ΔΝΤ και ποιες της Αγγλικής Κεντρικής Τράπεζας

· Βοηθά ή όχι τη λογική της Γερμανικής Ευρώπης το Brexit

· Επηρεάζονται τα ζητήματα ασφάλειας στην ΕΕ και πώς

· Ποιες άλλες χώρες πλην της Κύπρου επηρεάζονται από ένα Brexit

Το δημοψήφισμα για την αποχώρηση ή όχι της Βρετανίας από την ΕΕ πλησιάζει. Η 23η Ιουνίου θα είναι καθοριστική για την πορεία της Ευρώπης. Εάν προκύψει μια απόφαση που οδηγεί στο Brexit, τα πράγματα θα γίνουν αρκετά περίπλοκα και για την ΕΕ και για τη Βρετανία. Προφανώς είναι ακόμη μια ευκαιρία για την κυριαρχία της Γερμανίας στην Ευρώπη, ή ακόμη και αντίστροφη μέτρηση της ΕΕ.

Το σβέρκο των ΗΠΑ και τα προβλήματα

Το ζήτημα ενός Brexit είναι και οικονομικό και θεσμικό και γεωπολιτικό, γεωστρατηγικό και σχετίζεται με τα power games εντός της ΕΕ. Η Βρετανία ούτως ή άλλως ήταν πάντα με το ένα πόδι μέσα και το άλλο έξω από την ΕΕ, γλυκοκοιτάζοντας πάντα τις ΗΠΑ, στο σβέρκο των οποίων κάθεται, συνήθως, με την προοπτική να διατηρήσει μέρος της χαμένης αυτοκρατορικής της αίγλης. Εάν η Βρετανία εξέλθει της ΕΕ από την οικονομική σκοπιά, οι απόψεις διίστανται. Οι μια μερίδα των Βρετανών ισχυρίζονται ότι η χώρα θα απαλλαγεί από τα βαρίδια των προβλημάτων της ΕΕ και θα γίνει ακόμη πιο ισχυρή οικονομικά.

Από την άλλη, όμως, αναλόγως της σχέσης την οποία θα διατηρήσει με την ΕΕ, θα προκύψουν και τα ανάλογα αποτελέσματα. Ενδέχεται, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, να προκύψει κόστος αντί όφελος. Το ερώτημα είναι κατά πόσο σε περίπτωση εξόδου θα εφαρμοστεί, πλέον, μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ ή θα υιοθετηθεί το Νορβηγικό Μοντέλο των διμερών συμφωνιών εκεί και όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα. Και, ταυτοχρόνως, εγείρεται το εξής ερώτημα:

Θα είναι ευνοϊκότερη η μονήρης εμπορική δράση της Βρετανίας διεθνώς ή θα χάσει, λόγω της μεγαλύτερη αξιοπιστίας που μπορεί να προσφέρει ακόμη η ΕΕ ως οικονομικός γίγαντας; Συναφώς, υπάρχει και ακόμη μια άλλη διάσταση. Εάν προκύψει Brexit, θα επωφεληθεί το Λονδίνο ως χρηματοπιστωτικό, εμπορικό, και ναυτιλιακό κέντρο, ή θα αναγκαστούν διάφορες εταιρείες να μεταφερθούν επί εδάφους πλέον ΕΕ, όπου θα μπορούν να έχουν μεγαλύτερες διευκολύνεις και οφέλη; Και ποιες θα είναι αυτές;

Επί τούτου θα πρέπει να γίνουν σκέψεις και από την Ελλάδα και δη τον Πειραιά ως ναυτιλιακό κέντρο, αλλά και από την Κύπρο και δη τη Λεμεσό. Οι εκτιμήσεις, πάντως, είναι ότι ακόμη και αν έτσι εξελιχθούν τα πράγματα, δηλαδή με προβλήματα, δύσκολα το Λονδίνο μπορεί να εκθρονιστεί από τον πρωταγωνιστικό του ρόλο ως χρηματοοικονομικός κολοσσός της Ευρώπης και διεθνώς.

Απώλειες, προφανώς, θα έχει και η Ευρώπη. Πάντως, οι δυο πλευρές θα βρεθούν αντιμέτωπες σε θέμα επιχειρησιακού περιβάλλοντος, ενώ αβεβαιότητα θα υπάρξει και στη Βρετανία και τις Βρυξέλλες, αφού το θεσμικό πλαίσιο θα αλλάξει. Και ειδικώς σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αντιμετωπίζει σωρεία οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων, καθώς και συνοχής.

Προβλέψεις και στερλίνα

Πάντως, οι εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) αναφέρουν ότι η Βρετανία θα βιώσει αρνητικές αρχικά επιπτώσεις από μια ενδεχόμενη έξοδο από την ΕΕ σε βασικούς τομείς της οικονομίας, που σημαίνει μείωση τιμών στην αγορά ακινήτων και προβλήματα στον χηματοοικονομικό τομέα, που θα επιδεινώσουν το έλλειμμα στις τρέχουσες συναλλαγές, οπότε το Λονδίνο, για να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά του, θα ήταν δυνατό να προχωρήσει σε υποτίμηση της στερλίνας. Προ ολίγων ημερών η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας ανακοίνωσε ότι έχει προβεί σε εκτιμήσεις που δείχνουν ότι στη χώρα θα επιβραδυνθεί η ανάπτυξη και ενδεχομένως να υπεισέλθει σε βραχεία ύφεση.

Όπως δήλωσε ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Αγγλίας Μακ Κέρνεϊ: «Μια απόφαση για BREXIT θα συνιστά «ελέφαντα σε δωμάτιο» αφού -όπως είπε- η αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί για τις προοπτικές της οικονομίας είναι η υψηλότερη από την εποχή της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Μια ψήφος με την οποία η Βρετανία θα εγκαταλείψει την ΕΕ -παρατήρησε- θα επιδράσει σημαντικά στην ισοτιμία της στερλίνας, καθώς και στην προσφορά και τη ζήτηση».

Μέσα ή έξω;

Από τις χώρες που κυρίως θα επηρεαστούν σε περίπτωση εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ είναι Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Κύπρος, λόγω μεγάλων συναλλαγών, χωρίς να υποτιμώνται και εκείνες οι χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία. Από θεσμικής και γεωπολιτικής σκοπιάς, προτιμότερο για τη Βρετανία είναι η παραμονή της στην ΕΕ, αφού είναι καλύτερα μέσα παρά έξω, υπό την έννοια ότι, ειδικώς τώρα, που είναι αποδυναμωμένη η Γαλλία, θα ήταν δυνατό να συνιστά αντίβαρο στο Βερολίνο και στον εμφανή στρατηγικό του στόχο για περισσότερη Γερμανική Ευρώπη.

Η έξοδος της Βρετανίας δημιουργεί θετικές συνθήκες προς την ενίσχυση της Γερμανικής Ευρώπης, είτε η ΕΕ μείνει σε συνοχή είτε το παράδειγμα του Λονδίνου ακολουθήσουν και άλλες χώρες. Ακόμη και αν συμβεί το δεύτερο σενάριο, δηλαδή του ξετυλίγματος του πουλόβερ, το Βερολίνο είναι πολύ πιθανό να ενισχύσει τη θέση του διότι, ακόμη και αν επιστρέψει στο μάρκο, οι εξαρτήσεις με τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης θα γίνουν ακόμη πιο ισχυρές προς όφελός του ή θα προκύψουν νέες γεωπολιτικές ανακατατάξεις και συμμαχίες, στις οποίες θα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο λόγω συντελεστών ισχύος.

Ζητήματα Ασφάλειας

Η Βρετανία ούτως ή άλλως θα στραφεί στρατηγικά ακόμη πιο κοντά στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ. Όσο δε, για την Κοινή Άμυνα και Ασφάλεια της ΕΕ, το θέμα είναι περίπλοκο. Από τη μια η Βρετανία είχε σημαντικές συνεισφορές από την άλλη ήταν η κύρια τροχοπέδη σε μια περισσότερο αυτόνομη κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας, αφού ποτέ δεν δέχθηκε την κατάργηση του δικαιώματος του βέτο καθότι, πιστή στη Ρεαλιστική Σχολή Σκέψης, το θεωρεί ως την ύψιστη μορφή άσκησης κρατικής και εθνικής κυριαρχίας στην ΕΕ και διεθνώς.

Αληθές, βεβαίως, είναι ότι δεν είναι βέβαιη η πολιτική πρόθεση των λοιπών εταίρων για περισσότερο αμυντική αυτονόμηση, λόγω εξαρτήσεων από τις ΗΠΑ και λόγω κονδυλίων. Επί του παρόντος, ούτως ή άλλως, σε θέματα ασφάλειας το ΝΑΤΟ κάνει κουμάντο στην Ευρώπη, διότι μόνο αυτό διαθέτει τους μηχανισμούς δράσης, κυρίως σε στρατιωτικές αποστολές. Πρόσφατη απόδειξη τούτου είναι η περίπτωση του προσφυγικού στο Αιγαίο, όπου οι ΝΑΤΟϊκές Ναυτικές Δυνάμεις έλυσαν όσο μπορεί να λυθεί το πρόβλημα της επιτήρησης των θαλασσίων οδών, στο πλαίσιο της καταπολέμησης της εμπορίας προσώπων.

Διπλό πρόβλημα συνοχής

Το Λονδίνο, μετά το ειδικό καθεστώς συγκατοίκησης που πέτυχε στις 19 με 20 Φεβρουαρίου με την ΕΕ, που του επιτρέπει να έχει ενισχυμένη ας την πούμε αυτονομία και να μην υπόκειται κυρίως στις οικονομικές και νομισματικές πολιτικές φόρμουλες της Γερμανίας, όπως αυτές επικυρώνονται σε επίπεδο Γιούροκρουπ και Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, έχει λιγότερους λόγους για να εξέλθει της ΕΕ απ' ό τι στο παρελθόν. Διότι, ας το δούμε και από μιαν άλλη σκοπιά. Τι θα συμβεί με τη Σκοτία, εάν προκύψει απόφαση για Brexit;

Προφανώς, οι Σκοτσέζοι θέλουν να μείνουν εντός της ΕΕ. Και εκ των πραγμάτων είναι πολύ πιθανό να ανοίξει εκ νέου το «Σκοτσέζικο Ζήτημα». Και είναι πρόδηλο ότι ολόκληρη η Ευρώπη θα βρεθεί πλεγμένη στον γόρδιο δεσμό του Brexit, αφού είναι ενδεχόμενο όχι μόνο η ΕΕ αλλά και η ίδια η Βρετανία να αντιμετωπίσει πρόβλημα συνοχής... Ίδωμεν.